Πλασματικά έτη: Χιλιάδες ευρώ για να φτάσουν στη σύνταξη οι εκπαιδευτικοί – Πώς εκτοξεύτηκε το κόστος

Ένα από τα πιο ακριβά προβλήματα που συναντούν χιλιάδες εκπαιδευτικοί όταν πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση είναι το κόστος αναγνώρισης των πλασματικών ετών, το οποίο σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να φτάσει σε πολλές χιλιάδες ευρώ και να επηρεάσει ακόμη και την απόφαση για το πότε τελικά ένας εργαζόμενος θα μπορέσει να αποχωρήσει από την υπηρεσία.
 

Η αναγνώριση χρόνων σπουδών, στρατιωτικής υπηρεσίας, τέκνων και άλλων περιόδων μπορεί να είναι καθοριστική για όσους χρειάζονται επιπλέον ασφαλιστικό χρόνο ώστε να συμπληρώσουν τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Ωστόσο, το κόστος έχει μεταβληθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα ο ίδιος αριθμός πλασματικών ετών να μπορεί να κοστίζει εντελώς διαφορετικά ανάλογα με το πότε υποβλήθηκε η αίτηση.
 

Από το 6,67% στο 20%
 

Η μεγάλη αλλαγή συνδέεται με τον ασφαλιστικό νόμο 4387/2016 και τη σταδιακή εναρμόνιση των εισφορών του Δημοσίου με το συνολικό ποσοστό κύριας σύνταξης. Η συνολική εισφορά κύριας σύνταξης καθορίστηκε στο 20%, από το οποίο το 6,67% αντιστοιχεί στον ασφαλισμένο και το 13,33% στον εργοδότη. Η μετάβαση έγινε σταδιακά: το συνολικό ποσοστό έφτασε στο 10% το 2017, στο 13,34% το 2018, στο 16,67% το 2019 και τελικά στο 20% από το 2020.
Στην περίπτωση, όμως, της εξαγοράς πλασματικών χρόνων, ο ασφαλισμένος καλείται να καταβάλει το σύνολο της εισφοράς κύριας σύνταξης που ισχύει κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης, δηλαδή τόσο το τμήμα του ασφαλισμένου όσο και εκείνο που σε πραγματική εργασία θα βάρυνε τον εργοδότη. Και αυτή ακριβώς η διαφορά είναι που εκτοξεύει το τελικό κόστος.
 

Τι σημαίνει η αύξηση στην πράξη
 

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει ενδεικτικά την επιβάρυνση για εργαζόμενο με συντάξιμες μηνιαίες αποδοχές 1.500 ευρώ. Τα ποσά είναι παραδείγματα υπολογισμού και δεν αποτελούν εξατομικευμένη συνταξιοδοτική εκτίμηση, καθώς το πραγματικό κόστος εξαρτάται από τις αποδοχές και τον χρόνο υποβολής της αίτησης.
 

Το παράδειγμα είναι αποκαλυπτικό: για τον ίδιο μισθό και για αναγνώριση πέντε ετών, η διαφορά ανάμεσα σε ποσοστό 6,67% και 20% φτάνει σχεδόν τις 12.000 ευρώ. Με άλλα λόγια, ένας ασφαλισμένος που υπό διαφορετικό καθεστώς θα πλήρωνε περίπου 6.000 ευρώ μπορεί σήμερα, με τις ίδιες ενδεικτικές αποδοχές, να βρεθεί αντιμέτωπος με λογαριασμό περίπου 18.000 ευρώ.
 

Η ημερομηνία της αίτησης αλλάζει τον λογαριασμό
 

Ιδιαίτερη σημασία έχει το πότε υποβλήθηκε η αίτηση αναγνώρισης. Οι νέες ρυθμίσεις εφαρμόζονται από τις 13 Μαΐου 2016, ενώ αιτήσεις που είχαν κατατεθεί έως και τις 12 Μαΐου 2016 εξετάζονται με το προηγούμενο καθεστώς. Αυτό σημαίνει ότι δύο εργαζόμενοι που επιθυμούν να αναγνωρίσουν τον ίδιο αριθμό ετών μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με πολύ διαφορετικό ποσό, ανάλογα με τη χρονική στιγμή της αίτησης.
 

Όταν μάλιστα η διαφορά του ποσοστού φτάνει από το 6,67% στο 20%, η τελική επιβάρυνση για αναγνώριση τεσσάρων, πέντε ή περισσότερων ετών μπορεί να μετατραπεί σε έναν λογαριασμό πολλών χιλιάδων ευρώ.
 

Γιατί αφορά ιδιαίτερα τους εκπαιδευτικούς
 

Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα στον χώρο της εκπαίδευσης. Πολλοί εκπαιδευτικοί δεν ξεκίνησαν σταθερή και συνεχόμενη ασφαλισμένη εργασία αμέσως μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους. Προηγήθηκαν χρόνια αναμονής στους πίνακες, περίοδοι ανεργίας, αναπληρώσεις, μετακινήσεις σε διαφορετικές περιοχές της χώρας, στρατιωτική θητεία για τους άνδρες και, σε αρκετές περιπτώσεις, μεταπτυχιακές σπουδές.
 

Το αποτέλεσμα είναι αρκετοί να φτάνουν σε ηλικία κοντά στη συνταξιοδότηση χωρίς να έχουν συγκεντρώσει τον ασφαλιστικό χρόνο που θα διέθετε ένας εργαζόμενος ο οποίος ξεκίνησε σταθερή απασχόληση στις αρχές της δεκαετίας των 20 ετών. Η δυνατότητα συνταξιοδότησης στα 62 με 40 έτη ασφάλισης καθιστά έτσι τα πλασματικά έτη κρίσιμο εργαλείο για όσους χρειάζονται επιπλέον χρόνο ώστε να συμπληρώσουν τη 40ετία.
 

Τι γίνεται με τη στρατιωτική θητεία
 

Ο χρόνος στρατιωτικής υπηρεσίας περιλαμβάνεται στους χρόνους που μπορούν να αναγνωριστούν ως πλασματικοί. Δεν προσμετράται, ωστόσο, γενικά και αυτομάτως χωρίς κόστος. Για να αξιοποιηθεί στον συντάξιμο χρόνο απαιτείται, κατά κανόνα, η προβλεπόμενη διαδικασία αναγνώρισης και εξαγοράς. Ο e-ΕΦΚΑ περιλαμβάνει ρητά τη στρατιωτική υπηρεσία μεταξύ των αναγνωριζόμενων πλασματικών χρόνων. Για έναν εκπαιδευτικό που χρειάζεται έναν ή δύο επιπλέον ασφαλιστικούς χρόνους προκειμένου να φτάσει στη 40ετία, το συγκεκριμένο κόστος μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία.
 

Τι ισχύει με την επιδοτούμενη ανεργία
 

Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες περίοδοι επιδοτούμενης ανεργίας μπορούν να συνυπολογιστούν για συνταξιοδοτικούς σκοπούς.Οι δυνατότητες και τα όρια διαφοροποιούνται ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία και το καθεστώς θεμελίωσης, γι' αυτό και κάθε περίπτωση απαιτεί ξεχωριστό έλεγχο. Ο e-ΕΦΚΑ περιλαμβάνει την τακτική ανεργία μεταξύ των χρόνων που μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να ληφθούν υπόψη.
 

Πλασματικά χρόνια, πραγματικό κόστος
 

Το παράδοξο είναι εμφανές: οι χρόνοι ονομάζονται «πλασματικοί», αλλά ο λογαριασμός που καλείται να πληρώσει ο ασφαλισμένος είναι απολύτως πραγματικός. Για έναν εκπαιδευτικό που βρίσκεται λίγα χρόνια πριν από την αποχώρηση, η επιλογή μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Είτε να διαθέσει σημαντικό μέρος των αποταμιεύσεών του για να εξαγοράσει τον χρόνο που του λείπει είτε να παραμείνει περισσότερα χρόνια στην εργασία μέχρι να συμπληρώσει πραγματικό ασφαλιστικό χρόνο.
 

Και όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των ετών που χρειάζεται να αναγνωριστούν, τόσο περισσότερο διογκώνεται το ποσό. Γι' αυτό και πριν από οποιαδήποτε αίτηση αναγνώρισης απαιτείται προσεκτικός υπολογισμός: πόσα χρόνια πραγματικά χρειάζονται, αν είναι απαραίτητα για τη θεμελίωση ή απλώς αυξάνουν το ποσό της σύνταξης, ποιο είναι το ακριβές κόστος και σε πόσο χρόνο μπορεί να αποσβεστεί η δαπάνη μέσω της μελλοντικής σύνταξης.
 

Για χιλιάδες εκπαιδευτικούς, λοιπόν, η εξαγορά πλασματικών χρόνων δεν είναι μια τυπική διοικητική διαδικασία. Μπορεί να είναι μία από τις ακριβότερες οικονομικές αποφάσεις των τελευταίων ετών του εργασιακού τους βίου.