Μια διαφορετική προσέγγιση για την ασφάλεια στα πανεπιστήμια, την οποία είχε εισηγηθεί το 2020 αλλά τελικά δεν υιοθετήθηκε από την κυβέρνηση, φέρνει για πρώτη φορά στη δημοσιότητα ο πρώην υφυπουργός Παιδείας Βασίλης Διγαλάκης.
Η αποκάλυψη έρχεται στον απόηχο της δημόσιας αποτίμησης του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την Πανεπιστημιακή Αστυνομία, την οποία χαρακτήρισε «αχρείαστη» προσπάθεια και όχι την καταλληλότερη λύση για ένα υπαρκτό πρόβλημα.
Ο κ. Διγαλάκης υποστηρίζει ότι ήδη από το 2020 είχε εκφράσει αντιρρήσεις για την επιλογή μιας αστυνομικής δύναμης που θα υπαγόταν στην ΕΛ.ΑΣ. και θα είχε σταθερή παρουσία στους χώρους των ΑΕΙ. Αντί γι' αυτό, είχε προτείνει ένα διαφορετικό μοντέλο, με βασικό πυλώνα τον «Πανεπιστημιακό Φύλακα».
Η συγκεκριμένη εισήγηση είχε σταλεί στις 1 Νοεμβρίου 2020 στο Γραφείο του Πρωθυπουργού, μία ημέρα πριν από την κυβερνητική τηλεδιάσκεψη για την ασφάλεια στα πανεπιστήμια.
«Είχα από την αρχή διαφορετική άποψη για την ασφάλεια στα ΑΕΙ»
Ο πρώην υφυπουργός εξηγεί ότι η πρότασή του ξεκινούσε από την εκτίμηση πως η μόνιμη παρουσία αστυνομικών μέσα στα πανεπιστήμια θα προκαλούσε ισχυρές αντιδράσεις και θα δυσκόλευε την εφαρμογή του μέτρου.
«Η δήλωση αυτή μου δίνει την αφορμή να δημοσιοποιήσω για πρώτη φορά μια διαφορετική πρόταση που είχα καταθέσει το 2020, ως Υφυπουργός Παιδείας, όταν συζητούνταν ο τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος της ασφάλειας στα πανεπιστήμια. Είχα από την αρχή διαφορετική άποψη για τη δημιουργία μιας αστυνομικής δύναμης που θα υπαγόταν στην ΕΛ.ΑΣ. και θα είχε μόνιμη παρουσία μέσα στα πανεπιστήμια. Εκτιμούσα ότι η λύση αυτή θα συναντούσε τόσο έντονες αντιδράσεις, ώστε θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να εφαρμοστεί στην πράξη. Παράλληλα, θα χάναμε συμμάχους μέσα στην ακαδημαϊκή κοινότητα, οι οποίοι επιθυμούσαν την αποκατάσταση της τάξης και της ασφάλειας στα πανεπιστήμια, αλλά αντιδρούσαν στη διαρκή παρουσία της Αστυνομίας σε αυτά».
Σύμφωνα με την εισήγησή του, η ασφάλεια των ΑΕΙ θα μπορούσε να οργανωθεί μέσα από έναν θεσμό που θα ανήκε διοικητικά στα ίδια τα πανεπιστήμια, ενώ το κράτος θα είχε τον ρόλο του καθορισμού των κανόνων επιλογής, εκπαίδευσης και λειτουργίας του προσωπικού.
Τι προέβλεπε ο «Πανεπιστημιακός Φύλακας»
Κεντρική θέση στο σχέδιο κατείχε ο «Πανεπιστημιακός Φύλακας», ένας θεσμός που θα λειτουργούσε εντός των ΑΕΙ, αλλά με κρατικά καθορισμένο πλαίσιο ως προς την επιλογή, την εκπαίδευση και τις αρμοδιότητές του.
«Για τον λόγο αυτό είχα προτείνει τη δημιουργία ενός ειδικού θεσμού πανεπιστημιακής ασφάλειας, ενταγμένου στα ΑΕΙ και με κρατικά καθορισμένη επιλογή, εκπαίδευση και αρμοδιότητες, του “Πανεπιστημιακού Φύλακα”, κατ’ αναλογία με τις διατάξεις του άρθρου 19 του Ν. 1339/1983. Οι πανεπιστημιακοί φύλακες θα επιλέγονταν και θα εκπαιδεύονταν από το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, μετά από αίτημα των ΑΕΙ, αλλά θα προσλαμβάνονταν από τα ίδια τα πανεπιστήμια. Η λογική αυτή είναι σύμφωνη με τη διεθνή πρακτική και ακολουθείται ακόμη και στις ΗΠΑ, όπου σε πολλά πανεπιστήμια λειτουργούν πανεπιστημιακές αστυνομικές υπηρεσίες με εκπαιδευμένους, ορκισμένους αστυνομικούς και πλήρεις αστυνομικές αρμοδιότητες, οι οποίες όμως υπάγονται στα ίδια τα πανεπιστήμια και όχι σε εξωτερικές αστυνομικές αρχές». Με αυτό το μοντέλο, η ευθύνη της καθημερινής ασφάλειας θα παρέμενε στο ίδιο το πανεπιστήμιο, ενώ η Πολιτεία θα διασφάλιζε την εκπαίδευση και το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας.
Η πρόταση, ωστόσο, δεν περιοριζόταν στο προσωπικό φύλαξης. Περιέγραφε ένα συνολικό σύστημα ασφάλειας, με Γραφεία Ασφαλείας σε κάθε ΑΕΙ, ενίσχυση της φύλαξης και αξιοποίηση τεχνολογικών μέσων.
«Η πρόταση ήταν ευρύτερη. Περιλάμβανε Επιτροπή Ασφάλειας και Πολιτικής Προστασίας και αυτόνομο Γραφείο Ασφαλείας σε κάθε ΑΕΙ, ενίσχυση του προσωπικού φύλαξης, τεχνικά μέσα και υποδομές ασφαλείας, έλεγχο πρόσβασης και αναθεώρηση του πειθαρχικού δικαίου. Προέβλεπε επίσης ρητά συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία για την αντιμετώπιση εστιών παραβατικότητας και την παρουσία της όπου ήταν αναγκαία».
Στο αναλυτικό σχέδιο του 2020, το Γραφείο Ασφαλείας θα υπαγόταν απευθείας στον πρύτανη και θα μπορούσε να στελεχώνεται από πέντε έως δέκα άτομα, ανάλογα με το μέγεθος του Ιδρύματος.
Στις αρμοδιότητές του θα περιλαμβάνονταν ο σχεδιασμός των δράσεων ασφάλειας, η εποπτεία των πανεπιστημιακών φυλάκων, η διαχείριση των συστημάτων επιτήρησης και η επικοινωνία με τις αρμόδιες αστυνομικές και εισαγγελικές αρχές.
Παράλληλα, η πρόταση έκανε λόγο για κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης, συστήματα επιτήρησης, μηχανισμούς ταυτοποίησης και ελέγχου πρόσβασης, αλλά και παρεμβάσεις στις υποδομές, όπως καλύτερη περίφραξη και φωτισμός.
Η λογική ήταν τα μέτρα να μην εφαρμοστούν οριζόντια, αλλά να προσαρμόζονται στις ανάγκες και τα χαρακτηριστικά κάθε πανεπιστημιακού ιδρύματος.
Η προειδοποίηση πριν από την απόφαση για την Πανεπιστημιακή Αστυνομία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η αναφορά του Βασίλη Διγαλάκη στη συζήτηση που είχε προηγηθεί της κυβερνητικής απόφασης.
«Την πρόταση αυτή απέστειλα την 1η Νοεμβρίου 2020 στο Γραφείο του Πρωθυπουργού, πριν από την τηλεδιάσκεψη της επόμενης ημέρας για το θέμα. Στην τηλεδιάσκεψη, όταν έγινε σαφές ότι επρόκειτο να επιλεγεί η λύση της Πανεπιστημιακής Αστυνομίας, είχα επισημάνει ότι οτιδήποτε ψηφίσουμε θα πρέπει να είμαστε αποφασισμένοι να το εφαρμόσουμε, γιατί θα ήταν πολύ χειρότερο να ψηφιστεί κάτι που τελικά δεν θα εφαρμοστεί».
Η κυβερνητική επιλογή ήταν τελικά διαφορετική και ο ίδιος, όπως αναφέρει, αποφάσισε να μην δημοσιοποιήσει τότε τη διαφωνία του. «Όταν ελήφθη η κυβερνητική απόφαση, δεν δημοσιοποίησα τη διαφορετική άποψή μου. Ως μέλος της κυβέρνησης θεώρησα θεσμικά σωστό να σεβαστώ τη συλλογική απόφαση και να μην εκφράσω δημόσια τη διαφωνία μου. Σήμερα, μετά τη δημόσια αποτίμηση του Πρωθυπουργού για εκείνη την επιλογή, θεωρώ ότι έχει αξία να γίνει γνωστό και το ιστορικό της εναλλακτικής πρότασης που είχε κατατεθεί τότε».
Ο Βασίλης Διγαλάκης υποστηρίζει ότι η ανάγκη για ασφάλεια στα ΑΕΙ παραμένει, αλλά το ζητούμενο είναι ένα σύστημα που να μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη και να έχει τη μεγαλύτερη δυνατή αποδοχή από την ακαδημαϊκή κοινότητα. «Δημοσιοποιώ, λοιπόν, για πρώτη φορά, ολόκληρη την πρόταση όπως είχε συνταχθεί και αποσταλεί το 2020, μαζί με το email με το οποίο διαβιβάστηκε. Πιστεύω ότι η βασική αρχή της παραμένει επίκαιρη: τα πανεπιστήμια χρειάζονται ασφάλεια και αποτελεσματική φύλαξη, με λύσεις που μπορούν πράγματι να εφαρμοστούν και να έχουν την ευρύτερη δυνατή αποδοχή της ακαδημαϊκής κοινότητας», σημειώνει.
Ακολουθεί η πρόταση του κ. Διγαλάκη:
