Η εικόνα δεκάδων πουλιών να στέκονται αναπαυτικά πάνω σε γυμνά καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος είναι εξαιρετικά συνηθισμένη. Παρότι μέσα από τα σύρματα αυτά διέρχονται χιλιάδες βολτ (ικανά να προκαλέσουν ακαριαίο θάνατο στον άνθρωπο), τα πτηνά παραμένουν εντελώς ανεπηρέαστα. Η εξήγηση του φαινομένου δεν οφείλεται σε κάποια βιολογική ιδιαιτερότητα των πουλιών, αλλά στους βασικούς νόμους της φυσικής και του ηλεκτρισμού.
Η απουσία διαφοράς δυναμικού και η ηλεκτρική αντίσταση
Για να υπάρξει ροή ηλεκτρικού ρεύματος, απαιτούνται δύο βασικές προϋποθέσεις: η ύπαρξη διαφοράς δυναμικού (τάσης) ανάμεσα σε δύο σημεία και ένα κλειστό κύκλωμα.
- Ίδια τάση στα δύο πόδια: Όταν ένα πουλί προσγειώνεται σε ένα ηλεκτροφόρο καλώδιο, τοποθετεί και τα δύο του πόδια πάνω στο ίδιο σύρμα. Αυτό σημαίνει ότι και τα δύο σημεία επαφής βρίσκονται ακριβώς στην ίδια ηλεκτρική τάση, με αποτέλεσμα να μην δημιουργείται διαφορά δυναμικού και το ρεύμα να μην έχει λόγο να περάσει μέσα από το σώμα του.
- Η διαδρομή της ελάχιστης αντίστασης: Ο ηλεκτρισμός ακολουθεί πάντα τη διαδρομή που προβάλλει τη μικρότερη αντίσταση. Τα χάλκινα ή αλουμινένια καλώδια του δικτύου είναι εξαιρετικοί αγωγοί, σε αντίθεση με το σώμα του πουλιού που παρουσιάζει πολύ μεγαλύτερη αντίσταση. Έτσι, το ρεύμα συνεχίζει την πορεία του αποκλειστικά μέσα από το καλώδιο.
Πότε δημιουργείται θανάσιμος κίνδυνος για τα πουλιά
Για να συμβεί ηλεκτροπληξία, το σώμα πρέπει να λειτουργήσει ως «γέφυρα» ανάμεσα σε δύο διαφορετικές τάσεις ή ανάμεσα στο καλώδιο και τη γη.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα μικρά πουλιά δεν αντιμετωπίζουν πρόβλημα, ενώ τα μεγαλύτερα πτηνά (όπως πελαργοί, αετοί και άλλα αρπακτικά) κινδυνεύουν άμεσα. Αν ένα πουλί με μεγάλο άνοιγμα φτερών αγγίξει ταυτόχρονα δύο διαφορετικά καλώδια, ή αν τα φτερά και το ράμφος του έρθουν σε επαφή με τη γειωμένη μεταλλική κολόνα ενώ πατάει στο καλώδιο, το κύκλωμα κλείνει ακαριαία. Σε αυτή την περίπτωση, η τεράστια διαφορά τάσης προκαλεί τη διέλευση του ρεύματος από το σώμα του με καταστροφικά αποτελέσματα.
Για την προστασία της πανίδας και την αποφυγή βραχυκυκλωμάτων στο δίκτυο, οι εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας τοποθετούν πλέον ειδικά μονωτικά καλύμματα αλλά και αποτροπείς προσγείωσης στους στύλους υψηλής τάσης.
