Πανεπιστήμια σε ενεργειακή ασφυξία: Το 1/3 του προϋπολογισμού τους «καταπίνει» το ρεύμα

Η συνεχής άνοδος του ενεργειακού κόστους έχει φέρει τα ελληνικά πανεπιστήμια σε οριακή κατάσταση, με το ρεύμα να απορροφά πλέον έως και το ένα τρίτο του τακτικού προϋπολογισμού τους. Σε ορισμένα ιδρύματα, όπως αποκαλύπτεται, η δαπάνη φτάνει ακόμη και το 50% της κρατικής επιχορήγησης, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια για λειτουργικές ανάγκες, συντήρηση ή νέες επενδύσεις.

Η πρόταση των πρυτάνεων και το αίτημα προς τη ΔΕΗ

Κατά τη διάρκεια της 108ης Συνόδου των Πρυτάνεων, το Προεδρείο – με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, το Πάντειο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου – προχώρησε σε άμεσες διαπραγματεύσεις με τη ΔΕΗ για τη μείωση του δυσβάσταχτου ενεργειακού κόστους των ΑΕΙ.

Η πρωτοβουλία αυτή κρίθηκε αναγκαία, καθώς έως και το 50% της κρατικής επιχορήγησης σε ορισμένα ιδρύματα κατευθυνόταν σε δαπάνες ηλεκτρικής ενέργειας.

Μετά από συντονισμένες επαφές, η ΔΕΗ κατέθεσε πρόταση με 15% χαμηλότερη τιμολόγηση, εξοικονομώντας περίπου 5 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για τα ελληνικά Πανεπιστήμια.

Το παράδειγμα του ΕΛΜΕΠΑ

Ο αντιπρύτανης Οικονομικών του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου (ΕΛΜΕΠΑ), καθηγητής Νίκος Βιδάκης, εξηγεί ότι το ίδρυμα προχωρά σε κινήσεις εξορθολογισμού:

• Εγκατάσταση εσωτερικών μετρητών για εντοπισμό «ενεργοβόρων» σημείων.

• Σχέδιο για τοποθέτηση φωτοβολταϊκών στις στέγες των κτιρίων, αν και αυτό δυσχεραίνεται λόγω της παλαιότητας των εγκαταστάσεων.

• Εξέταση προσφορών από διάφορους προμηθευτές ρεύματος.

Το ΕΛΜΕΠΑ διαθέτει τμήματα σε πέντε πόλεις της Κρήτης (Ηράκλειο, Ρέθυμνο, Χανιά, Άγιο Νικόλαο, Σητεία), γεγονός που αυξάνει σημαντικά τις ενεργειακές δαπάνες.

Ενδεικτικά στοιχεία κόστους (ΕΛΜΕΠΑ):

Η μείωση σε σχέση με το 2022 δείχνει αποκλιμάκωση, ωστόσο η πίεση παραμένει υψηλή.

Πέρα από το ρεύμα: Καθαριότητα, συντήρηση, φύλαξη

Οι ενεργειακές δαπάνες δεν είναι το μοναδικό βάρος. Το κόστος για:

• Καθαριότητα (λόγω εργολαβιών),

• Συντήρηση μηχανημάτων και

• Φύλαξη εγκαταστάσεων,

αυξάνει περαιτέρω την οικονομική πίεση, αναγκάζοντας τα ΑΕΙ να κόβουν από άλλες λειτουργίες. Αυτό, όπως προειδοποιούν πανεπιστημιακοί κύκλοι, μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση των κτιρίων και να δημιουργήσει προβλήματα στη φοιτητική μέριμνα.

Το κρίσιμο ερώτημα: Βιώσιμα πανεπιστήμια ή συνεχής λιτότητα;

Η ενεργειακή κρίση θέτει ένα μεγαλύτερο ζήτημα: μπορούν τα ελληνικά ΑΕΙ να παραμείνουν λειτουργικά με τον τρέχοντα τρόπο χρηματοδότησης; Ή απαιτείται μια ριζική αναθεώρηση, με επενδύσεις σε πράσινες υποδομές και θεσμική στήριξη;

Η σημερινή κατάσταση δείχνει ότι η ενεργειακή αυτονομία δεν είναι μόνο οικολογικός στόχος, αλλά και όρος επιβίωσης για τα πανεπιστήμια.

Η μάχη για τη μείωση του ενεργειακού κόστους στα ΑΕΙ δεν αφορά μόνο αριθμούς, αλλά και την ίδια τη δυνατότητα των ιδρυμάτων να επιτελέσουν τον εκπαιδευτικό και ερευνητικό τους ρόλο.