Alfavita Newsroom Η σύνταξη λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο αποτελεί βασικό πυλώνα κοινωνικής προστασίας για ασφαλισμένους του ιδιωτικού τομέα, ανεξαρτήτως αν πρόκειται για μισθωτούς ή αυτοαπασχολούμενους, παλαιούς ή νέους ασφαλισμένους. Παρά τη σημασία της, το θεσμικό πλαίσιο χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα, με διαφοροποιήσεις ως προς τα απαιτούμενα ποσοστά αναπηρίας, τον χρόνο ασφάλισης και τις ειδικές μεταβατικές ρυθμίσεις.
Οι βασικές προϋποθέσεις χορήγησης
Η θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης αναπηρίας από κοινή νόσο προϋποθέτει τη συνδρομή δύο σωρευτικών όρων:
1. Πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας
Απαιτείται ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 50%, το οποίο πιστοποιείται αποκλειστικά από το Κέντρο Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.).
2. Ελάχιστος χρόνος ασφάλισης, ο οποίος διαφοροποιείται ως εξής:
- 15 έτη συνολικής ασφάλισης, ή
- 5 έτη ασφάλισης, εκ των οποίων 2 έτη εντός της τελευταίας πενταετίας πριν από την έναρξη ή διαπίστωση της αναπηρίας, ή
- 1 έτος ασφάλισης, εφόσον ο ασφαλισμένος δεν έχει συμπληρώσει το 21ο έτος της ηλικίας του.
Στην τελευταία περίπτωση, ο απαιτούμενος χρόνος ασφάλισης αυξάνεται προοδευτικά κατά 4 μήνες για κάθε επιπλέον έτος ηλικίας, έως τη συμπλήρωση των 5 ετών.
Μεταβατικές ρυθμίσεις για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ
Για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ εφαρμόστηκε ειδικό μεταβατικό καθεστώς:
- Έως 31.12.2023, ίσχυαν οι προϋποθέσεις του πρώην ΟΓΑ με ελάχιστο ποσοστό αναπηρίας 67%.
- Για το έτος 2024, το απαιτούμενο ποσοστό μειώθηκε στο 59%.
- Από 1.1.2025, οι ασφαλισμένοι του πρώην ΟΓΑ υπάγονται πλήρως στο ενιαίο καθεστώς αναπηρικών συντάξεων, με ελάχιστο ποσοστό 50%.
Πώς καθορίζεται το ποσοστό αναπηρίας
Το ποσοστό αναπηρίας διαμορφώνεται σε δύο επίπεδα:
- Ιατρική αναπηρία, η οποία βασίζεται αποκλειστικά σε ιατρικά κριτήρια και καθορίζεται από το ΚΕ.Π.Α.
- Ασφαλιστική αναπηρία, η οποία λαμβάνει υπόψη τον βαθμό επίδρασης της πάθησης στη συνολική ικανότητα άσκησης του επαγγέλματος ή συναφούς εργασίας.
Στο ελάχιστο απαιτούμενο ποσοστό για συνταξιοδότηση (50% ή 59% για τον πρώην ΟΓΑ το 2024) συνυπολογίζεται και το ποσοστό ασφαλιστικής αναπηρίας.
Δυνατότητα προσαύξησης της ασφαλιστικής αναπηρίας
Το αρμόδιο ασφαλιστικό όργανο διατηρεί τη διακριτική ευχέρεια (όχι υποχρέωση) να προσαυξήσει το ποσοστό ασφαλιστικής αναπηρίας που έχει αποδοθεί από το ΚΕ.Π.Α., σύμφωνα με το άρθρο 28 του α.ν. 1846/1951.
Τα ανώτατα όρια προσαύξησης διαμορφώνονται ως εξής:
- Παλαιοί ασφαλισμένοι (πρώτη ασφάλιση πριν την 1.1.1993): έως 17 ποσοστιαίες μονάδες επί της ιατρικής αναπηρίας.
- Νέοι ασφαλισμένοι (πρώτη ασφάλιση από 1.1.1993 και μετά): έως 15 ποσοστιαίες μονάδες.
Για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ και του πρώην ΝΑΤ, όπου δεν υπήρχε νομοθετικός διαχωρισμός σε παλαιούς και νέους, θεωρούνται «παλαιοί» όσοι είχαν υπαχθεί για πρώτη φορά σε οποιονδήποτε ασφαλιστικό φορέα –συμπεριλαμβανομένου του Δημοσίου– έως 31.12.1992.
Ειδικά για τον πρώην ΟΓΑ, απαιτείται η ύπαρξη ή αναγνώριση χρόνου ασφάλισης στον κλάδο πρόσθετης ασφάλισης με καταβολή εισφορών για την περίοδο 1.1.1988 έως 31.12.1992.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Market Pass 2026: Πώς θα πάρετε το επίδομα για σούπερ μάρκετ
