Η Διεθνής Έρευνα για τη Διδασκαλία και τη Μάθηση (γνωστή ως TALIS), αποτελεί μια από τις πιο φιλόδοξες πρωτοβουλίες του ΟΟΣΑ, με στόχο τη συλλογή δεδομένων γύρω από τις συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών και το περιβάλλον της σχολικής μάθησης. Με συμμετοχή άνω των 60 χωρών έως το 2026, η TALIS διαμορφώνει ένα πολυεπίπεδο πορτρέτο του εκπαιδευτικού κόσμου.
Η Ελλάδα θα συμμετάσχει για πρώτη φορά το 2026 στον συμπληρωματικό κύκλο TALIS+, προσθέτοντας τη φωνή της σε μια παγκόσμια συζήτηση. Με συγκρίσιμα δεδομένα που θα ενταχθούν στον κύκλο του 2024, η χώρα εντάσσεται σε ένα ερευνητικό δίκτυο που καλύπτει έξι ηπείρους και δεκάδες εκπαιδευτικά συστήματα.
Ποια δεδομένα συλλέγει η TALIS;
Η έρευνα περιλαμβάνει περίπου 50 ερωτήσεις που αγγίζουν ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως:
Διδακτική προετοιμασία και καθημερινές πρακτικές στην τάξη
Επαγγελματική επιμόρφωση και εμπόδια στην πρόσβαση της
Σχέσεις μεταξύ διευθυντών και εκπαιδευτικών
Θέματα όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η περιβαλλοντική ευαισθησία και η ηγεσία σχολείου
Πτυχές της σχολικής κουλτούρας (όπως ο εκφοβισμός και το κλίμα στο σχολείο)
Παρά την πληρότητα των θεματικών, παραμένει ερωτηματικό το κατά πόσο απεικονίζονται οι πραγματικές κοινωνικές και θεσμικές συνθήκες της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Τι απουσιάζει από το ερωτηματολόγιο;
Παρόλο που η έρευνα δίνει έμφαση στον εκπαιδευτικό ρόλο, λείπουν κρίσιμες παράμετροι που θα συμπλήρωναν την εικόνα:
Καμία αναφορά σε υποδομές, αριθμό μαθητών ανά τάξη ή κρατική χρηματοδότηση
Καμία ερώτηση για κοινωνικές συνθήκες που επηρεάζουν τη μάθηση (π.χ. φτώχεια, ανισότητες, οικογενειακές δυσκολίες)
Καμία αποτύπωση του τρόπου στήριξης των εκπαιδευτικών από το κράτος
Αυτό το κενό αναδεικνύει μια θεμελιώδη μονομέρεια στην προσέγγιση της εκπαιδευτικής αξιολόγησης: η ευθύνη εστιάζεται σχεδόν αποκλειστικά στον εκπαιδευτικό και τη σχολική μονάδα.
Το "όραμα" του ΟΟΣΑ για το σχολείο του μέλλοντος
Από τις ερωτήσεις και μόνο, μπορεί να αποκρυπτογραφηθεί το σχολικό μοντέλο που προωθείται:
Ο εκπαιδευτικός ως ευέλικτος, με ελαστικές σχέσεις εργασίας
Πολυσχολική απασχόληση ως πιθανή πραγματικότητα
Η επαγγελματική εξέλιξη παρουσιάζεται ως προσωπική ευθύνη
Ενίσχυση της συμμετοχής γονέων και μαθητών στις αποφάσεις του σχολείου
Πίεση για υψηλή απόδοση, με τον εκπαιδευτικό να θεωρείται υπεύθυνος για τα μαθησιακά αποτελέσματα
Εμπλοκή των τοπικών αρχών (όπως οι δήμοι) στις εκπαιδευτικές πολιτικές
Απουσία επαρκούς διοικητικής στήριξης, παρά την αυξημένη γραφειοκρατία
Κανονικοποίηση της έλλειψης προσωπικού και της επιβάρυνσης των ήδη εργαζόμενων
Ο διευθυντής-επόπτης, ρόλος ενισχυμένος με διαχειριστικές και αξιολογικές αρμοδιότητες
Η εκπαιδευτική επαγγελματική αβεβαιότητα
Η TALIS διερευνά και την προοπτική εξόδου από το επάγγελμα, εστιάζοντας σε λόγους όπως η συνταξιοδότηση, η εργασιακή εξουθένωση ή ακόμα και η αναζήτηση καριέρας εκτός εκπαίδευσης. Η επαναλαμβανόμενη αναφορά στην “επαγγελματική αποχώρηση” αποκαλύπτει μια τάση που γίνεται ολοένα και πιο έντονη παγκοσμίως: το επάγγελμα του εκπαιδευτικού, αντί να γίνεται ελκυστικότερο, υποβαθμίζεται.
