Alfavita Newsroom Η Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε.) υπέβαλε προς τον Πρόεδρο της Βουλής και το Υπουργείο Παιδείας την Ετήσια Έκθεση για το έτος 2025.
Το αντικείμενο της Έκθεσης αφορά την παροχή υποστηρικτικού εκπαιδευτικού υλικού με τίτλο: «Υποστηρικτικό Εκπαιδευτικό Υλικό για τον Σχολικό Εγγραμματισμό: Μαθαίνω τη Γλώσσα, Μαθαίνω με τη Γλώσσα, Σκέφτομαι με τη Γλώσσα».
Το πλαίσιο της Ετήσιας Έκθεσης 2025
Η αναγκαιότητα της συγκεκριμένης δράσης προκύπτει από τη συσχέτιση δεδομένων που προέρχονται από την προηγούμενη Ετήσια Έκθεση της Αρχής (2019).
Τα αποτελέσματα των εξετάσεων διαγνωστικού χαρακτήρα για τους μαθητές της ΣΤ΄ Δημοτικού και Γ΄ Γυμνασίου (άρθρο 104, ν. 4823/2021) και τα ευρήματα από τη συμμετοχή του μαθητικού πληθυσμού στον διεθνή διαγωνισμό PISA.
Με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, διαπιστώνεται ότι σημαντικό ποσοστό μαθητών της υποχρεωτικής εκπαίδευσης παρουσιάζει ελλείμματα λειτουργικού εγγραμματισμού.
Δείτε εδώ ολόκληρη την Έκθεση.
Δομή και πεδία εφαρμογής του υποστηρικτικού υλικού
Ο σχεδιασμός του υλικού καλύπτει το σύνολο της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, με διακριτή στόχευση ανά επίπεδο φοίτησης:
Προσχολική βαθμίδα: Νηπιαγωγείο.
Α΄ κύκλος Δημοτικού: Τάξεις Α΄, Β΄, Γ΄ και Δ΄.
Β΄ κύκλος Δημοτικού: Τάξεις Ε΄ και ΣΤ΄.
Δευτεροβάθμια βαθμίδα: Τρεις τάξεις Γυμνασίου.
Πέραν της γλωσσικής καλλιέργειας, η Έκθεση εισάγει μεθοδολογία ανάπτυξης κριτικής σκέψης μέσω της επεξεργασίας ιστορικών πηγών. Η συγκεκριμένη παρέμβαση ενσωματώνεται στα βιβλία Ιστορίας των τάξεων του Δημοτικού και του Γυμνασίου, στοχεύοντας στην ενίσχυση της αναλυτικής ικανότητας των μαθητών.
Ο σκοπός των προτάσεων της ΑΔΙΠΠΔΕ
Ο σκοπός των προτάσεων της Α.ΔΙ.Π.Π.Δ.Ε. στην παρούσα Έκθεση του 2025 είναι τόσο η πρόληψη του λειτουργικού αναλφαβητισμού όσο και η ανάπτυξη του σχολικού εγγραμματισμού, μέσα από μεθοδευμένες και διαβαθμισμένες παρεμβάσεις στις διαδοχικές μαθησιακές ηλικίες.
Προς τούτο, παρήχθησαν ποικίλες μορφές υποστηρικτικού υλικού, το οποίοι στηρίζεται σε παιδαγωγικοδιδακτικές αρχές και σε σχετικές έρευνες. Το εν λόγω ποικίλο υλικό, με την αναφερόμενη θεωρητική και ερευνητική στήριξή του, απευθύνεται, κατά περίπτωση, στις διαδοχικές σχολικές ηλικίες, με αντίστοιχες στοχεύσεις, οι οποίες καθορίζονται στα προγράμματα σπουδών, ανά ηλικία και ανά γνωστικό αντικείμενο, και έχουν ως εξής:
Στις «προσχολικές τάξεις» (Νηπιαγωγείο) γίνεται εστίαση πρωτίστως στην ανάπτυξη των γλωσσικών δεξιοτήτων και εμμέσως των γνωστικών, κοινωνικο-συναισθηματικών, κιναισθητικών δεξιοτήτων και των λοιπών παραμέτρων που συγκροτούν τη «σχολική ετοιμότητα».
Στις «πρωτοσχολικές τάξεις» (Α’ και Β΄ Δημοτικού) γίνεται εστίαση στην ανάπτυξη της φωνολογικής επίγνωσης, που αποτελεί προϋπόθεση για την κατάκτηση του γραπτού κώδικα, με απώτερο στόχο τη ρέουσα και με κατανόηση ανάγνωση, καθώς και συγγραφή σύντομων κειμένων.
Στη Γ’ τάξη του Δημοτικού γίνεται εστίαση στην κειμενοκεντρική προσέγγιση του αφηγηματικού λόγου, την οποία εισηγήθηκαν στη χώρα μας του προγράμματα σπουδών του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (2003) και την υιοθετούν και τα νέα προγράμματα σπουδών του ΙΕΠ (ΦΕΚ. 217/Β/19-1-2023, σελ. 2569). Κεντρικός στόχος είναι η κατανόηση της γλωσσικής διάρθρωσης της αφήγησης, μέσα από την ανάδειξη των δομικών στοιχείων και των λεξικογραμματικών επιλογών της. Επίσης, επιδιώκεται και η διασφάλιση της άνετης ανάγνωσης και κατανόησης κειμένων ανάλογης έκτασης και αφηγηματικής πλοκής.
Στη Γ’ και Δ’ τάξη του Δημοτικού γίνεται εστίαση στην παραγωγή κειμένων αφηγηματικής μορφής, με τις αντίστοιχες δομές και τις λεξικογραμματικές επιλογές του αφηγηματικού λόγου, ποικίλης χρήσης. Οι έρευνες έχουν αποδείξει ότι η παραγωγή συγκροτημένου γραπτού λόγου δυσκολεύει τους μαθητές ακόμη περισσότερο από ό,τι η ανάγνωση αντίστοιχων κειμένων, όπως διαπιστώνουν και οι διαγνωστικές εξετάσεις.
Στις «μεγάλες» τάξεις του Δημοτικού» (Δ΄, Ε΄, και Στ΄) γίνεται εστίαση στην κειμενοκεντρική προσέγγιση βασικών κειμενικών ειδών της Ιστορίας (Coffin 2006), με στόχο την εις βάθος κατανόηση ποικίλων κειμενικών ειδών (genres), που αξιοποιούνται στα μονοτροπικά και πολυτροπικά κείμενα των σχολικών εγχειριδίων της Ιστορίας του Δημοτικού.
Στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου γίνεται επίσης εστίαση στην κειμενοκεντρική προσέγγιση πολυπλοκότερων κειμενικών ειδών (genres) της Ιστορίας (Coffin 2006), με στόχο την εις βάθος κατανόηση και ανάλυση ποικίλων μη αφηγηματικών κειμενικών ειδών, μονοτροπικών και πολυτροπικών, των σχολικών εγχειριδίων.
Στις «μεγάλες» τάξεις του Δημοτικού (Δ΄, Ε΄& Στ.) γίνεται επίσης εστίαση στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της Ιστορικής Σκέψης (Ρεπούση 2007, 2024), μέσω της ιστορικής επεξεργασίας των «πρωτογενών ιστορικών πηγών» που συμπεριλαμβάνονται στα σχολικά εγχειρίδια Ιστορίας της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης.
Στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου γίνεται επίσης εστίαση στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της Ιστορικής Σκέψης (Ρεπούση 2007, 2024), μέσω της ιστορικής επεξεργασίας των «πρωτογενών ιστορικών πηγών» από σχολικά εγχειρίδια Ιστορίας της υποχρεωτικής Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
Είναι προφανές ότι οι πρώτες τέσσερις από τις παραπάνω εκπαιδευτικές παρεμβάσεις αποσκοπούν, στο πλαίσιο των προσχολικών και πρωτοσχολικών τάξεων, στη διασφάλιση των όρων που απαιτεί η ανάπτυξη του σχολικού εγγραμματισμού στις επόμενες τάξεις της υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Προς αυτήν την κατεύθυνση, γίνεται εστίαση πρωτίστως στην κατανόηση και στην παραγωγή του γραπτού λόγου, στα μαθήματα και στα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και της Ιστορίας.
Συμπληρωματικά αλλά και συστηματικά, οι τέσσερις τελευταίες εκπαιδευτικές παρεμβάσεις αναφέρονται τόσο στην εξοικείωση των μαθητών με τα μη αφηγηματικά κείμενα, αλλά ταυτόχρονα και στην ανάπτυξη τόσο της ιστορικής σκέψης όσο και στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης στο πλαίσιο της Ιστορίας του Δημοτικού και του Γυμνασίου.
Συνακόλουθο της ανάπτυξης των δύο παραπάνω μορφών σκέψης είναι η ανάπτυξη του κριτικού εγγραμματισμού, ο οποίος αναφέρεται στην ικανότητα του αναγνώστη να χρησιμοποιεί την κριτική του σκέψη στην προσπάθειά του να κατανοήσει αρχικά και στη συνέχεια να προσεγγίσει κριτικά πληροφορίες, πράξεις και απόψεις που εμπεριέχονται στον σχολικό λόγο.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ για εργαζόμενους ιδιωτικού: ΟΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ
