Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο θα εξελίσσονται βαθμολογικά οι δημόσιοι υπάλληλοι, αλλά και στον τρόπο επιλογής των προϊσταμένων οργανικών μονάδων, φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών, το οποίο έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και επιχειρεί να συνδέσει πολύ πιο στενά την υπηρεσιακή εξέλιξη με την εκπαίδευση, την πιστοποίηση γνώσεων και δεξιοτήτων και την προετοιμασία των υπαλλήλων για την ανάληψη θέσεων ευθύνης.
Δείτε το νομοσχέδιο ΕΔΩ
Το σχέδιο νόμου προβλέπει ταυτόχρονα σημαντική αναδιοργάνωση του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης, δημιουργώντας δύο νέους εκπαιδευτικούς πυλώνες: την Ακαδημία Επαγγελματικής Ανάπτυξης Δημοσίων Υπαλλήλων και την Ακαδημία Ηγεσίας.
Η φιλοσοφία της μεταρρύθμισης είναι ότι η επιμόρφωση δεν θα αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως μια συμπληρωματική δραστηριότητα του δημοσίου υπαλλήλου, αλλά ως μέρος μιας συνεχούς διαδικασίας επαγγελματικής ανάπτυξης, η οποία σε συγκεκριμένες περιπτώσεις θα συνδέεται άμεσα και με τη δυνατότητα διεκδίκησης θέσεων ευθύνης.
Η νέα Ακαδημία Επαγγελματικής Ανάπτυξης Δημοσίων Υπαλλήλων
Η Ακαδημία Επαγγελματικής Ανάπτυξης Δημοσίων Υπαλλήλων – Ακ.Ε.Α.Δ.Υ. θα λειτουργεί σε επίπεδο Διεύθυνσης και θα έχει ως βασική αποστολή τη διά βίου επιμόρφωση των μονίμων πολιτικών διοικητικών υπαλλήλων αλλά και των εργαζομένων Ιδιωτικού Δικαίου Αορίστου Χρόνου του δημόσιου τομέα. Τα προγράμματά της θα στοχεύουν όχι μόνο στην επικαιροποίηση των γνώσεων αλλά και στην απόκτηση νέων τεχνικών, επιστημονικών και διοικητικών δεξιοτήτων, ενώ προβλέπεται δυνατότητα επίσημης πιστοποίησης των γνώσεων που αποκτούν οι συμμετέχοντες. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι στους στόχους της Ακαδημίας περιλαμβάνεται ρητά η προετοιμασία υπαλλήλων για συμμετοχή σε διαδικασίες επιλογής σε θέσεις ευθύνης, καθώς και η πιστοποίηση επαγγελματικής επάρκειας για την κάλυψη συγκεκριμένων θέσεων του δημόσιου τομέα.
Με άλλα λόγια, η εκπαίδευση και η πιστοποίηση αρχίζουν να αποκτούν πολύ πιο άμεση σχέση με το ερώτημα «ποιος μπορεί να γίνει προϊστάμενος».
Υποχρεωτική εισαγωγική επιμόρφωση για τους νεοδιοριζόμενους
Ξεχωριστή πρόβλεψη υπάρχει και για όσους εισέρχονται για πρώτη φορά στη δημόσια διοίκηση. Η Ακαδημία θα αναλαμβάνει την υποστήριξη της ένταξης των νεοδιοριζόμενων υπαλλήλων και θα παρέχει υποχρεωτικό εισαγωγικό πρόγραμμα επιμόρφωσης, ώστε οι νέοι δημόσιοι υπάλληλοι να αποκτούν από την αρχή βασική γνώση του διοικητικού περιβάλλοντος και του τρόπου λειτουργίας του Δημοσίου.
Έτσι δημιουργείται ουσιαστικά μια νέα διαδρομή: είσοδος στη δημόσια διοίκηση, εισαγωγική εκπαίδευση, συνεχής επαγγελματική ανάπτυξη και στη συνέχεια δυνατότητα εξειδίκευσης ή προετοιμασίας για θέσεις αυξημένης ευθύνης. Τεχνητή νοημοσύνη για να εντοπίζονται οι ανάγκες επιμόρφωσης Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζεται να εντοπίζονται οι πραγματικές ανάγκες των δημοσίων υπαλλήλων.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η Ακαδημία θα μπορεί να χρησιμοποιεί εργαλεία ψηφιακής ανάλυσης δεδομένων, τεχνικές στατιστικής επεξεργασίας, τεχνητή νοημοσύνη, μηχανική μάθηση και συστήματα προσομοίωσης, προκειμένου να διαπιστώνει σε ποιους τομείς υπάρχουν ελλείψεις γνώσεων και δεξιοτήτων. Παράλληλα θα αξιοποιούνται στοιχεία από το Σύστημα Διαχείρισης Ανθρώπινου Δυναμικού της Δημόσιας Διοίκησης, αιτήματα των φορέων, ερωτηματολόγια, συνεντεύξεις, εργαστήρια, διεθνείς εξελίξεις και οι στρατηγικές προτεραιότητες της εκάστοτε δημόσιας πολιτικής. Δεν θα εγκρίνεται πρόγραμμα χωρίς τεκμηριωμένη ανάγκη
Αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο θα δημιουργούνται τα επιμορφωτικά προγράμματα.
Κάθε νέο πρόγραμμα θα πρέπει να αποδεικνύει ότι ανταποκρίνεται σε πραγματική ανάγκη της δημόσιας διοίκησης, ότι συνδέεται με εθνικές ή ευρωπαϊκές πολιτικές, ότι έχει προστιθέμενη αξία και ότι υπάρχουν τόσο κατάλληλοι εκπαιδευτές όσο και πραγματικό ενδιαφέρον από τους υπαλλήλους. Εάν δεν τεκμηριώνεται η εφαρμογή της προβλεπόμενης μεθοδολογίας σχεδιασμού, το πρόγραμμα δεν θα εγκρίνεται.
Παράλληλα, κάθε πρόγραμμα θα περνά από διαδικασία αξιολόγησης και πιστοποίησης πριν ενταχθεί στον επίσημο κατάλογο επιμορφώσεων. Υποχρεωτική αξιολόγηση ακόμη και από τους συμμετέχοντες Αξιολόγηση όμως δεν θα γίνεται μόνο στους υπαλλήλους. Οι ίδιοι οι εκπαιδευόμενοι θα είναι υποχρεωμένοι να αξιολογούν το πρόγραμμα που παρακολούθησαν, την οργάνωση, τους εισηγητές, το εκπαιδευτικό υλικό και τη συνολική ποιότητα της επιμόρφωσης. Μάλιστα, προβλέπεται ότι αν δεν ολοκληρωθεί η διαδικασία ανατροφοδότησης, δεν θα χορηγείται η βεβαίωση παρακολούθησης.
Κάθε πρόγραμμα θα επανεξετάζεται σε ετήσια βάση, ώστε να διαπιστώνεται εάν εξακολουθεί να είναι επίκαιρο ή εάν πρέπει να ανανεωθεί ή ακόμη και να χαρακτηριστεί παρωχημένο. Βεβαίωση, πιστοποίηση ή επαγγελματική επάρκεια Τα νέα προγράμματα δεν θα καταλήγουν όλα στο ίδιο είδος τίτλου. Προβλέπονται τρεις διαφορετικές κατηγορίες: βεβαίωση παρακολούθησης, για όσους ολοκληρώνουν ένα πρόγραμμα, βεβαίωση πιστοποίησης γνώσεων ή δεξιοτήτων, όταν το πρόγραμμα περιλαμβάνει αξιολόγηση, και πιστοποιητικό επαγγελματικής επάρκειας, όταν το πρόγραμμα οδηγεί στην απόκτηση συγκεκριμένης επαγγελματικής εξειδίκευσης.
Η διάκριση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία από τη στιγμή που ορισμένες πιστοποιήσεις μπορεί να αποτελούν προσόν για τη διεκδίκηση συγκεκριμένων θέσεων.
Και Ακαδημία Ηγεσίας
Το δεύτερο μεγάλο σκέλος της μεταρρύθμισης είναι η δημιουργία της Ακαδημίας Ηγεσίας, η οποία θα λειτουργεί ως οργανική μονάδα της Ακ.Ε.Α.Δ.Υ. σε επίπεδο Τμήματος και θα παρέχει εξειδικευμένη εκπαίδευση υψηλού επιπέδου σε θέματα διοίκησης, στρατηγικής σκέψης, λήψης αποφάσεων, ψηφιακών δεξιοτήτων, διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού και αντιμετώπισης κρίσεων. Και εδώ βρίσκεται μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες προβλέψεις του νομοσχεδίου.
Η Ακαδημία δεν θα απευθύνεται μόνο στους υπαλλήλους που θέλουν να εξελιχθούν, αλλά και στα ήδη ανώτατα στελέχη του κράτους.
Από υπουργούς μέχρι γενικούς διευθυντές
Στα προγράμματα της Ακαδημίας Ηγεσίας μπορούν να συμμετέχουν, μεταξύ άλλων: μέλη της Κυβέρνησης και υφυπουργοί, γενικοί και ειδικοί γραμματείς, υπηρεσιακοί γραμματείς υπουργείων, διοικητές και υποδιοικητές δημόσιων οργανισμών, πρόεδροι και αντιπρόεδροι ΝΠΔΔ, επικεφαλής Ανεξάρτητων Αρχών, αιρετοί της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, προϊστάμενοι Γενικών Διευθύνσεων, καθώς και σπουδαστές της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης. Δυνατότητα συμμετοχής θα μπορούν να έχουν ακόμη και βουλευτές, ύστερα από σχετικό αίτημα του Προέδρου της Βουλής.
Πιστοποίηση για όσους θέλουν να γίνουν προϊστάμενοι
Το πλέον κρίσιμο σημείο για χιλιάδες δημοσίους υπαλλήλους είναι ότι η Ακαδημία Ηγεσίας θα υλοποιεί ειδικό πρόγραμμα πιστοποίησης ηγετικών, διοικητικών, ψηφιακών και διαπροσωπικών δεξιοτήτων. Το πρόγραμμα θα απευθύνεται σε υπαλλήλους που επιθυμούν να αποκτήσουν το σχετικό προσόν για συμμετοχή σε διαδικασίες επιλογής σε θέσεις ευθύνης. Αυτό σημαίνει ότι το νέο σύστημα επιχειρεί σταδιακά να μεταφέρει το βάρος από τη λογική «έχω τα απαιτούμενα χρόνια υπηρεσίας, άρα μπορώ να γίνω προϊστάμενος» σε ένα πιο σύνθετο μοντέλο, στο οποίο θα μετρούν περισσότερο η αποδεδειγμένη διοικητική επάρκεια, οι πιστοποιημένες δεξιότητες και η ειδική προετοιμασία για την άσκηση διοίκησης.
Τι αλλάζει τελικά για τον δημόσιο υπάλληλο
Η σημαντικότερη αλλαγή δεν βρίσκεται μόνο στη δημιουργία δύο νέων Ακαδημιών. Βρίσκεται στη φιλοσοφία που εισάγεται. Η υπηρεσιακή εξέλιξη επιχειρείται να συνδεθεί περισσότερο με τη συνεχή μάθηση και την πιστοποιημένη απόκτηση δεξιοτήτων, ενώ η επιλογή προϊσταμένων δεν θα αντιμετωπίζεται ως μια διαδικασία που εξαρτάται αποκλειστικά από την αρχαιότητα, τα τυπικά προσόντα και την υπηρεσιακή εμπειρία.
Το αν το νέο σύστημα θα ενισχύσει πράγματι την αξιοκρατία θα εξαρτηθεί, βέβαια, από τον τρόπο εφαρμογής του, από το πώς θα μοριοδοτούνται τα νέα προσόντα, από την αντικειμενικότητα των διαδικασιών πιστοποίησης και –κυρίως– από το κατά πόσο όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι θα έχουν ίση πραγματική πρόσβαση στις ευκαιρίες επιμόρφωσης. Γιατί μια Ακαδημία μπορεί να δημιουργήσει περισσότερες ευκαιρίες εξέλιξης. Μπορεί όμως να δημιουργήσει και ένα νέο φίλτρο στην υπηρεσιακή ιεραρχία, εάν η πρόσβαση στις πιστοποιήσεις και στα προγράμματά της δεν είναι ουσιαστικά ισότιμη για όλους.
Αυτό είναι ίσως και ένα από τα σημαντικότερα σημεία που θα απασχολήσουν τους δημοσίους υπαλλήλους και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις όσο το νομοσχέδιο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση.
