ΑΕΙ: Εγκύκλιος Παπαϊωάννου για το νέο πλαίσιο εκλογής μελών ΔΕΠ

1.  Διαδικασία έκδοσης της προκήρυξης για την εκλογή/εξέλιξη μέλους Δ.Ε.Π.

Σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 139 του ν. 4957/2022 «Ο Πρύτανης του Α.Ε.Ι. εντός αποκλειστικής προθεσμίας ενός (1) μηνός από την έκδοση της απόφασης της παρ. 2, εκδίδει τις προκηρύξεις για την πλήρωση των νέων θέσεων μελών Δ.Ε.Π. μέσω εκλογής (…)». Περαιτέρω, σύμφωνα με το τρίτο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 140 του ν. 4957/2022 «Ο Πρύτανης του Α.Ε.Ι. εκδίδει τις προκηρύξεις για την εξέλιξη μέλους Δ.Ε.Π. εντός αποκλειστικής προθεσμίας ενός (1) μηνός από την απόφαση της Συνέλευσης που εγκρίνει το αίτημα εξέλιξης του μέλους Δ.Ε.Π.». Διευκρινίζεται ότι η έκδοση της προκήρυξης, ως κανονιστικής διοικητικής πράξης, ολοκληρώνεται με τη δημοσίευση αυτής στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ) και όχι με την υπογραφή της από τον Πρύτανη του Α.Ε.Ι. Συνεπώς, εντός αποκλειστικής προθεσμίας 1 μηνός από την έκδοση της απόφασης της Συγκλήτου περί κατανομής των νέων θέσεων μελών Δ.Ε.Π. ή της απόφασης της Συνέλευσης του Τμήματος/Μονοτμηματικής Σχολής περί έγκρισης του αιτήματος εξέλιξης υπηρετούντος μέλους Δ.Ε.Π., θα πρέπει να έχει δημοσιευτεί η προκήρυξη στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ). Εν όψει αυτού, συστήνεται στα αρμόδια όργανα των Α.Ε.Ι. να επισπεύδουν εγκαίρως την σχετική διαδικασία έκδοσης των προκηρύξεων, σε κάθε δε περίπτωση, κατά την αποστολή της πράξης προς δημοσίευση στο Εθνικό Τυπογραφείο, συστήνεται εφεξής να γίνεται υπόμνηση περί του είδους της δημοσιευτέας πράξης και της καταληκτικής ημερομηνίας δημοσίευσης ώστε να τηρείται η προαναφερόμενη προθεσμία.

2. Ετήσιος προγραμματισμός προσλήψεων μελών Δ.Ε.Π.

→ Κατάρτιση ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων μελών Δ.Ε.Π.

Κατ΄εφαρμογή της υπ΄ αριθμ. Φ122.1/147863/Ζ2/14-11-2025 κοινής υπουργικής απόφασης (Β΄6119), από 1/1/2026 και όσον αφορά, μεταξύ άλλων, την πλήρωση νέων θέσεων μελών Δ.Ε.Π. που κατανέμονται από το Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. για το οικονομικό έτος 2026 και εφεξής, εφαρμόζεται το κεφάλαιο ΙΖ΄ του μέρους Α΄ του ν. 4957/2022. Κομβικό ρόλο στη νέα διαδικασία έχει ο ετήσιος προγραμματισμός προσλήψεων μελών Δ.Ε.Π. σύμφωνα με το άρθρο 138 του ν. 4957/2022. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την παρ. 1 του αρ. 138 «Με απόφαση της Συγκλήτου (…), καταρτίζεται το αίτημα ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων του Α.Ε.Ι. που περιλαμβάνει τον αριθμό των αιτούμενων προς πλήρωση κενών θέσεων μελών Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.) του επόμενου οικονομικού έτους (…)». Περαιτέρω σύμφωνα με την παρ. 2 του ιδίου άρθρου «Η πρόταση της Συνέλευσης του Τμήματος (…) περιλαμβάνει τον συνολικό αριθμό των αιτούμενων θέσεων μελών Δ.Ε.Π. (…). Για κάθε αιτούμενη θέση νέου μέλους Δ.Ε.Π. καθορίζονται η βαθμίδα και το γνωστικό αντικείμενο της θέσης (…). Με την απόφαση της Συνέλευσης κατατάσσονται, κατά φθίνουσα προτεραιότητα, τα γνωστικά αντικείμενα των αιτούμενων νέων θέσεων (…)».

Από την συνδυασμένη εφαρμογή των ανωτέρω, προκύπτει ότι το αίτημα ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων μελών Δ.Ε.Π. των Α.Ε.Ι., ανά Τμήμα/Μονοτμηματική Σχολή, πραγματοποιείται σε φθίνουσα προτεραιότητα με καθορισμό της βαθμίδας και του γνωστικού αντικειμένου της αιτούμενης θέσης (από το εγκεκριμένο και ενεργό μητρώο γνωστικών αντικειμένων) καθώς και τεκμηρίωση αναγκαιότητας αυτής. Για

την καλύτερη κατανόηση των προαναφερθέντων, ακολουθεί ενδεικτικό παράδειγμα ορθής αποτύπωσης του ετήσιου προγραμματισμού Τμήματος/Μονοτμηματικής Σχολής και παραδείγματα λανθασμένων προσεγγίσεων ως εξής:

Ορθή αποτύπωση ετήσιου προγραμματισμού

Λανθασμένη αποτύπωση ετήσιου προγραμματισμού

1η περίπτωση

(Περίπτωση πολλαπλής βαθμίδας αιτούμενης θέσης)

2η περίπτωση

(Απουσία βαθμίδας αιτούμενης θέσης)

3η περίπτωση

(Απουσία φθίνουσας κατάταξης)

Εν όψει των ανωτέρω, επισημαίνεται ότι τα Α.Ε.Ι., κατά τη διαδικασία κατάρτισης του αιτήματος ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων μελών Δ.Ε.Π. για το οικονομικό έτος 2027 και εφεξής, οφείλουν να καταρτίσουν ορθώς, σύμφωνα με το νόμο και τα ανωτέρω, το αίτημα ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων των μελών Δ.Ε.Π. Σε κάθε περίπτωση η Σύγκλητος του Α.Ε.Ι. και η Κοσμητεία της Σχολής οφείλουν να ελέγχουν την ορθή κατάρτιση του αιτήματος ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων σύμφωνα με τις παραγράφους 1 και 3 του άρθρου 138 του ν. 4957/2022 και να αναπέμπουν στην περίπτωση που διαπιστώνουν οιαδήποτε πλημμέλεια κατά την αξιολόγηση αυτού.

Όσον αφορά τον προγραμματισμό του οικονομικού έτους 2026 και ειδικώς για την λανθασμένη περίπτωση της (μη ορθής) προκήρυξης θέσεων σε πολλαπλή βαθμίδα επισημαίνονται τα εξής: Δεδομένου του γεγονότος ότι το πληροφοριακό σύστημα «ΑΠΕΛΛΑ» δεν υποστηρίζει - ορθώς - την προκήρυξη θέσης σε πολλαπλή βαθμίδα, προκύπτει το «παράδοξο» να δημιουργούνται δύο ανεξάρτητες θέσεις οι οποίες παραπέμπουν στην ίδια προκήρυξη και στην ίδια σειρά κατάταξης στον ετήσιο προγραμματισμό. Με σκοπό την διαχείριση του σχετικού ζητήματος, κατόπιν επικοινωνίας με την ΕΔΥΤΕ, συμφωνήθηκε να υπάρξει συστημική διασύνδεση, κατ’ εξαίρεση για το οικονομικό έτος 2026, των εν λόγω θέσεων (σε πολλαπλή βαθμίδα) με τις εκδοθείσες προκηρύξεις, προκειμένου να υπάρχει παρακολούθηση της εξέλιξης της διαδικασίας. Προς τούτο, Τμήμα/Μονοτμηματική Σχολή που έχει προκηρύξει θέση/εις σε πολλαπλή βαθμίδα καλείται να αποστείλει σχετικό γραπτό αίτημα μέσω της φόρμας επικοινωνίας με το γραφείο αρωγής χρηστών του πληροφοριακού συστήματος «ΑΠΕΛΛΑ», στο οποίο θα αναφέρονται ρητώς οι κωδικοί των θέσεων που πρέπει να συσχετιστούν, προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθότητα της συσχέτισης και η ρητή επιβεβαίωση από το οικείο Τμήμα/Μονοτμηματική Σχολή πριν την υλοποίηση της τεχνικής ενέργειας. Σε κάθε περίπτωση, επισημαίνεται ότι ανεξαρτήτως από την προκήρυξη της θέσης σε πολλαπλή βαθμίδα, υφίσταται εγκεκριμένη πίστωση για την κάλυψη μίας θέσης.

→ Σύνδεση ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων μελών Δ.Ε.Π. με το νέο σύστημα εκλογής μελών Δ.Ε.Π.

Σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 139 του ν. 4957/2022 «Ο Πρύτανης του Α.Ε.Ι. εντός αποκλειστικής προθεσμίας ενός (1) μηνός από την έκδοση της απόφασης της παρ. 2, εκδίδει τις προκηρύξεις για την πλήρωση των νέων θέσεων μελών Δ.Ε.Π. μέσω εκλογής σύμφωνα με τον εγκεκριμένο ετήσιο προγραμματισμό προσλήψεων, την απόφαση κατανομής της παρ. 2 και τη σειρά κατάταξης των γνωστικών αντικειμένων ανά Τμήμα έως την κάλυψη του αριθμού των θέσεων που έχουν κατανεμηθεί ανά Τμήμα του Α.Ε.Ι., χωρίς να απαιτείται νέα απόφαση της Συνέλευσης του Τμήματος». Περαιτέρω, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 12 της σχετικής υπουργικής απόφασης «Η έκδοση προκηρύξεων για την πλήρωση των θέσεων αυτών ακολουθεί τη φθίνουσα σειρά προτεραιότητας των γνωστικών αντικειμένων του Τμήματος, όπως αυτά έχουν καθοριστεί από τα αρμόδια όργανα του Ιδρύματος κατά τη διαδικασία κατάρτισης του ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων (άρθρα 138 και 138Α τουν.4957/2022)». Από την συνδυασμένη εφαρμογή των ανωτέρω συνάγεται ευθέως ότι η διαδικασία πλήρωσης των νέων θέσεων Δ.Ε.Π. ακολουθεί πιστά το μοτίβο του ετήσιου προγραμματισμού, το εν λόγω δε συμπέρασμα επιρρωνύεται έτι περισσότερο από τις παρ. 1 και 2 του άρθρου 141, την παρ. 5 του άρθρου  148 και την παρ. 4 του αρ. 149 του ν. 4957/2022. Δεδομένων αυτών, υφίσταται απόλυτος συσχετισμός μεταξύ του ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων μελών Δ.Ε.Π. και της πλήρωσης των κατανεμηθέντων νέων θέσεων μελών Δ.Ε.Π. Εν όψει αυτών:

• (α) Τα Α.Ε.Ι. δεν δύνανται να προκηρύσσουν θέσεις σε γνωστικά αντικείμενα ή και βαθμίδα που δεν έχουν συμπεριλάβει στον ετήσιο προγραμματισμό,
• (β) Τα Α.Ε.Ι. δεν δύνανται να παραβλέπουν την φθίνουσα κατάταξη όπως αυτή αποτυπώνεται στον ετήσιο προγραμματισμό και η οποία είναι απολύτως δεσμευτική (π.χ. έστω ότι έχουν κατανεμηθεί σε Τμήμα 2 από τις 4 θέσεις, θα προκηρυχθούν οι 1η και η 2η θέση και όχι οι η 1η και η 4η ή η 3η και η 4η κ.ο.κ.).
• (γ) Τμήμα/Μονοτμηματική σχολή δε δύνανται, στο πλαίσιο της κατανομής των θέσεων κατ΄εφαρμογή της παρ. 2 του άρθρου 139 του ν. 4957/2022 και σε αφηρημένο επίπεδο, να λαμβάνει περισσότερες θέσεις από αυτές που έχει προγραμματίσει κατά την κατάρτιση του αιτήματος ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων. Και τούτο καθότι, κατά το προαναφερθέν άρθρο, η κατανομή των θέσεων από τη Σύγκλητο του οικείου Α.Ε.Ι., πραγματοποιείται επι τη βάσει του εγκεκριμένου ετήσιου προγραμματισμού προσλήψεων, του στρατηγικού σχεδίου του Α.Ε.Ι. καθώς και της συμφωνίας προγραμματικού σχεδιασμού του Α.Ε.Ι. Για την καλύτερη κατανόηση των προαναφερθέντος, ακολουθεί ενδεικτικό παράδειγμα ως προς τη δυνατότητα κατανομής ως εξής:

Σε κάθε περίπτωση, κατόπιν συμφωνίας με την ΕΔΥΤΕ η οποία υποστηρίζει τεχνικά το πληροφοριακό σύστημα «ΑΠΕΛΛΑ», θα ολοκληρωθεί η σχετική λειτουργικότητα εντός του συστήματος και ο ετήσιος προγραμματισμός προσλήψεων οικονομικού έτους 2027 και εφεξής θα αποτυπώνεται στο πληροφοριακό σύστημα

«ΑΠΕΛΛΑ» έτσι ώστε να διασυνδεθεί τεχνικά ο ετήσιος προγραμματισμός και η προκήρυξη των κατανεμηθέντων θέσεων.

3. Προκηρύξεις νέων θέσεων στη βαθμίδα του μόνιμου Επίκουρου Καθηγητή

Σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 140 του ν. 4957/2022 «Οι Επίκουροι Καθηγητές εκλέγονται για πενταετή θητεία. Μετά από τη συμπλήρωση τριών (3) ετών από την ανάληψη των καθηκόντων τους, οι Επίκουροι Καθηγητές δύνανται να ζητήσουν τη μονιμοποίησή τους στη βαθμίδα του Επίκουρου Καθηγητή ή την εξέλιξή τους στη βαθμίδα του Αναπληρωτή Καθηγητή (…)». Διευκρινίζεται ότι η πλήρωση νέας θέσης Επίκουρου Καθηγητή δύναται αποκλειστικά να είναι στη βαθμίδα του Επίκουρου Καθηγητή επί θητεία και όχι απευθείας στην βαθμίδα του μόνιμου Επίκουρου Καθηγητή λαμβανομένου υπόψη ότι η μονιμοποίηση είναι κλειστή διαδικασία κατά την οποία αξιολογούνται το συνολικό διδακτικό, ερευνητικό και εν γένει επιστημονικό έργο που έχει παραχθεί από τον υποψήφιο από την ημερομηνία της εκλογής έως την ημερομηνία υποβολής αίτησης μονιμοποίησης καθώς και η συμμετοχή του στο διοικητικό έργο του Τμήματος/Μονοτμηματικής Σχολής και του Α.Ε.Ι.

Η ανωτέρω επισήμανση έχει ιδιαίτερη σημασία τόσο κατά το στάδιο κατάρτισης του ετήσιου προγραμματισμού (για την ορθότητα αυτού) όσο και κατά το στάδιο έκδοσης των προκηρύξεων και γενικότερα προόδου της διαδικασίας εκλογής (π.χ. συγκρότηση εκλεκτορικού σώματος με σωστή βαθμίδα εκλεκτόρων κ.λ.π.). Για τον λόγο αυτό, τυχόν εκδοθείσες προκηρύξεις που αφορούν την πλήρωση νέων θέσεων απευθείας στη βαθμίδα του μόνιμου Επίκουρου Καθηγητή είναι ανακλητέες, για λόγους ασφάλειας δικαίου, ως παράνομες και η διαδικασία θα πρέπει να επαναληφθεί. Στην περίπτωση αυτή, τα Α.Ε.Ι. απαιτείται να αποστείλουν γραπτό αίτημα μέσω της φόρμας επικοινωνίας με το γραφείο αρωγής χρηστών του πληροφοριακού συστήματος «ΑΠΕΛΛΑ», αιτούμενοι την ακύρωση των αντίστοιχων θέσεων στο πληροφοριακό σύστημα «ΑΠΕΛΛΑ» επισυνάπτοντας και την σχετική ανακλητική απόφαση (ΦΕΚ). Περαιτέρω, τυχόν εκδοθείσες προκηρύξεις που αφορούν στην πλήρωση νέων θέσεων στη βαθμίδα του Επίκουρου Καθηγητή χωρίς περαιτέρω διάκριση, λογίζονται ότι αφορούν στη βαθμίδα του Επίκουρου Καθηγητή επί θητεία σε συμμόρφωση, άλλωστε, με την παρ. 3 του άρθρου 140 του ν. 4957/2022. Στην περίπτωση αυτή, τα Α.Ε.Ι. απαιτείται να αποστείλουν γραπτό αίτημα μέσω της φόρμας επικοινωνίας με το γραφείο αρωγής χρηστών του πληροφοριακού συστήματος «ΑΠΕΛΛΑ», αιτούμενοι την ορθή αποτύπωση της βαθμίδας της προς πλήρωση θέσης.

4. Μονιμοποίηση στη βαθμίδα του μόνιμου Επίκουρου Καθηγητή

Η υποβολή αίτησης μονιμοποίησης Επίκουρου Καθηγητή επί θητεία υποβάλλεται, κατ΄εφαρμογή των παρ. 4 και 5 του άρθρου 5 της σχετικής υπουργικής απόφασης, ηλεκτρονικά μέσω του πληροφοριακού συστήματος «ΑΠΕΛΛΑ». Εν συνεχεία, κατ΄ εφαρμογή της παρ. 4 του άρθρου 5 της σχετικής υπουργικής απόφασης, η αίτηση αξιολογείται από τη γραμματεία του Τμήματος/Μονοτμηματικής Σχολής η οποία δημοσιεύει τη σχετική θέση. Διευκρινίζεται ότι η αξιολόγηση της γραμματείας του Τμήματος/Μονοτμηματικής Σχολής προφανώς δεν σχετίζεται με ουσιαστική κρίση επί της αίτησης μονιμοποίησης η οποία αποτελεί αρμοδιότητα καταρχήν της εισηγητικής επιτροπής και τελικώς του εκλεκτορικού σώματος αλλά αφορά στην διαπίστωση της παρέλευσης 3 ετών από την ανάληψη των καθηκόντων του ενδιαφερόμενου μέλους Δ.Ε.Π.

5. Ζητήματα σχετικά με τα μητρώα γνωστικών αντικειμένων και εκλεκτόρων καθώς και τη συγκρότηση, σύνθεση και λειτουργία των εκλεκτορικών σωμάτων

→ Μητρώο γνωστικών αντικειμένων

Εφιστάται ιδιαιτέρως η προσοχή στα αρμόδια όργανα των Α.Ε.Ι., κατά τη διαδικασία επικαιροποίησης των μητρώων γνωστικών αντικειμένων για την επόμενη περίοδο εφαρμογής (1/12/2028 - 30/11/2031), να τηρήσουν τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 144 του ν. 4957/2022 και στο άρθρο 2 της σχετικής υπουργικής απόφασης καθώς και της σχετικής διευκρινιστικής εγκυκλίου του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. Σημειωτέον ότι το γνωστικό αντικείμενο, δεν δύνανται να έχει πολύ στενό εύρος, ούτε να αποτελεί υποσύνολο άλλου γνωστικού αντικειμένου του εν λόγω μητρώου. Τυχόν καταστρατήγηση του προαναφερθέντος και ενδεχόμενος πολυκερματισμός των γνωστικών αντικειμένων επηρεάζει άμεσα την ομαλή συγκρότηση του μητρώου εκλεκτόρων και κατ΄επέκταση τη δυνατότητα νόμιμης συγκρότησης του εκλεκτορικού σώματος λόγω μη ύπαρξης ελάχιστου αριθμού εκλεκτόρων με αποτέλεσμα η εκλογική διαδικασία να μην δύναται να προχωρήσει.

→ Μητρώο εκλεκτόρων

Εφιστάται ιδιαιτέρως η προσοχή στα αρμόδια όργανα των Α.Ε.Ι., κατά τη διαδικασία επικαιροποίησης των μητρώων εκλεκτόρων για την επόμενη περίοδο εφαρμογής (1/1/2027 - 31/12/2027), να τηρήσουν τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 145 του ν. 4957/2022 και στο άρθρο 3 της σχετικής υπουργικής απόφασης καθώς και της σχετικής διευκρινιστικής εγκυκλίου του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. Συστήνεται ιδιαιτέρως στο εν λόγω μητρώο να εντάσσεται, τηρουμένων των νόμιμων προϋποθέσεων, επαρκής αριθμός εκλεκτόρων και σε κάθε περίπτωση τουλάχιστον ο ελάχιστος αριθμός που απαιτείται για την νόμιμη συγκρότηση του εκλεκτορικού σώματος (22) λαμβανομένου υπόψη ότι, κατά την πρόοδο της εκλογικής διαδικασίας, ενδέχεται να προκύψει ανάγκη επανάληψης της κλήρωσης ως προς μέλος/η του εκλεκτορικού σώματος συνεπεία κωλυμάτων συμμετοχής. Τυχόν δε αρχική ανεπάρκεια εκλεκτόρων επηρεάζει τη νόμιμη συγκρότηση του εκλεκτορικού σώματος και κατ΄επέκταση κωλύει την πρόοδο της εκλογικής διαδικασίας.

→ Συγκρότηση εκλεκτορικού σώματος

Σημειώνεται ότι η συγκρότηση των εκλεκτορικών σωμάτων πραγματοποιείται σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 146 του ν. 4957/2022 και του άρθρου 4 της σχετικής υπουργικής απόφασης. Το εκλεκτορικό σώμα αποτελείται από έντεκα (11) τακτικά μέλη, εκ των οποίων πέντε (5) εσωτερικά και έξι (6) εξωτερικά μέλη, τα οποία ανήκουν σε ίδια ή ανώτερη βαθμίδα με την προκηρυσσόμενη θέση και τα οποία ορίζονται κατ΄ αντιστοιχία με ισάριθμα αναπληρωματικά μέλη. Επισημαίνεται ότι ο αριθμός των 22 μελών του εκλεκτορικού σώματος (τακτικά και αναπληρωματικά μέλη) είναι προϋπόθεση για τη νόμιμη συγκρότηση του εκλεκτορικού σώματος.

Σημειώνεται ότι, όπως ορίζεται στην παρ. 3 του άρθρου 146 του ν. 4957/2022 και της παρ. 3 του άρθρου 4 της σχετικής υπουργικής απόφασης, «Τα τακτικά και αναπληρωματικά μέλη του Εκλεκτορικού Σώματος επιλέγονται μέσω ηλεκτρονικής κλήρωσης (…), αποκλείονται από τη συμμετοχή στην ηλεκτρονική κληρωτίδα τα μέλη Δ.Ε.Π. που τελούν σε καθεστώς άδειας άνευ αποδοχών και αναστολής καθηκόντων». Εν όψει του τελευταίου εφιστάται ιδιαιτέρως η προσοχή στα αρμόδια όργανα των Α.Ε.Ι., κατ΄ εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 4 της σχετικής υπουργικής απόφασης, να προβαίνουν σε ενημέρωση της υπηρεσιακής κατάστασης των μελών των μητρώων εκλεκτόρων πριν από τη διενέργεια κάθε κλήρωσης για την ανάδειξη του εκλεκτορικού σώματος προκειμένου να αποφεύγονται πλημμέλειες και καθυστερήσεις στην πρόοδο της εκλογικής διαδικασίας σε σχέση με τους ανωτέρω λόγους αποκλεισμού από τη διαδικασία της ηλεκτρονικής κλήρωσης.

Περαιτέρω, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 147 του ν. 4957/2022 και της παρ. 4 του άρθρου 4 της σχετικής υπουργικής απόφασης, τα κωλύματα συμμετοχής σε εκλεκτορικό σώμα είναι τα εξής:

1. Η ιδιότητα του συζύγου ή του συμβιούντος ή η εξ αίματος ή εξ αγχιστείας συγγένεια σε ευθεία ή πλάγια γραμμή έως τον τέταρτο βαθμό ή η ύπαρξη ιδιαίτερου δεσμού ή ιδιάζουσας σχέσης ή εχθρότητας με κάποιον από τους υποψηφίους
2. Η ένταξη του μέλους ΔΕΠ σε καθεστώς αναστολής καθηκόντων
3. Η λήψη άδειας άνευ αποδοχών κατά το χρόνο συνεδρίασης του Εκλεκτορικού Σώματος
4. Η ιδιότητα του επιβλέποντος της διδακτορικής διατριβής υποψηφίου.

Επισημαίνεται ότι δεν πρέπει να συγχέονται, παρά τη μερική ταύτιση, τα κωλύματα συμμετοχής στη διαδικασία της κλήρωσης όπως αναφέρονται στην παρ. 3 του άρθρου 146 του ν. 4957/2022 με τα κωλύματα συμμετοχής σε εκλεκτορικό σώμα (i-iv) καθότι αναφέρονται σε δύο διακριτά χρονικά σημεία της εκλογικής διαδικασίας, ήτοι αφενός το στάδιο διενέργειας της ηλεκτρονικής κλήρωσης για τη συγκρότηση του εκλεκτορικού σώματος και αφετέρου την πρώτη συνεδρίαση του εκλεκτορικού σώματος. Σε περίπτωση που, κατά την πρώτη συνεδρίαση του εκλεκτορικού σώματος, διαπιστωθεί κώλυμα συμμετοχής (i-iv) σε μέλος/η αυτού, τακτικό ή αναπληρωματικό, το μέλος/η αντικαθίσταται/νται με τη διαδικασία της ηλεκτρονικής κλήρωσης με ανάλογη εφαρμογή της διαδικασίας για την αρχική κλήρωση. Αυτονοήτως η ίδια διαδικασία ακολουθείται και για τυχόν επιγενόμενη εμφάνιση κωλύματος συμμετοχής (π.χ. ένταξη μέλους σε καθεστώς αναστολής καθηκόντων) σε οποιαδήποτε επόμενη συνεδρίαση. Έπεται ότι κάθε φορά που τυχόν αντικαθίσταται κάποιο μέλος του εκλεκτορικού σώματος, λόγω κωλύματος συμμετοχής, απαιτείται έκδοση απόφασης ανασυγκρότησης αυτού. Σημειωτέον ότι, για λόγους διαφάνειας και νομότυπης διεξαγωγής της διαδικασίας, όλα τα μέλη του εκλεκτορικού σώματος οφείλουν να δηλώσουν τυχόν ύπαρξη στο πρόσωπό τους κωλύματος συμμετοχής προκειμένου να ακολουθηθεί η διαδικασία αντικατάστασης του κωλυόμενου μέλους με τη διενέργεια επαναληπτικής κλήρωσης.

→ Σύνθεση εκλεκτορικού σώματος

Σύμφωνα με την παρ. 7 του άρθρου 146 του ν. 4957/2022 και την παρ. 8 του άρθρου 4 της σχετικής υπουργικής απόφασης «Η συμμετοχή των μελών Δ.Ε.Π. των Α.Ε.Ι. και των ερευνητών των ερευνητικών κέντρων και τεχνολογικών φορέων του άρθρου 13Α του ν. 4310/2014 (Α’ 258) στα εκλεκτορικά σώματα είναι υποχρεωτική, εκτός αν το τακτικό μέλος κωλύεται λόγω σοβαρής ασθένειας, οπότε αναπληρώνεται από το αντίστοιχο αναπληρωματικό του μέλος, το οποίο γίνεται πλέον τακτικό μέλος. Δεν αποτελεί κώλυμα συμμετοχής η λήψη άδειας για διδασκαλία στην αλλοδαπή, επιστημονικής άδειας ή άλλου είδους άδειας, πλην της άδειας άνευ αποδοχών».

Διευκρινίζεται ότι εάν ένα τακτικό μέλος του εκλεκτορικού σώματος, κατά τη συνεδρίαση αυτού (είτε την πρώτη είτε κάθε επόμενη) τελεί σε άδεια για διδασκαλία στην αλλοδαπή, ή σε επιστημονική άδεια ή σε οποιαδήποτε άλλη νόμιμη άδεια, πλην της άδειας άνευ αποδοχών, δεν αντικαθίσταται με την προαναφερθείσα διαδικασία της ηλεκτρονικής κλήρωσης. Η χορήγηση των εν λόγω αδειών δεν κωλύει το εν λόγω μέλος ΔΕΠ από την υποχρέωση εκπλήρωσης των διοικητικών του καθηκόντων κατά την περ. (β) της παρ. 1 του άρθρου 155 του ν. 4957/2022.

Ειδικώς η περίπτωση της σοβαρής ασθένειας τακτικού μέλους του εκλεκτορικού σώματος, όπως αναφέρεται στην προαναφερόμενη παρ. 8 του άρθρου 4 της σχετικής υπουργικής απόφασης, συνιστά νόμιμο λόγο αναπλήρωσης αυτού από το αντίστοιχο αναπληρωματικό μέλος και όχι κώλυμα συμμετοχής σε εκλεκτορικό σώμα. Στην περίπτωση αυτή το αναπληρωματικό μέλος γίνεται πλέον τακτικό, επιτρέπεται δε να συμμετέχει και στις επόμενες συνεδριάσεις, χωρίς να απαιτείται να βεβαιώνεται η αδυναμία συμμετοχής του τακτικού μέλους και στις μεταγενέστερες αυτές συνεδριάσεις. Σημειώνεται ότι η προϋπόθεση της συνδρομής της σοβαρής ασθένειας, κατά το σκοπό των διατάξεων, εξυπηρετεί αφενός την ανάγκη περιορισμού περιττών αναπληρώσεων των μελών των εκλεκτορικών σωμάτων καθώς το περιεχόμενο της έννοιας ασθένεια είναι αφηρημένο (λαμβανομένης υπόψη και της δυνατότητας εξ αποστάσεως διεξαγωγής των σχετικών συνεδριάσεων) και αφετέρου την αποφυγή καθυστερήσεων στην πρόοδο της εκλογικής διαδικασίας. Διευκρινίζεται ότι η περίπτωση της σοβαρής ασθένειας αφορά - κατά λογική αναγκαιότητα - την ημέρα συνεδρίασης του εκλεκτορικού σώματος (ασχέτως αν η σοβαρή ασθένεια προκλήθηκε την ίδια ημέρα ή μη) καθότι είναι προφανές ότι σε ουδέτερο χρόνο τυχόν αντίστοιχες περιπτώσεις δεν ασκούν επιρροή (π.χ. μια ασθένεια τακτικού μέλους εκλεκτορικού σώματος κατά την προθεσμία υποβολής της εισηγητικής έκθεσης). Η απόδειξη της ύπαρξης σοβαρής ασθένειας πραγματοποιείται σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.

Περαιτέρω, διευκρινίζεται ότι το αναπληρωματικό μέλος δεν αναπληρώνει νομίμως τακτικό μέλος που εκλείπει, παρά μόνο τακτικό μέλος το οποίο αδυνατεί να συμμετάσχει στη συνεδρίαση του οργάνου λόγω σοβαρής ασθένειας κατά τα ως ανωτέρω αναφερόμενα. Ένα τακτικό μέλος, εν προκειμένω, θεωρείται ότι εκλείπει όταν έχει αποβιώσει ή όταν έχει παραιτηθεί ή σε περίπτωση παύσης. Στην εν λόγω περίπτωση, εάν δηλαδή κάποιο τακτικό μέλος του εκλεκτορικού σώματος εκλείψει, τότε το συλλογικό όργανο μπορεί να λειτουργήσει για χρονικό διάστημα τριών (3) μηνών, εφόσον υπάρχει απαρτία στις συνεδριάσεις του, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 13 Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999 Α΄45). Μετά την παρέλευση του τριμήνου, το συλλογικό όργανο παύει να λειτουργεί νομίμως εφόσον δεν έχει αποκατασταθεί η πληρότητα της συγκρότησής του. Σημειωτέον ότι δύναται να πραγματοποιηθεί επανασυγκρότηση του οργάνου με τη διαδικασία της κλήρωσης και πριν παρέλθουν οι 3 μήνες.

Κατά τα λοιπά επισημαίνεται ότι, ελλείψει αντίθετης ειδικής ρύθμισης, ειδικότερα ζητήματα ως προς τη συγκρότηση, σύνθεση και λειτουργία του εκλεκτορικού σώματος ρυθμίζονται από τις περί συλλογικών οργάνων διατάξεις του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας.

6. Επιστημονική διάλεξη υποψήφιων

Μια από τις καινοτομίες του νέου συστήματος εκλογής μελών Δ.Ε.Π. είναι η υποχρέωση επιστημονικής διάλεξης των υποψηφίων που πληρούν τα νόμιμα προσόντα της υπό πλήρωση θέσης σύμφωνα με το άρθρο 143 του ν. 4957/2022, ήτοι τα τυπικά προσόντα για την υποβολή υποψηφιότητας για εκλογή σε θέση μέλους Δ.Ε.Π., όπως αυτά - κατά λογική αναγκαιότητα - εξειδικεύονται στην παρ. 3 του άρθρου 5 της σχετικής υπουργικής απόφασης και στην οικεία προκήρυξη. Διευκρινίζεται ότι η παρούσα διαδικασία, κατά ρητή διατύπωση, δεν αφορά την εξέλιξη υπηρετούντος μέλους Δ.Ε.Π. Αρμόδιο όργανο για την διαπίστωση της πλήρωσης της προαναφερθείσας προϋπόθεσης είναι η εισηγητική επιτροπή η οποία άλλωστε σύμφωνα με τις περ. (α) και (β) της παρ. 6 του άρθρου 6 της σχετικής υπουργικής απόφασης καθώς και τις περ. (α) και (β) της παρ. 5 του άρθρου 147 του ν. 4957/2022, αναλύει και αξιολογεί, μεταξύ άλλων, τα τυπικά προσόντα των υποψηφίων. Οι υποψήφιοι που κρίνεται, από την εισηγητική επιτροπή ότι πληρούν τα τυπικά προσόντα καλούνται από τον Πρόεδρο του Τμήματος/Κοσμήτορα Μονοτμηματικής Σχολής, κατόπιν ενημέρωσης από την εισηγητική επιτροπή, να δώσουν επιστημονική διάλεξη σε ένα (1) θέμα που σχετίζεται με το γνωστικό αντικείμενο της προκηρυσσόμενης θέσης ενώπιον των μελών του εκλεκτορικού σώματος και της ακαδημαϊκής κοινότητας, συμπεριλαμβανομένων και φοιτητών. Το θέμα της επιστημονικής διάλεξης καθορίζεται από τον Πρόεδρο του Τμήματος/Κοσμήτορα Μονοτμηματικής Σχολής.

Η επιστημονική διάλεξη των υποψηφίων πραγματοποιείται σε κάθε περίπτωση πριν από την υποβολή της εισηγητικής έκθεσης και δύναται να πραγματοποιηθεί εξ αποστάσεως με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων. Η διεξαγωγή της επιστημονικής διάλεξης πριν από την υποβολή της εισηγητικής έκθεσης συμβαδίζει πλήρως με τον σκοπό της τελευταίας λαμβανομένου υπόψη ότι στην εισηγητική έκθεση αποτυπώνεται η συγκριτική κατάταξη των υποψηφίων με βάσει τα τυπικά και ουσιαστικά τους προσόντα, η δε επιστημονική διάλεξη αποτελεί σημαντικό στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη τόσο από την εισηγητική επιτροπή όσο και από το εκλεκτορικό σώμα. Τέλος, σημειώνεται ότι εκ του νόμου δεν υφίσταται οποιοσδήποτε περιορισμός ως προς τον αριθμό των συνεδριάσεων τις εισηγητικής επιτροπής σε σχέση με την επιτέλεση του έργου της. Σε κάθε περίπτωση, επισημαίνεται ότι η εισηγητική επιτροπή οφείλει να καταθέσει την εισηγητική έκθεση εντός αποκλειστικής προθεσμίας τριών μηνών από την πρώτη συνεδρίαση του εκλεκτορικού σώματος.

7. Ζητήματα σχετικά με τον διενεργούμενο έλεγχο νομιμότητας από τον Πρύτανη

Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 10 της σχετικής υπουργικής απόφασης «Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας κρίσης για την εκλογή ή εξέλιξη (…) ο σχετικός φάκελος υποβάλλεται από τον Πρόεδρο του οικείου Τμήματος στον Πρύτανη του Ιδρύματος για τον προβλεπόμενο από τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 150 του ν. 4957/2022, έλεγχο νομιμότητας και την έκδοση και δημοσίευση της πρυτανικής πράξης διορισμού στην προς πλήρωση θέση». Περαιτέρω, σύμφωνα με την παρ. 5 της ίδιας απόφασης «Ο Κοσμήτορας της Σχολής στην οποία εντάσσεται το Τμήμα ή οι υποψήφιοι που συμμετείχαν στη διαδικασία ή όσοι έχουν έννομο συμφέρον μπορούν να υποβάλουν ένσταση κατά του πρακτικού εκλογής ή εξέλιξης ενώπιον του Πρύτανη εντός αποκλειστικής προθεσμίας είκοσι (20) ημερών από την ανάρτηση του πρακτικού εκλογής στο πληροφοριακό σύστημα. Αν παρέλθει άπρακτη η ως άνω προθεσμία, θεωρείται ότι οι ενστάσεις έχουν απορριφθεί». Σύμφωνα δε με την παρ. 3 του ιδίου άρθρου «Ο Πρύτανης ολοκληρώνει τον έλεγχο νομιμότητας εντός προθεσμίας είκοσι (20) ημερών από την κοινοποίηση του πρακτικού εκλογής ή εξέλιξης». Εν όψει αυτών:

• (α) Η προαναφερθείσα προθεσμία δύναται: (i) να παραταθεί αυτοδικαίως για άλλες 20 ημέρες (ήτοι 20 + 20) εφόσον υποβληθούν ενστάσεις σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 10 της σχετικής υπουργικής απόφασης ή και (ii) να ανασταλεί κατόπιν ερωτήματος του Πρύτανη προς τη νομική υπηρεσία του Α.Ε.Ι. σύμφωνα με τις ειδικότερες προϋποθέσεις της παρ. 4 του άρθρου 10 της σχετικής υπουργικής απόφασης. Επισημαίνεται ότι οι περιπτώσεις (α) και (β) δύνανται να συμπίπτουν, ήτοι να ασκηθεί ένσταση και ο Πρύτανης να απευθύνει ερώτημα προς τη νομική υπηρεσία (διακριτική ευχέρεια).
• (β) Επισημαίνεται ότι, για λόγους ομαλής εξέλιξης της διαδικασίας, η προθεσμία προς άσκηση του ελέγχου νομιμότητας από τον Πρύτανη άρχεται από την κοινοποίηση σε αυτόν του πρακτικού εκλογής/εξέλιξης μετά του σχετικού φακέλου και όχι από την ανάρτηση του πρακτικού εκλογής/εξέλιξης ή του σχετικού διαβιβαστικού του Τμήματος/Μονοτμηματικής Σχολής στο πληροφοριακό σύστημα «ΑΠΕΛΛΑ».
• (γ) Συστήνεται στα αρμόδια όργανα των Α.Ε.Ι., με σκοπό την ομαλή εξέλιξη της διαδικασίας, να αποφεύγουν την ταυτόχρονη ανάρτηση του πρακτικού εκλογής/εξέλιξης στο πληροφοριακό σύστημα «ΑΠΕΛΛΑ» και την κοινοποίηση αυτού στον Πρύτανη. Η πρακτική αυτή διευκολύνει τον Πρύτανη στην ομαλή και απρόσκοπτη άσκηση της αρμοδιότητάς του - ιδίως στη περίπτωση των μεγάλων Α.Ε.Ι. - έτσι ώστε να μην συμπίπτει το πέρας της προθεσμίας προς υποβολή ενστάσεως με το πέρας της προθεσμίας προς ολοκλήρωση του πρυτανικού ελέγχου νομιμότητας εν όψει του γεγονότος ότι τυχόν κατατεθείσα ένταση παρατείνει αυτοδικαίως την προθεσμία του πρυτανικού ελέγχου νομιμότητας κατά 20 επιπλέον μέρες.

Εφόσον ολοκληρωθεί ο πρυτανικός έλεγχος νομιμότητας και η διαδικασία κριθεί σύννομη, με πράξη του Πρύτανη, κατ΄ εφαρμογή του άρθρου 8 της σχετικής υπουργικής απόφασης, διορίζεται το μέλος Δ.Ε.Π. που εκλέχθηκε ή εξελίχθηκε. Οι σχετικές πράξεις υποβάλλονται στην αρμόδια Διεύθυνση του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. προκειμένου να πραγματοποιηθούν οι προβλεπόμενες ενέργειες για τη δημοσίευση τους στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

8. Ολοκλήρωση της διαδικασίας εκλογής ή εξέλιξης των μελών Δ.Ε.Π.

Σύμφωνα με το άρθρο 148 του ν. 4957/2022 «η διαδικασία εκλογής ολοκληρώνεται το αργότερο εντός 12 μηνών από την έκδοση της απόφασης της Συγκλήτου του Α.Ε.Ι, περί κατανομής των νέων θέσεων μελών Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.) της παρ. 2 του άρθρου 139. Η διαδικασία εξέλιξης ολοκληρώνεται το αργότερο εντός δώδεκα (12) μηνών από την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος εξέλιξης του μέλους Δ.Ε.Π. προς τη Συνέλευση του Τμήματος». Εφιστάται η προσοχή των αρμόδιων οργάνων των Α.Ε.Ι. στην τήρηση των αποκλειστικών προθεσμιών και γενικότερα των καταληκτικών προθεσμιών λαμβανομένου υπόψη ότι, κατ΄εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 148 του ν. 4957/2022, «Αν η διαδικασία εκλογής νέου μέλους ΔΕΠ δεν ολοκληρωθεί εντός της προθεσμίας των 12 μηνών, τότε η προκήρυξη παύει αυτοδικαίως να ισχύει και καταργείται η εν λόγω θέση στο Τμήμα».

9. Τροποποίηση της με αριθμ. πρωτ. Φ122.1/147863/Ζ2/14-11-2025 κοινής υπουργικής απόφασης με θέμα «Ρύθμιση θεμάτων που αφορούν στη διαδικασία εκλογής και εξέλιξης των μελών Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.) των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.) (Β΄ 6119)»

Με την υπ΄αριθμ. 25493/2-3-2026 απόφαση της Υπουργού και του Υφυπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με θέμα «Τροποποίηση της υπό στοιχεία Φ122.1/147863/Ζ2/14-11-2025 κοινής υπουργικής απόφασης «Ρύθμιση θεμάτων που αφορούν στη διαδικασία εκλογής και εξέλιξης των μελών Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (Δ.Ε.Π.) των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.)» (Β’ 6119)» (Β΄1146) αντικαταστάθηκε η περίπτωση (γ) της παρ. 3 του άρθρου 5 της εν λόγω υπουργικής απόφασης ως εξής: «γ) Το/α αντίγραφο/α των πτυχίων και τίτλων σπουδών του υποψηφίου. Οι υποψήφιοι που είναι κάτοχοι τίτλων σπουδών της αλλοδαπής υποχρεούνται να αναρτούν επιπλέον την πράξη αναγνώρισης από τον Διεπιστημονικό Οργανισμό Αναγνώρισης Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης (Δ.Ο.Α.Τ.Α.Π.) ή για τίτλους σπουδών που προέρχονται από ιδρύματα τα οποία είναι ενταγμένα στο μητρώο του άρθρου 304 του ν. 4957/2022 να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση ότι το ίδρυμα της αλλοδαπής και ο τύπος του τίτλου σπουδών είναι ενταγμένα στο εν λόγω μητρώο. Στην περίπτωση αυτή το αρμόδιο όργανο του Α.Ε.Ι. υποχρεούται να διαπιστώσει εάν  το  ίδρυμα της  αλλοδαπής και  ο  τύπος  του τίτλου  σπουδών  του  ιδρύματος είναι αναγνωρισμένα. Εάν ο προσκομιζόμενος τίτλος σπουδών προέρχεται από ίδρυμα της αλλοδαπής που εντάσσεται στον κατάλογο αλλοδαπών ιδρυμάτων με συμφωνία δικαιόχρησης του άρθρου 307 του ν. 4957/2022 οι υποψήφιοι υποχρεούνται να προσκομίζουν βεβαίωση τόπου σπουδών».