Σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται ποινικά οι εκπαιδευτικοί όταν μηνύονται για πράξεις που συνδέονται με την άσκηση των υπηρεσιακών τους καθηκόντων δρομολογεί το υπουργείο Δικαιοσύνης, με νομοθετική διάταξη που αναμένεται να βάλει τέλος στην εφαρμογή της αυτόφωρης διαδικασίας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, η ρύθμιση αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή μαζί με το νομοσχέδιο για τον Κώδικα Δικηγόρων, το οποίο παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο από την ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης.
Η αλλαγή αφορά πλημμελήματα που φέρεται να έχουν τελεστεί κατά την άσκηση και εξαιτίας των υπηρεσιακών καθηκόντων ενός εκπαιδευτικού, όπως υποθέσεις που συνδέονται με διοικητικές αποφάσεις, τη λειτουργία της σχολικής μονάδας ή το εκπαιδευτικό έργο.
Τι θα αλλάξει στην πράξη
Το βασικό στοιχείο της νέας ρύθμισης είναι ότι η κατάθεση μήνυσης δεν θα οδηγεί αυτομάτως έναν εκπαιδευτικό στην άμεση διαδικασία αναζήτησης και σύλληψης, όταν η υπόθεση εμπίπτει στο συγκεκριμένο υπηρεσιακό πλαίσιο.
Μέχρι σήμερα, εφόσον μια καταγγελλόμενη πράξη εμπίπτει χρονικά στην αυτόφωρη διαδικασία, μπορεί να κινηθεί άμεσα η διαδικασία σύλληψης του καταγγελλόμενου, ακόμη και όταν το περιστατικό αφορά διαφωνία ή ενέργεια που προέκυψε στο πλαίσιο της καθημερινής λειτουργίας ενός σχολείου.
Με τη νέα διάταξη, τέτοιες υποθέσεις θα αποσυνδεθούν από το αυτόφωρο και θα ακολουθούν την τακτική δικαστική οδό.
Αυτό σημαίνει στην πράξη ότι δεν θα υπάρχουν σκηνές με εκπαιδευτικούς να οδηγούνται από το σχολείο στο αστυνομικό τμήμα μπροστά σε μαθητές και συναδέλφους μόνο και μόνο επειδή υποβλήθηκε μήνυση για πράξη συνδεδεμένη με τα υπηρεσιακά τους καθήκοντα.
Η μήνυση δεν «σβήνει»
Η αλλαγή αυτή δεν σημαίνει ότι οι εκπαιδευτικοί αποκτούν ποινική ασυλία.
Κάθε μήνυση ή καταγγελία θα εξακολουθεί να εξετάζεται από τις αρμόδιες εισαγγελικές και δικαστικές αρχές, θα σχηματίζεται δικογραφία όπου απαιτείται και, αν προκύπτουν ενδείξεις τέλεσης αδικήματος, η υπόθεση θα μπορεί να φτάνει κανονικά στη Δικαιοσύνη.
Αυτό που αλλάζει είναι αποκλειστικά ο τρόπος και ο χρόνος ενεργοποίησης της ποινικής διαδικασίας: αντί για άμεση σύλληψη και αυτόφωρη εκδίκαση, θα ακολουθείται η τακτική δικαστική διαδικασία.
Ποιοι αναμένεται να καλυφθούν
Οι έως τώρα πληροφορίες αναφέρονται με σαφήνεια σε διευθυντές και προϊσταμένους σχολικών μονάδων, ενώ εξετάζεται η επέκταση της προστασίας και στο σύνολο των εκπαιδευτικών.
Η ακριβής έκταση της ρύθμισης θα κριθεί από την τελική διατύπωση της διάταξης όταν αυτή κατατεθεί στη Βουλή, γι' αυτό και δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί δεδομένο ότι θα εξαιρείται από το αυτόφωρο κάθε εκπαιδευτικός ή κάθε είδους πλημμέλημα.
Το κρίσιμο στοιχείο φαίνεται να είναι η σαφής σύνδεση της καταγγελλόμενης πράξης με την άσκηση των υπηρεσιακών καθηκόντων.
Το αίτημα των διευθυντών σχολείων
Η νομοθετική πρωτοβουλία συνδέεται και με σχετικό αίτημα της Πανελλήνιας Ένωσης Διευθυντών Σχολικών Μονάδων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Στις 9 Σεπτεμβρίου είχε πραγματοποιηθεί συνάντηση εκπροσώπων της Ένωσης με την ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης, κατά την οποία παρουσιάστηκε συγκεκριμένη πρόταση νομοθετικής ρύθμισης για το ζήτημα του αυτοφώρου.
Το σκεπτικό είναι ότι η δυνατότητα άμεσης σύλληψης σε υπηρεσιακές διαφορές μπορεί να επιβαρύνει ιδιαίτερα τη λειτουργία του σχολείου και να δημιουργεί συνθήκες έντασης μέσα σε έναν χώρο όπου βρίσκονται ανήλικοι μαθητές.
Το προηγούμενο της πανδημίας
Το ζήτημα είχε εμφανιστεί με ιδιαίτερη ένταση και την περίοδο της πανδημίας, όταν εκπαιδευτικοί και υγειονομικοί βρίσκονταν αντιμέτωποι με μηνύσεις σχετικές με την εφαρμογή των μέτρων κατά της COVID-19.
Τότε είχε υπάρξει εισαγγελική παρέμβαση ώστε η αυτόφωρη διαδικασία να μην χρησιμοποιείται ως μέσο παρεμπόδισης της εφαρμογής υπηρεσιακών υποχρεώσεων.
Η σημερινή πρωτοβουλία επιχειρεί πλέον να μεταφέρει αυτή τη λογική σε μόνιμη νομοθετική ρύθμιση.
Παραμένει ανοιχτό το ζήτημα της νομικής στήριξης
Ακόμη και χωρίς αυτόφωρο, ωστόσο, ένας εκπαιδευτικός μπορεί να βρεθεί για χρόνια αντιμέτωπος με μια δικαστική υπόθεση, με οικονομικό και ψυχολογικό κόστος.
Γι' αυτό και επανέρχεται το αίτημα για οργανωμένη θεσμική και νομική υποστήριξη των εκπαιδευτικών όταν καλούνται να υπερασπιστούν πράξεις που συνδέονται με τα υπηρεσιακά τους καθήκοντα.
Η ουσία της αλλαγής μπορεί να αποδοθεί απλά: η καταγγελία θα εξακολουθεί να εξετάζεται και η Δικαιοσύνη θα εξακολουθεί να κρίνει την υπόθεση, αλλά για τις περιπτώσεις που θα καλύπτει η νέα διάταξη δεν θα προηγείται η εικόνα της άμεσης σύλληψης του εκπαιδευτικού μέσα στο σχολείο.
Το ακριβές εύρος της προστασίας θα γίνει οριστικά γνωστό όταν δημοσιοποιηθεί και ψηφιστεί το τελικό κείμενο της διάταξης.
