Λεωνίδας Βουρλιώτης Η έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Ανασκόπηση της Εκπαιδευτικής Πολιτικής: Βελτίωση των Μαθησιακών Αποτελεσμάτων στην Ελλάδα», που παρουσιάστηκε την Τετάρτη στο υπουργείου Παιδείας, αποτελείται από 205 σελίδες και αναλύει το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας.
Καθώς η έκταση της έκθεσης είναι πολύ μεγάλη, το alfavita.gr θα παρουσιάσει μεταφρασμένα τα κεφάλαια ένα προς ένα. Στο πρώτο κεφάλαιο (School Governance and Accountability), η έκθεση εστιάζει στη διακυβέρνηση των σχολικών μονάδων και στους μηχανισμούς λογοδοσίας, τους οποίους ο ΟΟΣΑ θεωρεί κρίσιμους για τη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων. Η έκθεση διαπιστώνει ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα παραμένει έντονα κεντρικοποιημένο, με τις σχολικές μονάδες να διαθέτουν περιορισμένη αυτονομία σε ζητήματα όπως η διαχείριση προσωπικού, οι οικονομικοί πόροι και η προσαρμογή της διδασκαλίας στις τοπικές ανάγκες.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η σχολική αυτονομία μπορεί να αποδώσει θετικά αποτελέσματα μόνο εφόσον συνοδεύεται από σαφή και αξιόπιστα πλαίσια λογοδοσίας και υποστήριξης. Το υφιστάμενο σύστημα αξιολόγησης χαρακτηρίζεται αποσπασματικό, με περιορισμένη αξιοποίηση για τη βελτίωση της εκπαιδευτικής ποιότητας, λόγω διαχρονικών κοινωνικών και πολιτικών αντιστάσεων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον ρόλο της σχολικής ηγεσίας, με τον ΟΟΣΑ να υπογραμμίζει ότι οι διευθυντές σχολείων στην Ελλάδα έχουν περιορισμένες αρμοδιότητες και βαρύ διοικητικό φόρτο, γεγονός που αποδυναμώνει τον παιδαγωγικό τους ρόλο. Το κεφάλαιο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση της σχολικής αυτονομίας πρέπει να προχωρήσει σταδιακά, με παράλληλη ανάπτυξη της σχολικής ηγεσίας και μηχανισμών στήριξης, ώστε να αποφευχθεί η ενίσχυση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων.
Αναλυτικά:
Κεφάλαιο 1 - Διακυβέρνηση σχολικών μονάδων και λογοδοσία (School Governance and Accountability)
1.1 Εισαγωγή
Η αποτελεσματική διακυβέρνηση των σχολικών μονάδων αποτελεί βασικό παράγοντα για τη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων και τη μείωση των ανισοτήτων στο εκπαιδευτικό σύστημα. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα που συνδυάζουν μεγαλύτερη αυτονομία των σχολείων με ισχυρούς μηχανισμούς λογοδοσίας και υποστήριξης τείνουν να επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις.
Στην Ελλάδα, το σύστημα διακυβέρνησης της εκπαίδευσης χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό κεντρικοποίησης, με τις βασικές αποφάσεις να λαμβάνονται σε κεντρικό επίπεδο από το Υπουργείο Παιδείας. Οι σχολικές μονάδες έχουν περιορισμένο περιθώριο λήψης αποφάσεων όσον αφορά το προσωπικό, τους οικονομικούς πόρους και το περιεχόμενο της διδασκαλίας.
1.2 Το θεσμικό πλαίσιο διακυβέρνησης στην Ελλάδα
Το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα λειτουργεί στο πλαίσιο ενός ιεραρχικού διοικητικού μοντέλου, στο οποίο οι αρμοδιότητες κατανέμονται μεταξύ του Υπουργείου Παιδείας, των περιφερειακών και τοπικών εκπαιδευτικών αρχών και των σχολικών μονάδων.
Το Υπουργείο Παιδείας είναι υπεύθυνο για:
- τον καθορισμό του εθνικού αναλυτικού προγράμματος (national curriculum),
- τη στελέχωση των σχολείων με εκπαιδευτικό προσωπικό,
- τη διαχείριση του μεγαλύτερου μέρους των οικονομικών πόρων,
- τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των εκπαιδευτικών πολιτικών.
Οι σχολικές μονάδες έχουν περιορισμένες αρμοδιότητες, κυρίως διοικητικού χαρακτήρα, και ελάχιστη αυτονομία στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων.
1.3 Σχολική αυτονομία (School autonomy)
Η σχολική αυτονομία στην Ελλάδα είναι περιορισμένη σε σύγκριση με τις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ. Οι διευθυντές σχολείων διαθέτουν περιορισμένη εξουσία όσον αφορά:
- την επιλογή και διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού,
- τη διαχείριση του προϋπολογισμού,
- την προσαρμογή του αναλυτικού προγράμματος στις τοπικές ανάγκες.
Η διεθνής έρευνα δείχνει ότι η αυτονομία μπορεί να έχει θετική επίδραση στα μαθησιακά αποτελέσματα, όταν συνοδεύεται από σαφή πλαίσια λογοδοσίας (accountability frameworks) και μηχανισμούς υποστήριξης.
1.4 Λογοδοσία και αξιολόγηση (Accountability and evaluation)
Η λογοδοσία στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα βασίζεται κυρίως σε διοικητικούς ελέγχους και λιγότερο σε μηχανισμούς αξιολόγησης που επικεντρώνονται στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης.
Η αξιολόγηση των σχολικών μονάδων και των εκπαιδευτικών έχει ιστορικά αντιμετωπίσει κοινωνικές και πολιτικές αντιστάσεις. Ως αποτέλεσμα, τα συστήματα αξιολόγησης είναι αποσπασματικά και δεν αξιοποιούνται συστηματικά για τη βελτίωση της διδασκαλίας και της μάθησης.
Η έκθεση επισημαίνει την ανάγκη για:
- ανάπτυξη ενός συνεκτικού συστήματος αξιολόγησης σχολικών μονάδων,
- σύνδεση της αξιολόγησης με στοχευμένη υποστήριξη και επαγγελματική ανάπτυξη,
- ενίσχυση της κουλτούρας βελτίωσης και όχι τιμωρίας.
1.5 Ο ρόλος της σχολικής ηγεσίας (School leadership)
Η σχολική ηγεσία διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη διαμόρφωση ενός θετικού μαθησιακού περιβάλλοντος. Στην Ελλάδα, οι διευθυντές σχολικών μονάδων έχουν περιορισμένες αρμοδιότητες και συχνά επιβαρύνονται με διοικητικά καθήκοντα, γεγονός που περιορίζει τον παιδαγωγικό τους ρόλο.
Η έκθεση τονίζει ότι:
- οι διευθυντές χρειάζονται σαφείς αρμοδιότητες και υποστήριξη,
- απαιτείται συστηματική επιμόρφωση στη σχολική ηγεσία (leadership training),
- η επιλογή των διευθυντών θα πρέπει να βασίζεται σε σαφή και διαφανή κριτήρια.
1.6 Συμπεράσματα κεφαλαίου
Η ενίσχυση της σχολικής αυτονομίας στην Ελλάδα θα πρέπει να υλοποιηθεί σταδιακά και να συνοδεύεται από:
- σαφή πλαίσια λογοδοσίας,
- ανάπτυξη ικανοτήτων στη σχολική ηγεσία,
- μηχανισμούς υποστήριξης για σχολικές μονάδες με αυξημένες ανάγκες.
Χωρίς αυτούς τους μηχανισμούς, η αύξηση της αυτονομίας ενδέχεται να εντείνει τις ανισότητες αντί να βελτιώσει τα μαθησιακά αποτελέσματα.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
