Την έκταση του σχολικού και διαδικτυακού εκφοβισμού, τις διαφορετικές μορφές εκδήλωσής του και την ανάγκη στοχευμένων παρεμβάσεων για την πρόληψη και αντιμετώπισή του ανέδειξε επιστημονική έρευνα που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο Πειραιώς και την Ακαδημία Αθηνών σε σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Δήμου Πειραιά. Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στην επιστημονική ημερίδα με θέμα «Σχολικός Εκφοβισμός και Θυματοποίηση στα Σχολεία της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Πειραιά», που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026, στον Πειραϊκό Σύνδεσμο.
Η έρευνα παρουσιάζει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον, καθώς επικεντρώνεται αποκλειστικά σε σχολεία ενός δήμου, επιτρέποντας τη διερεύνηση του φαινομένου σε συγκεκριμένο γεωγραφικό και κοινωνικό περιβάλλον. Πραγματοποιήθηκε από ερευνητικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Πειραιώς και της Ακαδημίας Αθηνών, με επιστημονικό υπεύθυνο της ερευνητικής ομάδας του Πανεπιστημίου Πειραιώς τον Αντιπρύτανη Οικονομικών, Υποδομών και Ανάπτυξης, Καθηγητή Δημήτριο Γεωργακέλλο, και υπό την επίβλεψη της Ερευνήτριας Γ΄ της Ακαδημίας Αθηνών, Αγγελικής Υφαντή.
Σύμφωνα με τα αρχικά ευρήματα, περισσότεροι από ένας στους τέσσερις μαθητές (26,6%) ανέφεραν ότι έχουν υποστεί σχολικό εκφοβισμό τουλάχιστον μία φορά από την έναρξη της σχολικής χρονιάς, ενώ το 8,5% των μαθητών ανέφερε ότι υφίσταται συστηματικό εκφοβισμό, με περιστατικά που επαναλαμβάνονται δύο έως τρεις φορές τον μήνα ή συχνότερα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι μορφές εκδήλωσης του φαινομένου, καθώς κυριαρχούν οι λεγόμενες «αθόρυβες» μορφές εκφοβισμού, όπως η διάδοση ψευδών φημών, οι υβριστικοί χαρακτηρισμοί και ο κοινωνικός αποκλεισμός. Οι συμπεριφορές αυτές εμφανίζονται συχνότερα από τη σωματική βία και είναι δυσκολότερο να γίνουν αντιληπτές από γονείς και εκπαιδευτικούς.
Εξίσου ανησυχητικό είναι ότι περίπου ένα στα τέσσερα παιδιά που έχουν υποστεί σχολικό εκφοβισμό δεν έχει αναφέρει την εμπειρία του σε κανέναν, γεγονός που αναδεικνύει τις δυσκολίες έγκαιρης αναγνώρισης και αντιμετώπισης του φαινομένου. Παράλληλα, το 15,6% των μαθητών δήλωσε ότι έχει συμμετάσχει σε εκφοβισμό άλλου μαθητή, ενώ το 24,4% αναγνώρισε ότι έχει συμπεριφερθεί με τρόπο που πλήγωσε κάποιον συμμαθητή του. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ένα ευρύτερο φάσμα συμπεριφορών που επηρεάζουν αρνητικά τις σχέσεις μεταξύ των μαθητών, ακόμη και όταν δεν αναγνωρίζονται από τους ίδιους ως περιστατικά σχολικού εκφοβισμού.
Το φαινόμενο επεκτείνεται και στο ψηφιακό περιβάλλον, όπου σχεδόν ένας στους πέντε μαθητές (18,4%) δήλωσε ότι έχει δεχθεί διαδικτυακό εκφοβισμό, ενώ περίπου ένας στους επτά (14,1%) ανέφερε ότι έχει ασκήσει αντίστοιχη συμπεριφορά. Ωστόσο, ένα ιδιαίτερα ενθαρρυντικό εύρημα είναι ότι σχεδόν επτά στους δέκα μαθητές (69,4%) δήλωσαν πρόθυμοι να βοηθήσουν έναν συμμαθητή τους όταν αντιλαμβάνονται ότι εκφοβίζεται, στοιχείο που αναδεικνύει τη σημασία της ενεργοποίησης της μαθητικής κοινότητας στην πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου.
Η καταγραφή των συμπεριφορών τόσο των θυμάτων όσο και των μαθητών που ασκούν εκφοβισμό αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα της διεθνούς επιστημονικής βιβλιογραφίας. Διαχρονικές μελέτες έχουν συνδέσει την άσκηση σχολικού εκφοβισμού με αυξημένο κίνδυνο μεταγενέστερης αντικοινωνικής και παραβατικής συμπεριφοράς, ενώ άλλες έρευνες αναδεικνύουν τις ιδιαίτερες δυσκολίες που μπορεί να αντιμετωπίσουν στην ενήλικη ζωή τα παιδιά που υπήρξαν ταυτόχρονα θύτες και θύματα. Τα δεδομένα αυτά ενισχύουν την ανάγκη έγκαιρων και ολοκληρωμένων παρεμβάσεων.
Παράλληλα, από την παρουσίαση των αποτελεσμάτων αναδείχθηκε ότι ο σχολικός εκφοβισμός δεν εκδηλώνεται με την ίδια ένταση σε όλα τα σχολικά περιβάλλοντα. Η διαφοροποίηση αυτή αναδεικνύει την ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης του ρόλου του οικογενειακού, κοινωνικού και οικονομικού περιβάλλοντος, καθώς και συνεκτίμησης των κοινωνικών ανισοτήτων κατά τον σχεδιασμό πολιτικών πρόληψης και αντιμετώπισης του φαινομένου.
Τα συμπεράσματα της μελέτης υπογραμμίζουν ότι η αποτελεσματική πρόληψη και αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού απαιτεί μια ολιστική και συστημική προσέγγιση, η οποία υπερβαίνει τα όρια της σχολικής τάξης και αναγνωρίζει τον καθοριστικό ρόλο της οικογένειας, της σχολικής κοινότητας και του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο αυτό, αναδεικνύεται η ανάγκη σχεδιασμού στοχευμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων πρόληψης και παρέμβασης, με αξιοποίηση διεθνώς αναγνωρισμένων προσεγγίσεων και με συνεργασία της εκπαιδευτικής κοινότητας, των οικογενειών, της τοπικής αυτοδιοίκησης και της Πολιτείας.
Το επιστημονικό μέρος της ημερίδας παρουσίασαν η Αγγελική Υφαντή, Ερευνήτρια Γ΄ στο Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Κοινωνίας της Ακαδημίας Αθηνών και Επιστημονική Υπεύθυνη του Προγράμματος, ο Φραγκίσκος Μπερσίμης, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Στατιστικής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και Επιστημονικός Συνεργάτης του Πανεπιστημίου Πειραιώς, η Κατερίνα Βασιλικού, Ερευνήτρια Α΄ στο Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Κοινωνίας της Ακαδημίας Αθηνών, και η Δρ. Έφη Γουργιώτου, τέως Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Κρήτης, διδάσκουσα στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας και στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου και Επιστημονική Συνεργάτιδα του Πανεπιστημίου Πειραιώς.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία και χρηματοδότηση της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας «Όλοι για τον Πειραιά», με την έγκριση της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Πειραιά. Η ημερίδα διοργανώθηκε από την Α.Μ.Κ.Ε. «Όλοι για τον Πειραιά», υπό την αιγίδα του Δήμου Πειραιά, του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Πειραιώς, του Ομίλου για την UNESCO Πειραιώς και Νήσων και του Πειραϊκού Συνδέσμου.
Χαιρετισμούς στην ημερίδα απηύθυναν η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου, ο Υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης Κώστας Κατσαφάδος, ο βουλευτής Α΄ Πειραιώς Νικόλαος Βλαχάκος, η Αντιπεριφερειάρχης Εθελοντισμού της Περιφέρειας Αττικής Ευγενία Μπαρμπαγιάννη–Αδαμοπούλου, ο Αντιδήμαρχος Πειραιά Δημήτρης Καρύδης, εκπροσωπώντας τον Δήμαρχο Πειραιά, η Διευθύνουσα του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Κοινωνίας της Ακαδημίας Αθηνών Άλκηστις Βερέβη, ο Πρόεδρος του Πειραϊκού Συνδέσμου Ευάγγελος Καρλάφτης, ο εκπρόσωπος του Δ.Σ. του Δικηγορικού Συλλόγου Πειραιά Διονύσιος Πλέσσας, ο εκπρόσωπος του Ε.Β.Ε.Π. Ιωάννης Παρασκευάκος και ο Πρόεδρος της Α.Μ.Κ.Ε. «Όλοι για τον Πειραιά» Άγγελος-Ιωάννης Μπουλντούμης. Τον συντονισμό της ημερίδας είχε ο δημοσιογράφος Νίκος Ελευθερόγλου.
Η συμμετοχή του Πανεπιστημίου Πειραιώς στη συγκεκριμένη έρευνα αναδεικνύει τη συμβολή της ακαδημαϊκής γνώσης στην κατανόηση σύνθετων κοινωνικών προβλημάτων και στη διαμόρφωση τεκμηριωμένων προτάσεων για την αντιμετώπισή τους. Η αξιοποίηση των ερευνητικών ευρημάτων για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών παρεμβάσεων αποτελεί ουσιαστικό βήμα για την προστασία των μαθητών και τη δημιουργία ενός ασφαλέστερου σχολικού περιβάλλοντος.
