Η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και της κατάρτισης αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα για το μέλλον της ευρωπαϊκής νεολαίας.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, το ποσοστό των νέων ηλικίας 18 έως 24 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση που αποχώρησαν πρόωρα από το σχολείο έχοντας ολοκληρώσει το πολύ την κατώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (γυμνάσιο) διαμορφώθηκε στο 9,1%.
Η επίδοση αυτή φέρνει την ΕΕ μια ανάσα από τον κεντρικό στρατηγικό στόχο που έχει τεθεί για το 2030, ο οποίος προβλέπει τη μείωση του ποσοστού αυτού κάτω από το 9%. Παρά τη συνολική σταθερή πτώση σε επίπεδο δεκαετίας (από 11% το 2015), οι αποκλίσεις ανάμεσα στα κράτη-μέλη παραμένουν χαοτικές, ενώ σε ορισμένες χώρες του Βορρά το πρόβλημα διογκώνεται.
Οι "πρωταθλητές" της σχολικής διαρροής και η θέση της Ελλάδας
Συνολικά 17 χώρες της ΕΕ έχουν ήδη πιάσει τον ευρωπαϊκό στόχο για το 2030. Στον αντίποδα, συγκεκριμένα κράτη-μέλη καταγράφουν εξαιρετικά υψηλά ποσοστά, με τη Ρουμανία να βρίσκεται στην πιο δυσμενή θέση.
Τα υψηλότερα ποσοστά πρόωρης εγκατάλειψης:
- Ρουμανία: 15,5%
- Γερμανία: 13,1%
- Ισπανία: 12,8%
Τα χαμηλότερα ποσοστά:
- Κροατία: 2,1%
- Ελλάδα: 3,0%
- Ιρλανδία: 3,6%
Σύμφωνα με τα αξιοσημείωτα στατιστικά της Eurostat, η Ελλάδα καταγράφει μία από τις κορυφαίες επιδόσεις σε όλη την Ευρώπη, έχοντας περιορίσει τη σχολική διαρροή στο εντυπωσιακό 3%, πολύ κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και τον στόχο του 2030.
Ο Νότος βελτιώνεται, ο Βορράς οπισθοχωρεί
Η ανάλυση των τάσεων της τελευταίας δεκαετίας αναδεικνύει μια ενδιαφέρουσα γεωγραφική ανατροπή. Ενώ οι χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, που παραδοσιακά αντιμετώπιζαν σοβαρό πρόβλημα, κατάφεραν να σημειώσουν θεαματική πρόοδο, ορισμένες ισχυρές οικονομίες του Βορρά κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η Μάλτα (-7,7 ποσοστιαίες μονάδες), η Πορτογαλία (-7,4) και η Ισπανία (-7,2) πέτυχαν τη δραστικότερη μείωση των πρόωρων αποχωρήσεων. Ενδεικτικά, η Πορτογαλία έχει υποχωρήσει πλέον στο 6,6%.
Αντίθετα, 7 χώρες είδαν τα ποσοστά τους να ανεβαίνουν. Τη μεγαλύτερη αύξηση κατέγραψε η Κύπρος (+4,6 μονάδες), ακολουθούμενη από τη Γερμανία (+3,0) και την Αυστρία (+2,7). Η Γερμανία, η οποία το 2014 βρισκόταν στο 9,5%, πλέον ξεπερνά σταθερά το 12% τα τελευταία χρόνια. Αντίστοιχη αρνητική τάση εμφανίζει και η Δανία.
Οι άνδρες εγκαταλείπουν συχνότερα το σχολείο
Τα στοιχεία της Eurostat αποκαλύπτουν δύο ακόμη σημαντικές παραμέτρους του φαινομένου: το φύλο και τον τόπο κατοικίας των νέων.
Η πρόωρη εγκατάλειψη παραμένει ένα κατεξοχήν «ανδρικό» φαινόμενο στην Ευρώπη. Το ποσοστό για τους νεαρούς άνδρες ανέρχεται στο 10,6%, ενώ για τις νεαρές γυναίκες περιορίζεται στο 7,5%. Η τάση αυτή είναι κοινή σχεδόν σε όλα τα κράτη-μέλη (με εξαίρεση τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία), με τις μεγαλύτερες αποκλίσεις μεταξύ των δύο φύλων να εντοπίζονται στην Ισπανία και τη Λετονία.
Κατά μέσο όρο στην ΕΕ, το πρόβλημα είναι πολύ πιο έντονο εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. Στις πόλεις, ο στόχος του 2030 έχει ήδη επιτευχθεί (ποσοστό κάτω του 9%), όμως στις κωμοπόλεις, τα προάστια και τις αγροτικές περιοχές τα ποσοστά κυμαίνονται μεταξύ 9,6% και 10,1%.
Η ανισότητα αυτή είναι κραυγαλέα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Για παράδειγμα, στην αγροτική Ρουμανία το ποσοστό εκτινάσσεται στο 26,3%, στην αγροτική Βουλγαρία στο 17,7% και στην αγροτική Ουγγαρία στο 16,9%. Αξιοσημείωτο είναι πως οι χώρες που είδαν επιδείνωση των γενικών τους δεικτών (Γερμανία, Δανία, Λιθουανία, Κύπρος) κατέγραψαν τη μεγαλύτερη χειροτέρευση των συνθηκών στις λιγότερο αστικοποιημένες περιοχές τους.
