Πριν από λίγες ημέρες η Νορβηγία ανακοίνωσε αυστηρούς περιορισμούς στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από μαθητές μικρών ηλικιών, επικαλούμενη τις πιθανές επιπτώσεις στη μάθηση και την ανάπτυξη των παιδιών. Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, όμως, μια διαφορετική επιλογή ανοίγει έναν νέο κύκλο συζήτησης για το μέλλον της εκπαίδευσης.
Ένα πιλοτικό πρόγραμμα που φιλοδοξεί να φέρει την τεχνητή νοημοσύνη ακόμη πιο κοντά στη σχολική τάξη έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σχολική περιφέρεια της πολιτείας της Νέας Υόρκης αποφάσισε να χρησιμοποιήσει ένα ανθρωποειδές ρομπότ ως βοηθό διδασκαλίας σε λύκειο, με την εκπαιδευτική κοινότητα να εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για την ασφάλεια, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και, κυρίως, για τον κίνδυνο υποβάθμισης του ανθρώπινου χαρακτήρα της εκπαίδευσης.
Το πρόγραμμα θα εφαρμοστεί πιλοτικά στο λύκειο Salamanca, στην περιοχή Allegany του έθνους των Σενέκα, όπου περίπου τέσσερις στους δέκα μαθητές είναι ιθαγενικής καταγωγής. Η επιλογή του συγκεκριμένου σχολείου έχει προκαλέσει επιπλέον αντιδράσεις από μέλη της τοπικής κοινότητας, που θεωρούν ότι χρησιμοποιείται ως πεδίο δοκιμής μιας αμφιλεγόμενης τεχνολογίας.
Το ρομπότ «Sally» μπαίνει στην τάξη
Το ανθρωποειδές ρομπότ, με την ονομασία Sally, αποκτήθηκε από τη σχολική περιφέρεια έναντι περίπου 57.590 δολαρίων και αποτελεί προϊόν της καναδικής εταιρείας Realbotix.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του προγράμματος, το ρομπότ δεν θα αντικαταστήσει τον εκπαιδευτικό, αλλά θα λειτουργεί ως βοηθός διδασκαλίας, προσφέροντας εξατομικευμένη υποστήριξη στους μαθητές, απαντώντας σε ερωτήσεις και παρέχοντας πρόσβαση σε εκπαιδευτικό υλικό ακόμη και εκτός σχολικού ωραρίου.
Η εταιρεία υποστηρίζει ότι το σύστημα χρησιμοποιεί φυσική συνομιλία, εκφράσεις προσώπου και αλληλεπίδραση σε πραγματικό χρόνο, με στόχο να δημιουργήσει πιο βιωματικές μαθησιακές εμπειρίες.
Εάν υλοποιηθεί όπως έχει σχεδιαστεί, η συγκεκριμένη σχολική περιφέρεια θα είναι η πρώτη στις Ηνωμένες Πολιτείες που θα χρησιμοποιήσει ανθρωποειδές ρομπότ ως βοηθό διδασκαλίας.
«Τα σχολεία χρειάζονται περισσότερους ανθρώπους, όχι περισσότερα ρομπότ»
Η ανακοίνωση προκάλεσε άμεση αντίδραση από το συνδικάτο των εκπαιδευτικών της Salamanca, το οποίο ζητά να «παγώσει» η εφαρμογή του προγράμματος μέχρι να υπάρξει ουσιαστική διαβούλευση.
Οι εκπαιδευτικοί εκφράζουν έντονη ανησυχία για:
- την προστασία των προσωπικών δεδομένων των μαθητών,
- την ασφάλεια του λογισμικού,
- τον τρόπο αποθήκευσης και επεξεργασίας των πληροφοριών,
- τον κίνδυνο σταδιακής αντικατάστασης του ανθρώπινου παράγοντα στην εκπαιδευτική διαδικασία.
«Η απάντηση στα προβλήματα της εκπαίδευσης δεν είναι περισσότερες οθόνες, περισσότεροι αλγόριθμοι ή περισσότερα ρομπότ. Αυτό που χρειάζονται τα σχολεία είναι περισσότεροι άνθρωποι που νοιάζονται και περισσότερη ανθρώπινη επαφή», δήλωσε η πρόεδρος του συνδικάτου των εκπαιδευτικών της πολιτείας της Νέας Υόρκης, Μελίντα Πέρσον.
Ανάλογες επιφυλάξεις εξέφρασε και η πρόεδρος της Ένωσης Εκπαιδευτικών της Salamanca, Λέισι Πίλμπλαντ, η οποία χαρακτήρισε την παρουσία ενός ανθρωποειδούς ρομπότ μέσα στην τάξη «τεράστιο βήμα προς τη λάθος κατεύθυνση».
Προβληματισμός για την εταιρεία
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται και η ίδια η εταιρεία Realbotix.
Η καναδική εταιρεία είχε στραφεί αρχικά στον χώρο των κρυπτονομισμάτων, ενώ το 2024 εξαγόρασε εταιρεία που ήταν γνωστή για την κατασκευή ρεαλιστικών κουκλών ενηλίκων, γεγονός που τροφοδότησε ακόμη περισσότερο τις αντιδράσεις.
Η Realbotix διευκρινίζει ότι δεν υπάρχει καμία σχέση ανάμεσα στις προηγούμενες δραστηριότητές της και το εκπαιδευτικό πρόγραμμα, υποστηρίζοντας ότι το συγκεκριμένο έργο αφορά αποκλειστικά εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και ρομποτικής για την εκπαίδευση.
Παρέμβαση και από το υπουργείο Παιδείας
Ανησυχίες εξέφρασε και το υπουργείο Παιδείας της πολιτείας της Νέας Υόρκης, το οποίο ζήτησε διευκρινίσεις από τη σχολική περιφέρεια σχετικά με τη λειτουργία του συστήματος.
Το υπουργείο εστιάζει κυρίως στην προστασία των προσωπικών δεδομένων των μαθητών, στις δικλίδες ασφαλείας που θα εφαρμοστούν και στο ενδεχόμενο το ρομπότ να αναλάβει αρμοδιότητες που πρέπει να παραμένουν αποκλειστικά στην ευθύνη εκπαιδευμένων εκπαιδευτικών.
Όπως υπογραμμίζεται, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο υποστήριξης της εκπαιδευτικής διαδικασίας, χωρίς όμως να αντικαθιστά την ανθρώπινη κρίση, την παιδαγωγική σχέση και τη λογοδοσία που αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της εκπαίδευσης.
Ένα ερώτημα που αφορά όλα τα σχολεία
Η υπόθεση της Νέας Υόρκης αναδεικνύει ένα ευρύτερο ερώτημα που απασχολεί πλέον εκπαιδευτικά συστήματα σε όλο τον κόσμο: ποια πρέπει να είναι τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης μέσα στη σχολική τάξη;
Την ώρα που ορισμένες χώρες, όπως η Νορβηγία, επιλέγουν να περιορίσουν τη χρήση της AI από τους μαθητές, άλλες επιχειρούν να ενσωματώσουν ακόμη και ανθρωποειδή ρομπότ στην καθημερινή εκπαιδευτική διαδικασία.
Η τεχνολογία εξελίσσεται με ταχύτητα. Το ερώτημα, όμως, παραμένει επίκαιρο: μπορεί να υποστηρίξει ουσιαστικά τον εκπαιδευτικό ή κινδυνεύει, σταδιακά, να αλλοιώσει τον πιο σημαντικό πυρήνα της εκπαίδευσης, που δεν είναι άλλος από την ανθρώπινη σχέση μεταξύ δασκάλου και μαθητή;
