Η Webometrics ανακοίνωσε καλά νέα για την ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση, δημοσιεύοντας την ειδική παγκόσμια κατάταξη των ΑΕΙ όσον αφορά στις ερευνητικές τους επιδόσεις.
Αυτή η κατάταξη, για το β΄ εξάμηνο του 2026, με τίτλο «Transparent Ranking of Universities by the number of Papers in the Top 1% and Top 10% most cited papers in the OpenAlex database. July 2026 edition», εκπονήθηκε από το Cybermetrics Lab του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας της Ισπανίας (CSIC), υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Δρ. Isidro Aguillo.
Σχετικά με την Ελλάδα, τα δεδομένα της κατάταξης για τον Ιούλιο 2026 καταχωρούνται στον παρακάτω πίνακα, μαζί με τα δεδομένα της αντίστοιχης κατάταξης για τον Ιανουάριο 2025, για λόγους συγκριτικής αξιολόγησης.
Διαφορά μεθοδολογίας
Η διαφορά μεταξύ των δύο ειδικών κατατάξεων της Webometrics, για το 2025 και 2026, έγκειται (1) στη βάση δεδομένων (πηγή), (2) στη μονάδα μέτρησης και (3) στα κριτήρια αξιολόγησης:
- Έκδοση Ιανουαρίου 2025: Βασίζεται στο Google Scholar και αξιολογεί τα ιδρύματα με βάση τον συνολικό αριθμό ετεροαναφορών (citations) που συγκεντρώνουν τα ατομικά προφίλ των κορυφαίων ερευνητών τους, συγκεκριμένα τα προφίλ 21–310, εξαιρώντας τους πρώτους 20 για την αποφυγή ακραίων τιμών (outliers).
- Έκδοση Ιουλίου 2026: Πραγματοποιεί μια θεμελιώδη μετάβαση στην ανοικτή πλατφόρμα OpenAlex, εστιάζοντας πλέον στον αριθμό των επιστημονικών δημοσιεύσεων (papers) και όχι στις ετεροαναφορές. Η κατάταξη υπολογίζεται με βάση την παραγωγή του ιδρύματος σε εργασίες που ανήκουν στο παγκόσμιο Top 1% των δημοσιεύσεων με τις περισσότερες ετεροαναφορές για την περίοδο 2021–2025 (με δευτερεύον κριτήριο το Top 10%), χρησιμοποιώντας το αναγνωριστικό ROR (Research Organization Registry) για την ταυτοποίηση των πανεπιστημίων.
Δηλαδή, σε σημαντικό βαθμό, τα δεδομένα του 2025 μετρούν πρωτίστως ποσότητα (συνολικό αριθμό ετεροαναφορών), ενώ τα δεδομένα του 2026 μετρούν πρωτίστως ποιότητα (αριθμό διακεκριμένων δημοσιεύσεων, στο Τop 1% ή 10% στον Κόσμο), όσον αφορά στο ακαδημαϊκό ερευνητικό έργο των ΑΕΙ και κολλεγίων.
Επτά ελληνικά πανεπιστήμια στα κορυφαία 850 ερευνητικά ΑΕΙ στον Κόσμο
Όπως καταγράφεται στον πίνακα, με τα αποκαλυπτικά ποιοτικά κριτήρια για το 2026, τα εξής επτά ελληνικά ΑΕΙ συγκαταλέγονται στην πρώτη χιλιάδα των κορυφαίων ερευνητικών πανεπιστημίων στον κόσμο, στις παγκόσμιες θέσεις 152-831:
1. Στη θέση 152, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ)
2. Στη θέση 336, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ)
3. Στη θέση 646, Πανεπιστήμιο Πατρών
4. Στη θέση 666, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
5. Στη θέση 722, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ)
6. Στη θέση 787, Πανεπιστήμιο Κρήτης
7. Στη θέση 831, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Άλλα 9 ΑΕΙ συγκαταλέγονται στη δεύτερη χιλιάδα, ενώ 5 ΑΕΙ συγκαταλέγονται στην τρίτη χιλιάδα. Στην τέταρτη χιλιάδα συγκαταλέγονται ένα κολλέγιο και ένα δημόσιο πανεπιστήμιο, το Deree και το Πάντειον αντίστοιχα, στις θέσεις 3.546 και 3.879 αντίστοιχα, με 45 και 37 δημοσιεύσεις στο Top 1% αντίστοιχα. Εντύπωση προκαλεί η χαμηλή επίδοση την οποία έχει το δημόσιο Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος, στη θέση 9.179, με μόνο 3 δημοσιεύσεις στο Top 1%.
Υψηλή ερευνητική παραγωγικότητα των Ελληνικών ΑΕΙ
Συνολικά—όπως αναγράφεται στο κάτω μέρος του πίνακα, σε κίτρινο φόντο—η Ελλάδα ως χώρα έχει 6.593 ποιοτικές ερευνητικές δημοσιεύσεις στο Τop 1% παγκοσμίως, όπως επίσης και 45.796 τέτοιες δημοσιεύσεις στο Τop 10% παγκοσμίως, για την περίοδο 2021-2025, με 17,1 εκατομμύρια προσμετρούμενες ετεροαναφορές τον Ιανουάριο 2025.
Αυτές οι επιδόσεις σημαίνουν ότι η τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα ως σύνολο έχει επιδόσεις αντίστοιχες του Oxford University, που έχει 6.712 δημοσιεύσεις στο Τop 1%, 33.700 δημοσιεύσεις στο Τop 10%, και 15,5 εκατομμύρια ετεροαναφορές στις αντίστοιχες περιόδους.
Μόνο που ο προϋπολογισμός αυτού του κορυφαίου βρετανικού πανεπιστημίου ανέρχεται σε £3,7 δισεκατομμύρια, ισοδύναμα με €4,2 δις, ενώ το σύνολο των προϋπολογισμών όλων των ΑΕΙ της Ελλάδος, συμπεριλαμβανομένων και των Στρατιωτικών Σχολών, ανέρχεται μόνο στο ένα τρίτο, ήτοι σε €1,4 δις. Δηλαδή η ερευνητική παραγωγικότητα των ελληνικών ΑΕΙ ως σύνολο εμφανίζεται να είναι τριπλάσια από αυτήν του Oxford University, αφού με το ένα τρίτο της δαπάνης τα ελληνικά ΑΕΙ ως σύνολο παράγουν ερευνητικά αποτελέσματα, που ποιοτικά και ποσοτικά είναι αντίστοιχα με αυτά του πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Με απλά λόγια, η δημόσια τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα υποχρηματοδοτείται παρά τις αποδεδειγμένα τεράστιες ερευνητικές της δυνατότητες.
Είναι δε χαρακτηριστικό, ότι τα ελληνικά ΑΕΙ ως σύνολο ξεπερνούν σε ερευνητικές επιδόσεις τόσο το M.I.T. (3.267 δημοσιεύσεις στο Τop 1%, 15.599 δημοσιεύσεις στο Τop 10%, και 16,6 εκατομμύρια ετεροαναφορές), όσο και το Columbia University (3.465 δημοσιεύσεις στο Τop 1%, 18.526 δημοσιεύσεις στο Τop 10%, και 14,2 εκατομμύρια ετεροαναφορές), όταν ο προϋπολογισμός τους είναι υπερτριπλάσιος ή και υπερτετραπλάσιος της συνολικής κρατικής δαπάνης της Ελλάδος για την τριτοβάθμια εκπαίδευση: του μεν Μ.Ι.Τ. $5,4 δις, του δε Columbia $6,7 δις—ή €4,7 δις και €5,8 δις αντίστοιχα.
Εσωτερικές εθνικές ανακατατάξεις των ΑΕΙ
Η αλλαγή μεθοδολογίας κατάταξης το 2026, με μετάθεση της αναλυτικής έμφασης από ποσοτικά σε ποιοτικά αποτελέσματα έρευνας, επέφερε ανακατατάξεις στη διαβάθμιση των ελληνικών ΑΕΙ ως ερευνητικών ιδρυμάτων.
Ενδεικτικά, σε αυτή την ειδική κατάταξη, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ανήλθε, από την 6η θέση το 2025, στην 4η θέση το 2026, με 441 δημοσιεύσεις στο Top 1%, υποσκελίζοντας το ΕΜΠ (5η θέση) και το Πανεπιστήμιο Κρήτης (6η θέση). Δραστική είναι η αναβάθμιση του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (από την 21η θέση το 2025 στη 12η θέση το 2026) με 146 δημοσιεύσεις στο Top 1%, όπως επίσης και του Πανεπιστημίου Μακεδονίας (από την 24η θέση το 2025 στη 16η θέση το 2026) με 114 δημοσιεύσεις στο Top 1%.
Απεναντίας υποβαθμίζονται το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (από την 12η θέση το 2025 στην 20ή θέση το 2026) και το Πολυτεχνείο Κρήτης (από την 13η θέση το 2025 στην 21η θέση το 2026), με μόνον 67 δημοσιεύσεις έκαστο στο Top 1%. Αυτό σημαίνει ότι αμφότερα παράγουν ποσοτικά σημαντικό ερευνητικό έργο, με πάνω από 300.000 ετεροαναφορές έκαστο, αλλά υστερούν ποιοτικά σε δημοσιεύσεις στην παγκόσμια κορυφή (Top 1%).
Τα πρώτα ερευνητικά βήματα των Στρατιωτικών Σχολών
Ένα άλλο ενδιαφέρον φαινόμενο είναι ότι για πρώτη φορά συμπεριλαμβάνονται σε αυτή την ειδική κατάσταση ερευνητικών ΑΕΙ, αφενός η Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, με 9 δημοσιεύσεις στο Top 1% και 75 δημοσιεύσεις στο Top 10%, και αφετέρου η Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, με 5 δημοσιεύσεις στο Top 1% και 34 δημοσιεύσεις στο Top 10%.
Αυτό το ενθαρρυντικό ερευνητικό ξεκίνημα, συνδυαστικά 14 δημοσιεύσεις στο Top 1% και 109 δημοσιεύσεις στο Top 10%, οφείλεται στις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για αναβάθμιση των Στρατιωτικών Σχολών κατά τα τελευταία δύο χρόνια.
Ελάχιστα τα ερευνητικά κολλέγια
Το Deree College (ACG) παραμένει σταθερά στην 23η θέση της εθνικής κατάταξης το 2025-2026, με 45 δημοσιεύσεις στο Top 1%, 235 δημοσιεύσεις στο Top 10%, και 23.900 ετεροαναφορές, υποσκελίζοντας δύο δημόσια ΑΕΙ: το Πάντειον (24η θέση) και το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος (30ή θέση).
Φιλότιμες προσπάθειες καταβάλλει το Metropolitan College, στην 26η θέση, με 5 δημοσιεύσεις στο Top 1%, 62 δημοσιεύσεις στο Top 10% και 2.425 ετεροαναφορές, ενώ το Aegean College φαίνεται ότι κάνει τα πρώτα «βρεφικά» του βήματα στον τομέα της ακαδημαϊκής έρευνας, καταγράφοντας 2 δημοσιεύσεις στο Top 1% και 6 δημοσιεύσεις στο Top 10%. Όλα τα άλλα κολλέγια είναι παντελώς απόντα από αυτόν τον αποκαλυπτικό πίνακα, καθώς έχουν μηδενικές δημοσιεύσεις εις εκατέρα κατηγορία (Top 1% και 10%).
Ερευνητικό κριτήριο της ΕΘΑΑΕ για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια
Βάσει αυτού του πίνακα, η ΕΘΑΑΕ μπορεί να θέσει ένα ποσοτικό και συνάμα ποιοτικό αντικειμενικό κριτήριο ερευνητικής αριστείας για την αδειοδότηση κάθε ελληνικού κολλεγίου που επιδιώκει να αναβαθμισθεί σε ιδιωτικό πανεπιστήμιο: Το κολλέγιο το οποίο εμφανίζεται άμεσα ή έμμεσα—είτε το ίδιο ως νομικό πρόσωπο, είτε διά των μετόχων του ως φυσικών προσώπων—ως ιδρυτής και κύριος μέτοχος του αιτούντος ιδιωτικού πανεπιστημίου (ΝΠΠΕ), θα πρέπει προηγουμένως, πριν την κατάθεση της σχετικής αίτησης αδειοδότησης, να έχει επιτύχει ένα ελάχιστο αριθμό δημοσιεύσεων στο Τop 1% παγκοσμίως.
Επί παραδείγματι, αυτός ο αριθμός-ελάχιστο θα μπορούσε να προσδιορισθεί ως το 50% του μέσου όρου των δημοσιεύσεων στο Top 1% των τριών τελευταίων δημοσίων AEI. Συγκεκριμένα στον πίνακα, αυτά είναι η ΑΣΠΑΙΤΕ (54 δημοσιεύσεις στο Top 1%), το Πάντειον Πανεπιστήμιο (37 δημοσιεύσεις στο Top 1% ) και το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος (3 δημοσιεύσεις στο Top 1%). Ο μέσος όρος αυτών είναι 31 δημοσιεύσεις. Επομένως το 50% αυτού του μέσου όρου είναι (στρογγυλοποιημένο) 15 δημοσιεύσεις στο Top 1%.
Βέβαια ένα τέτοιo κριτήριο σήμερα το πληροί μόνον το Deree, όπως επίσης και τα δύο Κυπριακά πανεπιστήμια, το University of Nicosia (UNIC) και το European University Cyprus (EUC), τα οποία έχουν ήδη αδειοδοτηθεί για ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων στην Ελλάδα άμεσα από τα ίδια (όχι μέσω κολλεγίων ή κολλεγιαρχών).
Οπότε, εάν η ΕΘΑΑΕ κρίνει ότι οφείλει, για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, να χαλαρώσει αυτό το κριτήριο—π.χ. αντί του 50% να ορίσει χαμηλότερο ποσοστό του εν λόγω (ή κάποιου άλλου) μέσου όρου—τότε μπορεί, βάσει του πίνακα, να προσδιορίσει εναλλακτικά κριτήρια ερευνητικής αξιοπιστίας, όσον αφορά στην ικανότητα του αιτούντος να διεξάγει διακεκριμένη ακαδημαϊκή έρευνα.
Σε κάθε περίπτωση, η ΕΘΑΑΕ πρέπει να ορίσει ένα κάποιο αντικειμενικό κριτήριο στον τομέα της έρευνας. Οποιοδήποτε. Αυτό της υποδεικνύουν οι πρόσφατες ακυρωτικές αποφάσεις του ΣτΕ.
