Κοκκινάκη Υπατία 
Με φόντο α ερωτήματα που προκάλεσε το νέο διεθνές μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Παγκόσμια Κίνα / Global China», η Πρυτανεία του Πάντειου Πανεπιστημίου απαντά μέσω ανακοίνωσης με στόχο — όπως αναφέρει — να αποκαταστήσει «παρανοήσεις» και «αποσπασματικές αναγνώσεις» γύρω από τη συνεργασία με το Columbia University.
«Η συζήτηση για το μέλλον του δημόσιου πανεπιστημίου είναι πολύ σοβαρή για να γίνεται με υπαινιγμούς και εύκολες εντυπώσεις», σημειώνει χαρακτηριστικά η πρυτανεία του ιδρύματος, επιχειρώντας να απαντήσει αναλυτικά στις αιτιάσεις που διατυπώθηκαν για το πρόγραμμα, τα δίδακτρα, τις συμβάσεις και τη χρηματοδότησή του.
Η Πρυτανεία στηρίζει το εγχείρημα ως «μια στρατηγική επένδυση γνώσης» για την Ελλάδα και τονίζει ότι το πρόγραμμα δεν αποτελεί «δούρειο ίππο» ιδιωτικοποίησης, αλλά «εργαλείο διεθνοποίησης και κοινωνικής κινητικότητας» για τους φοιτητές του δημόσιου πανεπιστημίου. Παράλληλα, δίνει απαντήσεις για τις οικονομικές δαπάνες και τις διαδικασίες ανάθεσης, υποστηρίζοντας ότι όλα έγιναν με πλήρη νομιμότητα και διαφάνεια.
«Αυτό που θα έπρεπε να μας ανησυχεί δεν είναι ένα πρόγραμμα που δημιουργεί υποτροφίες και διεθνείς συνεργασίες υψηλού επιπέδου», αναφέρει μεταξύ άλλων η ανακοίνωση, «αλλά ένα πανεπιστήμιο που δεν τολμά να κάνει κάτι τέτοιο».
Η ανακοίνωση της πρυτανείας του Παντείου Πανεπιστημίου
Για το δημόσιο πανεπιστήμιο που αξίζει στους φοιτητές μας
Τις τελευταίες ημέρες διατυπώθηκαν δημόσιες αιτιάσεις σχετικά με το νέο διεθνές Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Παγκόσμια Κίνα / Global China» του Παντείου Πανεπιστημίου σε συνεργασία με το Columbia University.
Ορισμένες από αυτές βασίζονται σε παρανοήσεις· άλλες σε αποσπασματική παρουσίαση δημόσιων εγγράφων. Η Πρυτανεία κρίνει αναγκαίο να τοποθετηθεί δημόσια και με πλήρη διαφάνεια.
Επειδή πιστεύουμε ότι η συζήτηση για το μέλλον του δημόσιου πανεπιστημίου είναι πολύ σοβαρή για να γίνεται με υπαινιγμούς και εύκολες εντυπώσεις, θα απαντήσουμε στις αιτιάσεις μία προς μία — και θα πούμε και αυτό που νομίζουμε ότι μένει να ειπωθεί.
Τι είναι αυτό το πρόγραμμα
Το πρόγραμμα «Παγκόσμια Κίνα» δεν προέκυψε ξαφνικά. Είναι η κορύφωση μιας υπερδεκαετούς επένδυσης του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Παντείου:
- μαθήματα για τη σύγχρονη Κίνα από το 2014,
- η πρώτη και μοναδική θέση ΔΕΠ στην Ελλάδα στο αντικείμενο «Κινεζική Πολιτική» το 2022,
- διεθνή θερινά σχολεία,
- ερευνητικές συνεργασίες,
- και συστηματική ανάπτυξη εξειδίκευσης σε ένα πεδίο στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα και την Ευρώπη.
Το πρόγραμμα εντάσσεται στη δράση «Διεθνοποίηση» του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, κατόπιν υπουργικής έγκρισης και έγκρισης από τη Σύγκλητο του Παντείου Πανεπιστημίου.
Η Κίνα δεν είναι εξωτικό αντικείμενο σπουδών. Είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ελλάδας, κρίσιμος παράγοντας στη ναυτιλία, τις επενδύσεις, την τεχνολογία και τη γεωπολιτική ισορροπία στον 21ο αιώνα.
Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν η Ελλάδα πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με τη σύγχρονη Κίνα. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα το κάνει:
- με δικούς της επιστήμονες,
- από δημόσια πανεπιστήμια,
- με ελληνική ακαδημαϊκή παρουσία,
- με θεσμούς που μπορούν να παράγουν γνώση στη χώρα,
- με συνεργασία με άλλα διεθνώς αναγνωρισμένα πανεπιστήμια
ή αν θα εξαρτάται αποκλειστικά από γνώση που παράγεται αλλού.
Το ΠΜΣ «Παγκόσμια Κίνα» φιλοδοξεί ακριβώς να δημιουργήσει αυτόν τον δημόσιο χώρο γνώσης στην Ελλάδα.
Η συνεργασία με το Columbia και η κοινωνική κινητικότητα
Η Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών του Columbia University διατηρεί αντίστοιχες συνεργασίες διπλού τίτλου με μόνο άλλα δύο ιδρύματα διεθνώς: τη London School of Economics και τη Sciences Po. Η επιλογή του Παντείου ως εταίρου αντανακλά τη διεθνή αναγνώριση της ακαδημαϊκής ποιότητας του Ιδρύματος.
Για πρώτη φορά, φοιτητές ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου αποκτούν θεσμική διαδρομή πρόσβασης σε ένα από τα σημαντικότερα ακαδημαϊκά περιβάλλοντα του κόσμου — χωρίς να χρειάζεται να φύγουν μόνοι τους, να βρουν μόνοι τους τη χρηματοδότηση ή να διαθέτουν την οικονομική δυνατότητα που συνήθως απαιτούν οι σπουδές αυτού του επιπέδου στο εξωτερικό.
Το πρώτο έτος, οι φοιτητές αποκτούν πτυχίο από το Πάντειο στο ΠΜΣ «Παγκόσμια Κίνα» όπου θα διδάξουν και καθηγητές από το Columbia. Στο δεύτερο έτος, οι καλύτεροι απόφοιτοι του ελληνικού σκέλους του προγράμματος συνεχίζουν με πλήρη απαλλαγή από δίδακτρα ύψους περίπου 80.000 δολαρίων, μέσω υποτροφιών που παρέχει το ίδιο το Columbia University.
Στους απόφοιτους του προγράμματος ανοίγονται νέες επαγγελματικές προοπτικές σε ένα πεδίο με διεθνή εμβέλεια. Πρόκειται για κοινωνική κινητικότητα στην πράξη.
Ο «δούρειος ίππος» που δεν υπάρχει
Ακούστηκε ότι το πρόγραμμα αποτελεί «δούρειο ίππο» για την εισαγωγή διδάκτρων στο Πάντειο. Αυτός ο ισχυρισμός δεν ευσταθεί καθώς δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Στο Πάντειο ήδη λειτουργούν εξειδικευμένα ΠΜΣ με δίδακτρα, εγκεκριμένα από τη Σύγκλητο, όπως τα:
- «Master of Arts in Digital Transformation», με δίδακτρα €3.500 για φοιτητές προερχόμενους από την ΕΕ και €5.500 για φοιτητές προερχόμενους εκτός ΕΕ, και
- «Silver Economy: Οικονομία, Κοινωνία Και Καινοτομία Στη Μακροβιότητα», που διοργανώνεται από κοινού με το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, με δίδακτρα €2.500
Και τα δύο λειτουργούν χωρίς να έχει αλλοιωθεί ο δημόσιος χαρακτήρας του ιδρύματος — γιατί αυτός ο χαρακτήρας δεν εξαρτάται από το αν κάθε μεταπτυχιακό πρόγραμμα έχει μηδενικό κόστος, αλλά από το γεγονός ότι όλα τα υπόλοιπα ΠΜΣ του Παντείου προσφέρονται δωρεάν. Η Πρυτανεία έχει επανειλημμένα δεσμευτεί στην παροχή δωρεάν μεταπτυχιακών σπουδών και αυτό δεν πρόκειται να αλλάξει.
Η δυνατότητα επιβολής τελών φοίτησης σε εξειδικευμένα ΠΜΣ προβλέπεται από τη νομοθεσία ήδη από το 2017. Το σύνολο των ελληνικών ΑΕΙ κάνει χρήση αυτής της δυνατότητας. Το «Παγκόσμια Κίνα» δεν εισάγει νέα δεδομένα· κινείται εντός ενός ήδη εδραιωμένου θεσμικού πλαισίου.
Αξίζει επίσης να ειπωθεί κάτι ακόμη:
Το πρόγραμμα επιστρέφει σημαντικό μέρος των εσόδων του στους φοιτητές και στο ίδιο το δημόσιο πανεπιστήμιο.
- 40% των θέσεων καλύπτεται από υποτροφίες που χρηματοδοτούνται από τα ίδια τα δίδακτρα.
- 45% των πόρων του προγράμματος κατευθύνονται στη διοικητική υποστήριξη των δωρεάν ΠΜΣ του Παντείου — εκείνων που σήμερα δυσκολεύονται να λειτουργήσουν λόγω χρόνιας υποστελέχωσης. Κάποια έχουν ήδη αναστείλει τη λειτουργία τους.
Η τεχνική υποστήριξη: τι λένε τα δημοσιεύματα και τι πραγματικά ισχύει
Διάφορα δημοσιεύματα παρουσίασαν ως σκανδαλώδη δαπάνη το ποσό που αφορά την τεχνική υποστήριξη του έργου. Η παρουσίαση αυτή συνδύαζε το ίδιο ποσό δύο φορές — μία ως αρχικό εγκεκριμένο προϋπολογισμό και μία ως συναφθείσα σύμβαση — δημιουργώντας την εσφαλμένη εντύπωση διπλής δαπάνης.
Τα πραγματικά στοιχεία είναι δημόσια και απολύτως προσβάσιμα:
- 370.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ για υπηρεσίες project management,
- 380.000 για κτηριακές υποδομές του Παντείου,
- 90.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ για τη δημιουργία εικαστικής ταυτότητας, ιστοσελίδας και διεθνή προβολή του προγράμματος,
- 30.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ για τη διοργάνωση διεθνούς συνεδρίου.
Οι δαπάνες αυτές ανατέθηκαν μέσω διαφορετικών διαδικασιών ανάλογα με το ύψος τους: οι υπηρεσίες project management ανατέθηκαν κατόπιν ανοικτού διεθνούς ηλεκτρονικού διαγωνισμού μέσω ΕΣΗΔΗΣ — της πλέον ανοιχτής διαδικασίας που προβλέπει η ελληνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων — με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο ΚΗΜΔΗΣ και στη Διαύγεια· η δημιουργία εικαστικής ταυτότητας, ιστοσελίδας και διεθνούς προβολής ανατέθηκε μέσω ηλεκτρονικού ανοικτού διαγωνισμού (κάτω των ορίων)· και η διοργάνωση του συνεδρίου με το Columbia (22-23/5) μέσω απευθείας ανάθεσης κατόπιν έρευνας αγοράς, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.
Ο λόγος είναι απλός: ο ΕΛΚΕ ενός μικρού ελληνικού πανεπιστημίου δεν διαθέτει — και δεν θα μπορούσε να διαθέτει — το εξειδικευμένο προσωπικό που απαιτείται για να διαχειριστεί ταυτόχρονα:
- τον συντονισμό με ξένο πανεπιστήμιο,
- διαδικασίες πιστοποίησης,
- πολλαπλές και σύνθετες διαγωνιστικές διαδικασίες συμπεριλαμβανομένων κτιριακών παρεμβάσεων
- οικονομική παρακολούθηση έργου Ταμείου Ανάκαμψης,
- ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών,
- κατασκευή κτηριακών υποδομών
- διεθνή προβολή,
και αυστηρές απαιτήσεις συμμόρφωσης με ασφυκτικά ευρωπαϊκά χρονοδιαγράμματα.
Επιπλέον, η υποστελεχωμένη τεχνική υπηρεσία του Παντείου δεν επαρκεί για να διεκπεραιώσει τις τεχνικές περιγραφές και ενέργειες που απαιτούνται.
Η εξωτερική υποστήριξη είναι η προϋπόθεση για να μπορεί ένα δημόσιο πανεπιστήμιο να υλοποιήσει ένα τέτοιο φιλόδοξο εγχείρημα.
Επιπλέον, τα ποσά που αναφέρονται δημόσια αντιστοιχούν στον αρχικό ανώτατο προϋπολογισμό του έργου, όταν ο χρονικός ορίζοντας υλοποίησης ήταν σημαντικά μεγαλύτερος. Οι τελικές καταβολές θα εξαρτηθούν αποκλειστικά από τα πραγματικά παραδοτέα, όταν αυτά υλοποιηθούν, πιστοποιηθούν και παραληφθούν από τις αρμόδιες επιτροπές — ακριβώς ό,τι η ορθή δημόσια διαχείριση απαιτεί.
Το πραγματικό ερώτημα επομένως δεν είναι γιατί χρειάστηκε τεχνική υποστήριξη. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η Ελλάδα θέλει τα δημόσια πανεπιστήμιά της να μπορούν να συμμετέχουν σε διεθνή έργα αυτού του επιπέδου χωρίς να διαθέτουν τα αναγκαία διοικητικά και τεχνικά εργαλεία για να το πετύχουν.
Το ερώτημα που πραγματικά μετράει
Πίσω από τις επιμέρους αιτιάσεις υπάρχει ένα βαθύτερο ερώτημα:
Τι σημαίνει σήμερα να υπερασπίζεσαι τον δημόσιο χαρακτήρα του πανεπιστημίου;
Η απάντησή μας είναι σαφής:
Ένα δημόσιο πανεπιστήμιο γίνεται ευάλωτο όταν είναι υποστελεχωμένο, υποχρηματοδοτούμενο και διεθνώς απομονωμένο. Χρέος μας είναι να το ενισχύσουμε, να το αναδείξουμε και να θωρακίσουμε τον δημόσιο χαρακτήρα του μέσω:
- της διεθνούς παρουσίας,
- των ακαδημαϊκών συνεργασιών,
- των υποτροφιών,
- της διοικητικής ικανότητας,
- και των δυνατοτήτων και προοπτικών που παρέχουμε στους φοιτητές μας.
Αυτό που θα έπρεπε να μας ανησυχεί δεν είναι ένα πρόγραμμα που δημιουργεί υποτροφίες, φέρνει διεθνή συνεργασία υψηλού επιπέδου και επανεπενδύει πόρους στο ίδρυμα. Αυτό που θα έπρεπε να μας ανησυχεί είναι ένα πανεπιστήμιο που δεν τολμά να κάνει κάτι τέτοιο.
Η Ελλάδα χρειάζεται μια γενιά ανθρώπων που θα κατανοούν τη σύγχρονη Κίνα και θα κινούνται με γνώση και αυτοπεποίθηση σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία.
Σε μια εποχή έντονου διεθνούς ανταγωνισμού για γνώση, επιστήμονες και ταλέντο, η εξωστρέφεια είναι όρος επιβίωσης και δημόσιας ευθύνης.
Πιστεύουμε ότι το δημόσιο πανεπιστήμιο του 21ου αιώνα οφείλει να συμμετέχει στον σύγχρονο κόσμο με αυτοπεποίθηση, γνώση και διεθνή παρουσία.
Αυτό είναι το Πανεπιστήμιο που αξίζει στους φοιτητές/στις φοιτήτριές μας και στη χώρα.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Ρεύμα: Η ηλεκτρική συσκευή που μπορεί να καίει όσο 65 ψυγεία μαζί
Πανελλήνιες 2026: Θέματα, Λύσεις, Αποτελέσματα και Bάσεις στο google
