Για πολλούς μαθητές, Η αγωνία μπροστά σε μια δύσκολη άσκηση, ο φόβος ενός λάθους ή η πίεση ενός διαγωνίσματος μπορούν να επηρεάσουν τη συγκέντρωση και την απόδοσή τους. Ωστόσο, νέα επιστημονικά ευρήματα δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στο άγχος και τις επιδόσεις είναι πιο σύνθετη: σε ορισμένες περιπτώσεις, το μέτριο άγχος μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο, ενώ όταν ξεπερνά ένα συγκεκριμένο όριο, γίνεται εμπόδιο στη μάθηση.
Τι έδειξαν οι έρευνες για το άγχος στα Μαθηματικά
Ερευνητές από το Πολυτεχνικό Ινστιτούτο και Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια (Virginia Tech) και το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Οχάιο (Ohio State University) διεξήγαγαν δύο μελέτες, εξετάζοντας τη σχέση ανάμεσα στο μαθηματικό άγχος, τα κίνητρα και τις επιδόσεις μαθητών και φοιτητών.
Τα ευρήματα ανέδειξαν μια σημαντική παράμετρο: το άγχος δεν επηρεάζει όλους τους μαθητές με τον ίδιο τρόπο, καθώς καθοριστικό ρόλο φαίνεται να παίζουν το ενδιαφέρον και η διάθεσή τους να ασχοληθούν με το αντικείμενο.
Στην πρώτη έρευνα συμμετείχαν 262 ζεύγη διδύμων ίδιου φύλου, ηλικίας περίπου 12 ετών. Οι ερευνητές αξιολόγησαν το άγχος και τα κίνητρά τους, ενώ παράλληλα εξέτασαν τις μαθηματικές τους δεξιότητες μέσα από έξι διαφορετικές δραστηριότητες.
Οι εργασίες περιλάμβαναν αριθμητικές αναπαραστάσεις, χωρική κατανόηση, ποσοτικούς συλλογισμούς και υπολογιστική ευχέρεια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα κορίτσια ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα μαθηματικού άγχους από τα αγόρια. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι η επίδραση του άγχους στις επιδόσεις διαφοροποιούνταν ανάλογα με τα κίνητρα των παιδιών.
Ειδικότερα, οι μαθητές με χαμηλό κίνητρο εμφάνιζαν χειρότερες επιδόσεις όσο αυξανόταν το άγχος τους. Αντίθετα, για όσους είχαν ισχυρό ενδιαφέρον και υψηλό κίνητρο, η σχέση παρουσίαζε διαφορετική εικόνα: οι επιδόσεις βελτιώνονταν μέχρι ένα σημείο, αλλά μειώνονταν όταν το άγχος γινόταν υπερβολικό.
Τι συνέβη στη μελέτη με τους φοιτητές
Παρόμοια εικόνα προέκυψε και από τη δεύτερη έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 237 φοιτητές. Τα ευρήματα ενίσχυσαν την άποψη ότι η επίδραση του άγχους συνδέεται στενά με το κίνητρο και τη στάση απέναντι στα Μαθηματικά.
Για όσους έχουν θετική διάθεση και ισχυρή επιθυμία να πετύχουν, ένα μέτριο επίπεδο άγχους ενδέχεται να ενισχύσει την προσπάθεια και τη συγκέντρωσή τους. Όταν, όμως, η πίεση γίνεται υπερβολική, μπορεί να δυσκολέψει τη σκέψη και να περιορίσει την απόδοση.
Γιατί το κίνητρο κάνει τη διαφορά
Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η αντιμετώπιση του μαθηματικού άγχους δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην προσπάθεια εξάλειψής του. Χρειάζεται, παράλληλα, να ενισχύεται το ενδιαφέρον των μαθητών για το μάθημα και να καλλιεργείται μια πιο θετική σχέση με τη μαθησιακή διαδικασία.
Για τα παιδιά που αγαπούν τα Μαθηματικά και θέλουν να βελτιωθούν, η μικρή αγωνία πριν από μια απαιτητική άσκηση μπορεί να λειτουργήσει ως ώθηση. Για εκείνα, όμως, που ήδη αισθάνονται ανασφάλεια ή δεν έχουν ισχυρά κίνητρα, η ίδια πίεση μπορεί να επιδεινώσει τις δυσκολίες τους.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Science και παρουσιάστηκε από την επιστημονική ιστοσελίδα egno.gr.
Η διαχείριση του άγχους αποτελεί σημαντικό μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά, δημιουργώντας ένα περιβάλλον στο οποίο τα παιδιά δεν φοβούνται να κάνουν λάθη και αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες ως ευκαιρίες μάθησης.
Η ενθάρρυνση της προσπάθειας, η αναγνώριση της προόδου και η σύνδεση των Μαθηματικών με καθημερινές καταστάσεις μπορούν να ενισχύσουν το ενδιαφέρον και την αυτοπεποίθηση των μαθητών. Εξίσου σημαντικό είναι να αποφεύγεται η υπερβολική πίεση για υψηλές βαθμολογίες, η οποία μπορεί να εντείνει την αγωνία.
Το ζητούμενο δεν είναι να αγχώνονται οι μαθητές για να αποδίδουν καλύτερα, αλλά να μάθουν να διαχειρίζονται την πίεση χωρίς να χάνουν την αυτοπεποίθησή τους. Η ισορροπία ανάμεσα στο κίνητρο, την προσπάθεια και την ψυχική ευεξία μπορεί να συμβάλει σε μια πιο ουσιαστική και αποτελεσματική μαθησιακή εμπειρία.
