Η τυπική και η μη τυπική εκπαίδευση αποτελούν αυτόνομα συστήματα τα οποία ωστόσο επικοινωνούν, συμπληρώνονται και σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται να συνεργούν στο πλαίσιο μιας ολιστικής προσέγγισης για τη χάραξη και την υλοποίηση της εθνικής εκπαιδευτικής πολιτικής.
Ειδικότερα, η επαγγελματική κατάρτιση –εκτός της σημαντικής εκπαιδευτικής διάστασής της– συνιστά κρίσιμο πυλώνα παρέμβασης, βασική ενεργητική πολιτική απασχόλησης συνδεδεμένη με την αγορά εργασίας και τη διάρθρωση του παραγωγικού συστήματος. Το τελευταίο χρονικό διάστημα το σύστημα των vouchers κατάρτισης μονοπωλεί τον δημόσιο διάλογο.
Η σχετική συζήτηση – η οποία διεξάγεται με όρους αντιπαράθεσης– προσεγγίζει αποσπασματικά το συγκεκριμένο όργανο άσκησης πολιτικής και αποπροσανατολίζει την εστίαση από τα ουσιώδη ζητήματα και τους προβληματισμούς που αναδύονται. Το «εργαλείο» των vouchers κυριαρχεί στον σχεδιασμό πολιτικών επαγγελματικής κατάρτισης και στην υλοποίηση σχετικών προγραμμάτων από το 2012.
Παράλληλα, εφαρμόζεται στο πεδίο της προσχολικής αγωγής, ενώ συχνά κατατίθενται θέσεις και προτάσεις για την επέκτασή του και στο τυπικό εκπαιδευτικό σύστημα. Με άξονα την επιστημονική τεκμηρίωση, η συνεισφορά μας αναδεικνύει προβληματισμούς και προβάλλει κριτικά αναχώματα γύρω από την κυρίαρχη ρητορική περί ευελιξίας, ανταγωνισμού, αποδοτικότητας και ελευθερίας επιλογής. Ωθούμενοι από επιστημονικά, αξιακά, ιδεολογικά και θεσμικά αντίβαρα, καταθέτουμε το πλαίσιο μέσω του οποίου μπορούν να αξιολογηθούν οι πολιτικές και οι πρακτικές σχετικά με τα vouchers κατάρτισης, επισημαίνουμε την αναγκαιότητα μετατόπισης της έμφασης στην ποιότητα των παρεχόμενων προγραμμάτων και υπογραμμίζουμε τη σημασία της στοχευμένης ενίσχυσης των δημόσιων πολιτικών προώθησης της αποτελεσματικότητας της επαγγελματικής κατάρτισης.
Το παρόν κείμενο παρέμβασης εκθέτει στις αρχικές του ενότητες επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα σχετικά με τα vouchers, χωρίς να διακρίνει τα πεδία της τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης.
Στη συνέχεια, επικεντρωνόμαστε στην ελληνική περίπτωση των επιταγών κατάρτισης και αναδεικνύουμε τα ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης, τις προκλήσεις που απορρέουν από τη διεύρυνση των ανισοτήτων και τις επιπτώσεις στην ποιότητα των παρεχόμενων προγραμμάτων.
Τέλος, προσεγγίζουμε το σύστημα των vouchers κατάρτισης ως εργαλείο διακυβέρνησης του πεδίου και αυτορρύθμισης των υποκειμένων.
