Η Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών, στις 5 Οκτωβρίου, είναι αφορμή όχι μόνο για να τιμήσουμε τους εκπαιδευτικούς, αλλά και για να αναρωτηθούμε ποιος είναι ο κοινωνικός τους ρόλος.
O εκπαιδευτικός δεν είναι απλώς μεταδότης γνώσεων και εκτελεστής ενός αναλυτικού προγράμματος. Ο Paulo Freire αντιτάχθηκε στην «τραπεζική» αντίληψη της εκπαίδευσης και υποστήριξε ένα σχολείο όπου οι μαθητές μαθαίνουν να «διαβάζουν τον κόσμο»: να θέτουν ερωτήματα, να αναζητούν αιτίες και να αμφισβητούν όσα παρουσιάζονται ως αυτονόητα.
Η διδασκαλία δεν μπορεί να εξαντλείται στο σχολικό εγχειρίδιο. Έργο του εκπαιδευτικού είναι να βοηθά τα παιδιά να μαθαίνουν και όσα δεν λένε τα σχολικά βιβλία για τη φύση και την κοινωνία. Το βιβλίο είναι εργαλείο της διδασκαλίας, όχι τα όριά της.
Γι’ αυτό ο εκπαιδευτικός είναι διανοούμενος. Αυτό που ο Henry Giroux ονόμασε «μετασχηματιστικό διανοούμενο»: δεν μεταφέρει απλώς πληροφορίες, αλλά συνδέει τη γνώση με τη φυσική και κοινωνική πραγματικότητα και βοηθά τους μαθητές να σκέφτονται κριτικά.
Σκοπός του εκπαιδευτικού δεν είναι να λέει στους μαθητές τι να σκέφτονται, αλλά να τους μαθαίνει να σκέφτονται: να ελέγχουν πηγές, να επιχειρηματολογούν, να αναγνωρίζουν τις κοινωνικές ανισότητες και να συμμετέχουν ως ενεργοί πολίτες στους αγώνες για έναν καλύτερο κόσμο.
Η καλύτερη τιμή, λοιπόν, για την Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών είναι η υπεράσπιση ενός σχολείου στο οποίο ο εκπαιδευτικός δεν περιορίζεται να διδάσκει όσα γράφουν τα βιβλία, αλλά βοηθά τα παιδιά να ανακαλύπτουν όσα τα βιβλία δεν λένε για τον κόσμο στον οποίο ζουν.
