‘’Και γιατί να πάρει απολυτήριο;’’
‘’Αύριο θα βγει στην αγορά εργασίας και θα πάρει τη θέση ενός ικανού παιδιού.’’
‘’ Δεν έχει θέση σ’ αυτό το σχολείο. Να πάει στο ειδικό.’’
Κάποιες φράσεις επαναλαμβάνονται τόσο συχνά που αρχίζουν να ακούγονται “λογικές”. Όμως δεν παύουν να αφορούν ένα παιδί. Ένα παιδί ΑμεΑ που βρίσκεται μέσα στην τάξη όχι επειδή όλα είναι εύκολα, αλλά ακριβώς επειδή όλα είναι δύσκολα.
Ένα παιδί ΑμεΑ κάθεται στο θρανίο. Όχι από επιλογή. Όχι γιατί η ζωή του χάρισε τις ίδιες δυνατότητες με όλους τους άλλους. Κάθε μέρα δίνει μια μάχη που οι περισσότεροι δεν θα άντεχαν ούτε για μία εβδομάδα. Παλεύει με δυσκολίες που δεν φαίνονται πάντα. Με περιορισμούς που δεν επέλεξε. Με εμπόδια που δεν δημιούργησε το ίδιο. Και απέναντί του δεν βρίσκεται η ύλη. Βρίσκεται η δική μας κρίση.
‘’Δεν αξίζει απολυτήριο.’’
Τι ακριβώς δεν αξίζει;
Τιμωρείται επειδή δεν γεννήθηκε όπως τα δικά μας παιδιά;
Τιμωρείται επειδή η αναπηρία του δεν του επιτρέπει να ανταποκριθεί στα ίδια ακαδημαϊκά κριτήρια; Τιμωρείται επειδή έκανε ό,τι μπορούσε, αλλά το “ό,τι μπορούσε” δεν είναι αρκετό για τα δικά μας μέτρα;
Γιατί αν αυτό λέμε, ας το πούμε καθαρά. Ας σταματήσουμε τις παιδαγωγικές περιστροφές. Ας πούμε ότι θεωρούμε την αξία ενός ανθρώπου ίση με τις επιδόσεις του.
Ας πούμε ότι η αξιοπρέπεια ενός παιδιού εξαρτάται από το αν έμαθε όσα έγραφε το βιβλίο.
Ας πούμε ότι οι αδύναμοι περισσεύουν. Θα είναι τουλάχιστον πιο έντιμο.
Και μετά ακούω το επιχείρημα που πραγματικά με παγώνει. ‘’Αύριο θα πάρει τη θέση ενός ικανού παιδιού.’’
Ποια θέση ακριβώς;
Ποια είναι αυτή η θέση που κινδυνεύει από ένα παιδί που παλεύει με την αναπηρία του;
Πότε ακριβώς αποφασίσαμε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τα παιδιά μας είναι οι πιο αδύναμοι και όχι η αδικία, η αναξιοκρατία, η διαφθορά, και οι ανισότητες;
Αλλά ξαφνικά μας ενοχλεί το παιδί ΑμεΑ.
Ξαφνικά ο ανταγωνιστής των παιδιών μας έγινε εκείνος που χρειάστηκε παράλληλη στήριξη για να τελειώσει το σχολείο. Τι βολική μετατόπιση ευθύνης. Τι τραγική έλλειψη ενσυναίσθησης.
Το πιο ειρωνικό όμως είναι άλλο. Οι ίδιοι άνθρωποι που μιλούν για αξιολόγηση, αξιοκρατία και δικαιοσύνη ξεχνούν ότι η πραγματική δικαιοσύνη δεν είναι να ζητάς από όλους να τρέξουν τον ίδιο αγώνα. Δικαιοσύνη είναι να αναγνωρίζεις ότι κάποιοι ξεκίνησαν τη διαδρομή χιλιόμετρα πίσω. Ότι κάποιοι κουβαλούν βάρη που δεν θα γνωρίσουμε ποτέ. Ότι κάποιοι χρειάζονται βοήθεια όχι επειδή είναι λιγότερο άνθρωποι, αλλά επειδή η ζωή τους έδωσε λιγότερα εφόδια.
Το σχολείο δεν είναι εργοστάσιο παραγωγής αρίστων. Δεν είναι μηχανή αποκλεισμών. Δεν είναι δικαστήριο που μοιράζει ποινές σε παιδιά.
Το σχολείο είναι ή τουλάχιστον θα έπρεπε να είναι , ο χώρος όπου κάθε παιδί νιώθει ότι έχει θέση. Όπου η προσπάθεια αναγνωρίζεται. Όπου η διαφορετικότητα δεν αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα. Όπου η ανθρωπιά προηγείται της ψυχρής λογιστικής των επιδόσεων.
Και τελικά αναρωτιέμαι: Αν ένα παιδί ΑμεΑ μάς φοβίζει τόσο πολύ ώστε να θεωρούμε ότι απειλεί το μέλλον των δικών μας παιδιών, τότε ίσως το πρόβλημα δεν βρίσκεται στις δυνατότητες του παιδιού. Ίσως βρίσκεται στις δικές μας αξίες.
Γιατί η κοινωνία κρίνεται από το πώς φέρεται στους πιο δυνατούς μόνο όταν όλα πηγαίνουν καλά. Ο πραγματικός της χαρακτήρας αποκαλύπτεται από το πώς φέρεται στους πιο ευάλωτους. Και εκεί, δυστυχώς, πολλές φορές οι εξετάσεις δεν είναι των παιδιών. Είναι οι δικές μας. Και δεν τις περνάμε πάντα.
