Νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας δημιουργείται στην Ανατολική Μεσόγειο, με αφορμή την έναρξη των ερευνών του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo» για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
Το ερευνητικό πλοίο απέπλευσε χθες το απόγευμα από το Ηράκλειο, προκειμένου να πραγματοποιήσει εργασίες στον βυθό για το έργο Great Sea Interconnector, με την Τουρκία να προχωρά στην έκδοση NAVTEX, υποστηρίζοντας ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται με τη δική της συγκατάθεση.
Η ελληνική πλευρά απάντησε με αντι-NAVTEX, χαρακτηρίζοντας την τουρκική αναγγελία «άκυρη και ανυπόστατη», ενώ το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στη θαλάσσια περιοχή νοτίως και νοτιοανατολικά της Κάσου, όπου η Άγκυρα προβάλλει διεκδικήσεις.
Η τουρκική NAVTEX και οι ισχυρισμοί της Άγκυρας
Λίγο μετά τον απόπλου του γαλλικού ερευνητικού πλοίου, η Τουρκία εξέδωσε τη NAVTEX 1127/26, μέσω του σταθμού της Αττάλειας.
Με την αναγγελία αυτή, η Άγκυρα υποστηρίζει ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες του «Abeille Marengo» θα πραγματοποιηθούν σε περιοχές τις οποίες θεωρεί τμήμα της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, ισχυρίζεται ότι οι θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες θα διεξαχθούν σε διαδρομές που έχουν συντονιστεί με τις αρμόδιες τουρκικές Αρχές και για τις οποίες έχει εξασφαλιστεί η συγκατάθεσή τους.
Οι ισχυρισμοί αυτοί προκάλεσαν την αντίδραση της Αθήνας, η οποία απορρίπτει ότι ζητήθηκε ή χορηγήθηκε οποιαδήποτε τουρκική άδεια για τη διεξαγωγή των εργασιών.
Η απάντηση της Αθήνας: «Άκυρη και ανυπόστατη» η τουρκική NAVTEX
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Ελλάδα και η Κύπρος είναι οι μόνες χώρες στις οποίες υποβλήθηκε αίτημα αδειοδότησης των εργασιών και οι οποίες εξέδωσαν τις σχετικές άδειες.
Οι ίδιες πηγές διευκρίνισαν ότι η ακριβής πορεία του γαλλικού πλοίου είχε ήδη δημοσιοποιηθεί μέσω της ελληνικής NAVTEX και ότι οι κινήσεις του πραγματοποιούνται βάσει αυτής.
Επισήμαναν, επίσης, ότι η τουρκική αναγγελία εκδόθηκε μεταγενέστερα και δεν αναφέρεται σε έκδοση άδειας, καθώς δεν είχε προηγηθεί σχετικό αίτημα προς την Άγκυρα.
Λίγες ώρες αργότερα, η ελληνική πλευρά προχώρησε στην έκδοση της NAVWARN 1441/26 από τον σταθμό Ηρακλείου, με την οποία χαρακτηρίζει την τουρκική NAVTEX άκυρη και ανυπόστατη.
Στην ελληνική αναγγελία επισημαίνεται ότι σημαντικό τμήμα της περιοχής των ερευνών βρίσκεται εντός της ελληνικής ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι ο σταθμός Ηρακλείου είναι ο αποκλειστικά αρμόδιος για την έκδοση NAVTEX στη συγκεκριμένη περιοχή ευθύνης, ενώ παραμένει σε ισχύ η αρχική ελληνική αναγγελία.
Η γαλλική διακοίνωση και το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει η Αθήνα στο περιεχόμενο της ρηματικής διακοίνωσης που, σύμφωνα με τις πληροφορίες, απηύθυνε η γαλλική πλευρά προς την Τουρκία.
Στη διακοίνωση διευκρινίζεται ότι η ενημέρωση της Άγκυρας δεν συνιστά αίτημα αδειοδότησης των ερευνών.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι η ενημέρωση δεν προδικάζει τη θέση της Γαλλίας απέναντι σε αξιώσεις που αφορούν θαλάσσιες ζώνες.
Η ελληνική πλευρά θεωρεί ότι με αυτές τις διευκρινίσεις αποτρέπεται η αξιοποίηση της διακοίνωσης ως νομικού επιχειρήματος υπέρ των τουρκικών διεκδικήσεων, χωρίς να μεταβάλλεται η γαλλική στάση απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Η πορεία του «Abeille Marengo» και το κρίσιμο σημείο στην Κάσο
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Great Sea Interconnector Α.Ε. και του ΑΔΜΗΕ, το γαλλικό ερευνητικό πλοίο θα πραγματοποιήσει αρχικά εργασίες βαθμονόμησης του εξοπλισμού του στην περιοχή γύρω από την Κρήτη.
Στη συνέχεια, προβλέπεται να κινηθεί προς τη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κάσου και Καρπάθου και ακολούθως προς την κυπριακή ΑΟΖ.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην περιοχή νοτίως και νοτιοανατολικά της Κάσου, όπου η Τουρκία προβάλλει αξιώσεις στηριζόμενη στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο η ελληνική πλευρά χαρακτηρίζει παράνομο.
Η διέλευση του πλοίου από τη συγκεκριμένη περιοχή θεωρείται κρίσιμη για την εξέλιξη των ερευνών, καθώς παραμένει αβέβαιο εάν η Άγκυρα θα περιοριστεί σε διπλωματικές κινήσεις ή θα επιχειρήσει να αμφισβητήσει επί του πεδίου τις εργασίες.
Τα σενάρια για τις επόμενες κινήσεις της Τουρκίας
Στην Αθήνα εξετάζονται διαφορετικά ενδεχόμενα ως προς τη στάση που θα τηρήσει η Τουρκία τις επόμενες ημέρες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η έκδοση νέας τουρκικής NAVTEX όταν το γαλλικό πλοίο πλησιάσει την περιοχή στην οποία η Άγκυρα προβάλλει αξιώσεις βάσει του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Εξετάζεται επίσης το ενδεχόμενο παρενοχλήσεων μέσω ασυρμάτου από τουρκικά πλοία που θα βρίσκονται στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή, καθώς και η παρουσία μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) πάνω από τα σημεία των ερευνών.
Πρόκειται, πάντως, για πιθανά σενάρια και όχι για επιβεβαιωμένες κινήσεις της τουρκικής πλευράς.
Στόχος να μην επαναληφθεί το σκηνικό του 2024
Παρά την ένταση που προκαλούν οι τουρκικές αναγγελίες, στην ελληνική κυβέρνηση εκτιμάται ότι υπάρχουν παράγοντες που θα μπορούσαν να αποτρέψουν μια σοβαρότερη κλιμάκωση.
Βασική επιδίωξη είναι να μην επαναληφθούν τα γεγονότα του 2024 στην Κάσο, όταν οι έρευνες διακόπηκαν έπειτα από την παρεμπόδιση ιταλικού ερευνητικού πλοίου από τουρκικά πολεμικά.
Στους παράγοντες που λαμβάνει υπόψη της η Αθήνα περιλαμβάνεται η διεξαγωγή της παγκόσμιας διάσκεψης για το κλίμα COP31 στην Αττάλεια, καθώς εκτιμάται ότι η Τουρκία ενδέχεται να επιδιώξει την αποφυγή ενός επεισοδίου που θα επισκίαζε τη διοργάνωση.
Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην ευρωπαϊκή διάσταση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υπογραμμίσει τη σημασία του έργου για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ η συμμετοχή της Γαλλίας εκτιμάται ότι αποτελεί πρόσθετο παράγοντα που θα μπορούσε να επηρεάσει τη στάση της Άγκυρας.
Στους υπολογισμούς της ελληνικής πλευράς εντάσσεται, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, και η πολιτική αποδυνάμωση του Ντόναλντ Τραμπ μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ.
Προς το παρόν, πάντως, η εξέλιξη των ερευνών του «Abeille Marengo» και κυρίως η πορεία του προς την περιοχή της Κάσου θα αποτελέσουν το βασικό πεδίο στο οποίο θα δοκιμαστούν οι εκτιμήσεις της Αθήνας για τη στάση της Τουρκίας.
