Σε δημόσια διαβούλευση έθεσε το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής την “Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική” μέσω της οποίας δρομολογείται νέα ψηφιακή πλατφόρμα φοιτητικής συγκατοίκησης για να αντιμετωπιστεί το υψηλό κόστος στέγασης.
Το προσχέδιο θα παραμείνει ανοικτό σε σχόλια έως τις 3 Ιουλίου 2026 όπου και στη συνέχεια θα εισαχθεί στη Βουλή. Υπεύθυνος φορέας που θα "δρομολογήσει" τη νέα ψηφιακή πλατφόρμα φοιτητικής συγκατοίκησης είναι το υπουργείο Παιδείας.
Σύμφωνα με το κείμενο της “Εθνικής Στρατηγικής για τη Στεγαστική Πολιτική”, οι ιδιοκτήτες ακινήτων θα μπορούν να αναρτούν διαθέσιμα ακίνητα και οι φοιτητές να αναζητούν κατοικία ή και πιθανούς συγκατοίκους, ενώ εξετάζονται ακόμη και κρατικές εγγυήσεις προς τους εκμισθωτές.
Ουσιαστικά, η νέα πλατφόρμα θα δίνει τη δυνατότητα στους ιδιοκτήτες να καταχωρούν κατοικίες κατάλληλες για φοιτητική μίσθωση ή συγκατοίκηση, ενώ οι φοιτητές θα μπορούν να αναζητούν διαθέσιμα ακίνητα και να αντιστοιχίζονται με πιθανούς συγκατοίκους, με στόχο τη μείωση του κόστους διαβίωσης και την καλύτερη αξιοποίηση του διαθέσιμου στεγαστικού αποθέματος.
Δείτε εδώ ολόκληρη την Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035
Συνδεθείτε εδώ με την ανοικτή διαβούλευση
Τι δείχνουν τα ευρωπαϊκά στοιχεία για τη συγκατοίκηση φοιτητών
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής, η συγκατοίκηση αποτελεί κυρίαρχη πρακτική στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Η έρευνα EUROSTUDENT VIII καταγράφει ότι μόλις το 18% των φοιτητών που δεν διαμένουν με τους γονείς τους ζουν μόνοι τους, ενώ η μεγάλη πλειονότητα συγκατοικεί με άλλα άτομα ή διαμένει σε φοιτητικές εστίες.
Ειδικότερα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η φοιτητική στέγαση χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη κινητικότητα και μεγαλύτερη χρήση εναλλακτικών μορφών διαβίωσης σε σχέση με την παραμονή με γονείς. Σύμφωνα με το πρόγραμμα EUROSTUDENT, μόλις το 34% των φοιτητών διαμένουν με τους γονείς τους, ενώ, εκ των όσων δεν διαμένουν με τους γονείς τους, μόλις το 18% μένουν μόνοι, με τους λοιπούς να συγκατοικούν ή να διαμένουν σε εστίες, κάτι που αντανακλά τη σχετικά υψηλή κινητικότητα και ανεξαρτησία των φοιτητών εντός της ΕΕ.
Αντίθετα, στην Ελλάδα παρατηρείται σαφώς υψηλότερη τάση να διαμένουν με γονείς, καθώς οι νέοι εγκαταλείπουν το πατρικό σημαντικά αργότερα, περί τα 30,7 έτη έναντι περίπου 26 ετών στην ΕΕ, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2024, ενώ εκτιμάται ότι έως και το 60% των νέων 25–34 ετών εξακολουθεί να διαμένει με τους γονείς του.
Η περιορισμένη ανάπτυξη κουλτούρας συγκατοίκησης και η ισχυρή οικογενειακή στήριξη λειτουργούν ανασταλτικά στη διαμόρφωση εναλλακτικών μοντέλων στέγασης, παρά το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια επιχειρούνται πολιτικές παρεμβάσεις για ενίσχυση της ανεξαρτησίας των φοιτητών, όπως η παροχή πρόσθετων φοιτητικών επιδομάτων και κινήτρων στέγασης.
Η κατάσταση με τις φοιτητικές εστίες στην Ελλάδα
Αναλυτικά, στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στρατηγικής Φοιτητικής Στέγασης (2026-2035), οι δημόσιες φοιτητικές εστίες προσφέρουν 9.200 λειτουργικές κλίνες, καλύπτοντας ένα πολύ μικρό ποσοστό εκ των φοιτητών που σπουδάζουν μακριά από την κατοικία τους, δηλαδή 200 χιλιάδες εκ του συνόλου των 351 χιλιάδων φοιτητών, συγκριτικά με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο που κινείται στο 15-18%.
Σε επίπεδο γεωγραφικής κατανομής, καταγράφεται έλλειψη φοιτητικών εστιών σε πόλεις όπως ενδεικτικά ο Βόλος, η Λαμία, η Αλεξανδρούπολη, η Καστοριά, η Πτολεμαΐδα, καθώς και ανεπάρκεια διαθέσιμων θέσεων σε υφιστάμενες εστίες σε Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Κομοτηνή, Κοζάνη και Φλώρινα.
Στο πρόβλημα της χαμηλής κάλυψης των αναγκών προστίθεται το ζήτημα της παλαιότητας και υπολειτουργίας μεγάλου μέρους των υφιστάμενων φοιτητικών εστιών, το οποίο ανεγέρθηκε κατά τις δεκαετίες 1970-1980 και έκτοτε δεν έτυχε ουσιαστικής ανακαίνισης. Προς τον σκοπό της ενίσχυσης της προσφοράς φοιτητικής στέγασης, υλοποιείται, αφενός, έργο κατασκευής νέων φοιτητικών εστιών μέσω ΣΔΙΤ και, αφετέρου, έργο ανακαίνισης υφιστάμενων φοιτητικών εστιών.
Συγκεκριμένα, το έργο κατασκευής φοιτητικών εστιών μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) αφορά έξι Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και ειδικότερα τα Πανεπιστήμια Κρήτης, Θεσσαλίας, Δυτικής Μακεδονίας, Δυτικής Αττικής, καθώς και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ανακαίνιση υφιστάμενων εστιών).
Το πρόγραμμα θα αναπτυχθεί σε δώδεκα Δήμους, σύγκεκριμένα Ρέθυμνο, Ηράκλειο, Βόλος, Λαμία, Κοζάνη, Φλώρινα, Καστοριά, Πτολεμαΐδα, Φυλής, Αλεξανδρούπολη, Κομοτηνή και Ζωγράφου. Ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 737.500.000€, με στόχο την κάλυψη των αναγκών στέγασης για 8.600 φοιτητές, ενώ βάσει της έως σήμερα εξέλιξης των σχετικών διαγωνιστικών διαδικασιών, εκτιμάται ότι οι νέες εστίες θα παραδοθούν προς χρήση εντός του έτους 2029.
Παράλληλα, το έργο ανακαίνισης υφιστάμενων φοιτητικών εστιών, αφορά έξι Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και ειδικότερα το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πάντειο Πανεπιστήμιο, το Πολυτεχνείο Κρήτης, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και τα Πανεπιστήμια Πατρών και Ιωαννίνων. Πρόκειται για παρεμβάσεις που στοχεύουν στην άμεση αύξηση των λειτουργικών κλινών χωρίς νέα κατασκευή, με ορίζοντα ολοκλήρωσης των εργασιών εντός 12-24 μηνών.
Τέλος, έχει δρομολογηθεί διακριτό έργο ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης των φοιτητικών εστιών που τελούν υπό τη διαχειριστική αρμοδιότητα του Ινστιτούτου Νεολαίας και Δια Βίου Μάθησης (ΙΝΕΔΙΒΙΜ), με το οποίο αξιοποιούνται πόροι ύψους 224 εκ. € του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου για την κάλυψη των σχετικών αναγκών σε 17 κτήρια φοιτητικών εστιών, όπως ενδεικτικά σε Ζωγράφου, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα και Κομοτηνή.
Παράλληλα, εφαρμόζεται το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα, το οποίο αποτελεί βασικό εργαλείο ενίσχυσης της πρόσβασης στη στέγαση χωρίς, ωστόσο, να υποκαθιστά την ανάγκη δημιουργίας υποδομών.
Το ύψος του επιδόματος, σε συνέχεια πρόσφατων αυξήσεων στα ποσά, κυμαίνεται από 1.500 € και 2.000 €, σε περίπτωση συγκατοίκησης, έως 2.500 € ετησίως, στην περίπτωση συγκατοίκησης εκτός Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Συνολικά, η στεγαστική κατάσταση των νέων και ειδικότερα των φοιτητών αναδεικνύει με σαφήνεια ότι το ζήτημα της ηλικίας δεν αφορά μόνο τη χρονική στιγμή πρόσβασης στην κατοικία, αλλά και την ισότητα ευκαιριών στην εκπαίδευση και τη χωρική συνοχή.
Αναλυτικά τα μέτρα της Εθνικής Στρατηγικής για τους φοιτητές
«Μέτρο 2: Κατασκευή φοιτητικών εστιών
- Σκόπος: το πρόγραμμα αφορά την κατασκευή νέων φοιτητικών εστιών μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), με στόχο την ενίσχυση της διαθέσιμης φοιτητικής στέγασης σε πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας. Το πρόγραμμα αφορά τα Πανεπιστήμια Κρήτης, Θεσσαλίας, Δυτικής Αττικής και Δυτικής Μακεδονίας, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και απευθύνεται σε φοιτητές των συμμετεχόντων ιδρυμάτων, υπό τις προϋποθέσεις διαμονής σε εστίες που καθορίζονται από την οικεία Σύγκλητο.
- Φορέας υλοποίησης: Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών , Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (ΥΠΕΘΟΟ), Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού (ΥΠΑΙΘΑ)
- Πηγή χρηματοδότησης: Τακτικός προϋπολογισμός ΥΠΕΘΟΟ
- Ομάδα-στόχος: φοιτητές σε περιοχές όπως η Αλεξανδρούπολη, η Κομοτηνή, η Ξάνθη, η Φυλή, ο Δήμος Ζωγράφου, η Κοζάνη, η Καστοριά, η Φλώρινα, η Λάρισα, ο Βόλος, το Ηράκλειο και το Ρέθυμνο.
- Αποτελέσματα: ο προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 737,5 εκατ. ευρώ και η δυναμικότητα εκτιμάται σε 8.600 κλίνες. Έχει ήδη ξεκινήσει η κατασκευή φοιτητικών εστιών του Πανεπιστημίου Κρήτης (255 εκ. €, 4.846 κλίνες) και έχουν συμβασιοποιηθεί τα έργα του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (133,1 εκ. €, 700 κλίνες), του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (116,7 εκ. €, 763 κλίνες), με ορίζοντα ολοκλήρωσης εντός του έτους 2028. Παράλληλα, βρίσκεται σε προχωρημένο διαγωνιστικό στάδιο το αντίστοιχο έργο του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας (105,3 εκ. €, 750 κλίνες) and σε διαγωνιστική διαδικασία τα αντίστοιχα έργα για τα Πανεπιστήμια Δυτικής Αττικής (82 εκ. €, 1100 κλίνες) και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (45,4 εκ. €, 450 κλίνες), με ορίζοντα ολοκλήρωσης τους το έτος 2029.
Μέτρο 7: Δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας φοιτητικής συγκατοίκησης με κρατικές εγγυήσεις
- Περιγραφή: το μέτρο αφορά τη δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας μέσω της οποίας ιδιοκτήτες κατοικιών θα μπορούν να καταχωρούν ακίνητα κατάλληλα για φοιτητική μίσθωση ή συγκατοίκηση, ενώ οι φοιτητές θα μπορούν να αναζητούν κατοικία και να αντιστοιχίζονται με πιθανούς συγκατοίκους.
- Η σκοπιμότητα του μέτρου τεκμηριώνεται από συγκριτικά ευρωπαϊκά δεδομένα. Σύμφωνα με την επίσημη έρευνα της ΕΕ για τις συνθήκες διαβίωσης των φοιτητών (EUROSTUDENT VIII), μόνο το 18% των φοιτητών που δεν διαμένει με τους γονείς του, ζει μόνο του, ενώ το υπόλοιπο 72% συγκατοικεί με άλλα άτομα ή διαμένει σε φοιτητική εστία. Παράλληλα, σύμφωνα με την Εθνική Στρατηγική Φοιτητικής Στέγασης του ΥΠΑΙΘΑ, κατά μέσο όρο το 15-18% των ευρωπαίων φοιτητών ζουν σε οργανωμένη φοιτητική στέγη, επομένως πάνω από τους μισούς ευρωπαίους φοιτητές (55,5%), οι οποίοι δεν διαμένουν με τους γονείς τους, συγκατοικούν. Σε αντιδιαστολή, παλαιότερη έρευνα σε δείγμα Ελλήνων φοιτητών καταδεικνύει ότι η συγκατοίκηση παραμένει σημαντικά περιορισμένη στην Ελλάδα, καθώς λιγότερο από το 25% των φοιτητών που διαμένουν εκτός οικογενειακής κατοικίας συγκατοικεί με άλλα άτομα (Eating habits of University students living at, or away from home in Greece – ScienceDirect).
- Στόχος του μέτρου είναι η διεύρυνση των διαθέσιμων επιλογών φοιτητικής στέγασης, η καλύτερη αξιοποίηση κατοικιών στην αγορά μίσθωσης και η μείωση του στεγαστικού κόστους μέσω επιμερισμού του ενοικίου και των λειτουργικών δαπανών. Πράγματι, μέσω της συγκατοίκησης, η συνολική φοιτητική ζήτηση για στέγαση μπορεί να καλύπτεται με μικρότερο αριθμό κατοικιών, συμβάλλοντας στην αποσυμφόρηση της ζήτησης για μικρά διαμερίσματα και στη μείωση των πιέσεων στην ευρύτερη αγορά μίσθωσης. Παράλληλα, οι φοιτητές μπορούν να μειώσουν σημαντικά το ατομικό κόστος στέγασης, καθώς το ενοίκιο και οι λειτουργικές δαπάνες επιμερίζονται μεταξύ περισσότερων ατόμων. Η λειτουργία της πλατφόρμας θα μπορούσε επιπλέον να συνδυαστεί με υφιστάμενα ή πρόσθετα οικονομικά κίνητρα, όπως το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα, το οποίο ήδη διαφοροποιείται υπέρ περιπτώσεων συγκατοίκησης, ενισχύοντας περαιτέρω την ελκυστικότητα της επιλογής.
- Τέλος, η λειτουργία της πλατφόρμας θα μπορεί να συνοδεύεται από κρατικές εγγυήσεις προς τους ιδιοκτήτες, όπως κάλυψη μέρους του κινδύνου μη καταβολής ενοικίου ή πιθανών ζημιών, ώστε να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη και να αυξηθεί η συμμετοχή διαθέσιμων ακινήτων. Παράλληλα, θα προβλέπονται τυποποιημένες διαδικασίες μίσθωσης, κριτήρια καταλληλότητας των κατοικιών και σαφές πλαίσιο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων για ιδιοκτήτες και φοιτητές, με σκοπό τη διαφάνεια, την ασφάλεια των συναλλαγών και την αποτελεσματική παρακολούθηση της εφαρμογής του μέτρου.
- Φορέας υλοποίησης: ΥΠΑΙΘΑ
- Ομάδα στόχος: Νέοι, φοιτητές και σπουδαστές.
- Συναφής διεθνής πρακτική: συναφή διεθνή πρακτική αποτελεί η γαλλική πλατφόρμα Lokaviz, η οποία λειτουργεί στο οικοσύστημα των Crous (Περιφερειακά Κέντρα Πανεπιστημιακών και Σχολικών Θεμάτων της Γαλλίας) και παρέχει δωρεάν πρόσβαση σε αγγελίες ιδιωτικών κατοικιών, δωματίων, συγκατοικήσεων και λοιπών μορφών φοιτητικής στέγασης, με δυνατότητα πολυκριτηριακής αναζήτησης και πρόσβαση στα στοιχεία επικοινωνίας των εκμισθωτών μέσω πιστοποιημένου φοιτητικού λογαριασμού. Η πλατφόρμα συνδυάζεται με μηχανισμό ποιοτικής σήμανσης, καθώς ορισμένες αγγελίες φέρουν ετικέτα ποιότητας, βάσει κριτηρίων όπως η τήρηση προδιαγραφών αξιοπρεπούς κατοικίας, η ενεργειακή απόδοση, το ύψος του μισθώματος και η εγγύτητα σε ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης. Το παράδειγμα αυτό αναδεικνύει ότι μια ψηφιακή πλατφόρμα φοιτητικής στέγασης μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως εργαλείο αντιστοίχισης ζήτησης και προσφοράς, αλλά και ως μηχανισμός ελέγχου αξιοπιστίας, προστασίας των φοιτητών και ενίσχυσης της εμπιστοσύνης των ιδιοκτητών, ιδίως όταν συνδυάζεται με εγγυήσεις μισθώματος ή άλλα εργαλεία ασφάλειας των συναλλαγών.»
