Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο το ελληνικό Δημόσιο αντιμετωπίζει την εκπαίδευση και την επαγγελματική εξέλιξη των υπαλλήλων του περιλαμβάνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών, καθώς δημιουργείται η Ακαδημία Επαγγελματικής Ανάπτυξης Δημοσίων Υπαλλήλων (Ακ.Ε.Α.Δ.Υ.), μια νέα δομή που φιλοδοξεί να μετατρέψει την επιμόρφωση από μια περιστασιακή διαδικασία παρακολούθησης σεμιναρίων σε ένα διαρκές σύστημα ανάπτυξης, αξιολόγησης και πιστοποίησης γνώσεων και δεξιοτήτων.
Και αυτή είναι ίσως η ουσιαστικότερη αλλαγή που φέρνει η νέα Ακαδημία.
Ο δημόσιος υπάλληλος δεν θα αντιμετωπίζεται πλέον ως ένας εργαζόμενος που αποκτά τα τυπικά προσόντα του πριν από τον διορισμό του και στη συνέχεια καλείται να πορευτεί για δεκαετίες κυρίως με τις γνώσεις και την εμπειρία που συσσωρεύει στην υπηρεσία του. Η λογική του νέου συστήματος είναι διαφορετική: η μάθηση θα πρέπει να συνεχίζεται σε ολόκληρη την επαγγελματική διαδρομή του υπαλλήλου.
Τι είναι η νέα Ακαδημία
Η Ακαδημία Επαγγελματικής Ανάπτυξης Δημοσίων Υπαλλήλων θα λειτουργεί σε επίπεδο Διεύθυνσης και βασική αποστολή της θα είναι η διά βίου επιμόρφωση των μόνιμων πολιτικών διοικητικών υπαλλήλων του δημόσιου τομέα, καθώς και των εργαζομένων με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου.
Στην πράξη, όμως, το πεδίο δράσης της μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι θα μπορεί να επιμορφώνει και άλλες κατηγορίες προσωπικού του Δημοσίου, στρατιωτικό προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων, ένστολο προσωπικό των Σωμάτων Ασφαλείας, αλλά υπό προϋποθέσεις ακόμη και ιδιώτες.
Η έδρα της περιφερειακής δομής θα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, όπου το σημερινό Περιφερειακό Ινστιτούτο Επιμόρφωσης Θεσσαλονίκης μετατρέπεται σε Περιφερειακή Ακαδημία Επαγγελματικής Ανάπτυξης Δημοσίων Υπαλλήλων, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα λειτουργίας και άλλων περιφερειακών εκπαιδευτικών μονάδων.
Υποχρεωτική εισαγωγική εκπαίδευση για τους νεοδιοριζόμενους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για όσους μπαίνουν για πρώτη φορά στο Δημόσιο.
Η νέα Ακαδημία αναλαμβάνει να υποστηρίζει την ένταξη των νεοδιοριζόμενων υπαλλήλων και να τους παρέχει υποχρεωτικό εισαγωγικό επιμορφωτικό πρόγραμμα, ώστε να προσαρμόζονται στο διοικητικό περιβάλλον και στον τρόπο λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης.
Η πρόβλεψη αυτή επιχειρεί να απαντήσει σε ένα πραγματικό πρόβλημα που γνωρίζουν χιλιάδες εργαζόμενοι του Δημοσίου: πολλές φορές ένας άνθρωπος διορίζεται, τοποθετείται σε ένα γραφείο και καλείται σχεδόν από την πρώτη ημέρα να μάθει μόνος του διαδικασίες, πληροφοριακά συστήματα, νομοθεσία, εγκυκλίους και διοικητικές πρακτικές.
Η λογική που εισάγεται τώρα είναι ότι η ένταξη ενός νέου υπαλλήλου δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από το αν θα βρεθεί δίπλα του ένας έμπειρος συνάδελφος πρόθυμος να του δείξει «πώς γίνεται η δουλειά».
Η επιμόρφωση συνδέεται με την επαγγελματική εξέλιξη
Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η επιμόρφωση δεν περιορίζεται στην καλύτερη εκτέλεση των καθημερινών καθηκόντων.
Η Ακαδημία θα έχει ως αποστολή και την προετοιμασία υπαλλήλων για τη συμμετοχή τους σε διαδικασίες επιλογής για θέσεις ευθύνης.
Με άλλα λόγια, ένας υπάλληλος που επιθυμεί στο μέλλον να διεκδικήσει θέση προϊσταμένου δεν θα στηρίζεται αποκλειστικά στην προϋπηρεσία, στα πτυχία και στην εμπειρία του, αλλά θα μπορεί να περνά μέσα από οργανωμένες διαδικασίες ανάπτυξης συγκεκριμένων γνώσεων και δεξιοτήτων.
Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή το ίδιο νομοσχέδιο αλλάζει συνολικότερα το σύστημα βαθμολογικής εξέλιξης και επιλογής προϊσταμένων στο Δημόσιο.
Πιστοποιητικά και όχι απλώς βεβαιώσεις παρακολούθησης
Μία από τις πιο ουσιαστικές καινοτομίες είναι η δημιουργία διαφορετικών επιπέδων πιστοποίησης.
Δεν θα παίρνουν όλοι απλώς ένα χαρτί που θα βεβαιώνει ότι παρακολούθησαν ένα σεμινάριο.
Για όσους ολοκληρώνουν μια επιμορφωτική δραστηριότητα θα μπορεί να χορηγείται βεβαίωση παρακολούθησης.
Όταν όμως το πρόγραμμα περιλαμβάνει αξιολόγηση γνώσεων ή δεξιοτήτων, ο συμμετέχων θα λαμβάνει βεβαίωση πιστοποίησης, εφόσον περάσει επιτυχώς την προβλεπόμενη αξιολόγηση.
Και υπάρχει ακόμη ένα βήμα.
Σε προγράμματα που οδηγούν στην απόκτηση συγκεκριμένης επαγγελματικής εξειδίκευσης θα μπορεί να χορηγείται πιστοποιητικό επαγγελματικής επάρκειας.
Εδώ βρίσκεται και μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές φιλοσοφίας: η επιμόρφωση αρχίζει να μετατρέπεται σε μετρήσιμο και πιστοποιημένο επαγγελματικό προσόν.
Τεχνητή Νοημοσύνη για να εντοπίζονται οι ανάγκες των υπαλλήλων
Εντυπωσιακό στοιχείο του νομοσχεδίου είναι ότι προβλέπεται ακόμη και η αξιοποίηση Τεχνητής Νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης για την ανίχνευση των εκπαιδευτικών αναγκών του Δημοσίου.
Η Ακαδημία θα μπορεί να χρησιμοποιεί εργαλεία ψηφιακής ανάλυσης δεδομένων, στατιστικές τεχνικές, συστήματα προσομοίωσης, Τεχνητή Νοημοσύνη και machine learning, προκειμένου να διαπιστώνει ποιες δεξιότητες χρειάζονται περισσότερο οι δημόσιες υπηρεσίες και πού υπάρχουν κενά.
Παράλληλα, θα αξιοποιούνται στοιχεία από τα ετήσια Σχέδια Ανάπτυξης, αιτήματα των ίδιων των δημόσιων φορέων, εθνικές στρατηγικές, διεθνείς εξελίξεις και δεδομένα από τα πληροφοριακά συστήματα ανθρώπινου δυναμικού.
Η φιλοσοφία είναι απλή: να μη δημιουργούνται σεμινάρια επειδή απλώς υπάρχει ένας διαθέσιμος εισηγητής ή επειδή ένα αντικείμενο θεωρείται ενδιαφέρον, αλλά επειδή έχει διαπιστωθεί ότι υπάρχει πραγματική ανάγκη μέσα στις υπηρεσίες.
Αλλάζει και ο τρόπος δημιουργίας των σεμιναρίων
Κάθε νέο επιμορφωτικό πρόγραμμα θα πρέπει να περνά από συγκεκριμένη διαδικασία σχεδιασμού και πιστοποίησης.
Θα εξετάζεται εάν υπάρχει πραγματική ανάγκη, εάν το αντικείμενο συνδέεται με εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές, εάν διαθέτει προστιθέμενη αξία, εάν υπάρχουν κατάλληλοι εισηγητές και εάν εκτιμάται ότι υπάρχει πραγματική ζήτηση.
Για κάθε πρόγραμμα θα δημιουργείται αναλυτικός φάκελος με τον σκοπό, τους μαθησιακούς στόχους, την ομάδα στην οποία απευθύνεται, το περιεχόμενο, τη μεθοδολογία, τον τρόπο αξιολόγησης και πιστοποίησης και το εκπαιδευτικό υλικό.
Ο φάκελος θα αξιολογείται και στη συνέχεια θα περνά από την Κεντρική Επιτροπή Πιστοποίησης.
Αξιολόγηση ακόμη και από τους ίδιους τους υπαλλήλους
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και μια λεπτομέρεια που μπορεί στην πράξη να αποδειχθεί σημαντική.
Οι συμμετέχοντες θα πρέπει να αξιολογούν τα προγράμματα που παρακολούθησαν, τους εισηγητές, το εκπαιδευτικό υλικό, την οργάνωση και συνολικά την εμπειρία της επιμόρφωσης.
Μάλιστα, η συμπλήρωση της σχετικής διαδικασίας ανατροφοδότησης προβλέπεται ως απαραίτητη για τη χορήγηση της βεβαίωσης παρακολούθησης.
Ταυτόχρονα, τα ίδια τα προγράμματα θα επανεξετάζονται κάθε χρόνο ώστε να διαπιστώνεται εάν παραμένουν χρήσιμα ή έχουν πλέον ξεπεραστεί από τις εξελίξεις.
Διά ζώσης, εξ αποστάσεως και με προσομοιώσεις
Η νέα Ακαδημία δεν θα λειτουργεί με το παραδοσιακό μοντέλο «αίθουσα – εισηγητής – σημειώσεις».
Προβλέπονται διά ζώσης και εξ αποστάσεως μαθήματα, σύγχρονη και ασύγχρονη εκπαίδευση, εργαστήρια, πρακτικές ασκήσεις, βιωματικές τεχνικές και προσομοιώσεις.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για ένα Δημόσιο με εργαζομένους διασκορπισμένους σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς η επιμόρφωση δεν θα πρέπει να αποτελεί προνόμιο όσων εργάζονται στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη.
Η μεγάλη ευκαιρία αλλά και το μεγάλο ερώτημα
Στα χαρτιά, η δημιουργία της Ακαδημίας μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων ετών στην πολιτική ανθρώπινου δυναμικού του Δημοσίου.
Υπάρχει όμως και ένα κρίσιμο ερώτημα που θα κριθεί στην εφαρμογή.
Θα γίνει η επιμόρφωση πραγματικό εργαλείο ανάπτυξης των εργαζομένων ή θα μετατραπεί σε ακόμη έναν μηχανισμό συλλογής πιστοποιητικών και προϋποθέσεων για την υπηρεσιακή εξέλιξη;
Γιατί ένας υπάλληλος που βρίσκεται καθημερινά πίσω από ένα γκισέ, σε μια κοινωνική υπηρεσία, σε έναν δήμο, σε ένα υπουργείο ή σε μια αποκεντρωμένη υπηρεσία δεν χρειάζεται απλώς ένα ακόμη πιστοποιητικό στον προσωπικό του φάκελο.
Χρειάζεται γνώσεις που θα κάνουν τη δουλειά του ευκολότερη, εργαλεία που θα τον βοηθούν να εξυπηρετεί καλύτερα τον πολίτη, ψηφιακές δεξιότητες που θα του επιτρέπουν να ακολουθεί τις αλλαγές και, κυρίως, την αίσθηση ότι η Πολιτεία επενδύει πραγματικά στην επαγγελματική του εξέλιξη.
Εάν αυτό επιτευχθεί, η νέα Ακαδημία μπορεί να αλλάξει κάτι πολύ βαθύτερο από τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται τα σεμινάρια στο Δημόσιο.
Μπορεί να αλλάξει την ίδια τη λογική της δημοσιοϋπαλληλικής σταδιοδρομίας, μεταφέροντας το βάρος από το «έμαθα κάποτε τη δουλειά μου» στο «μαθαίνω σε όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής μου ζωής».
