Την έντονη αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ελλάδας και της Κύπρου προκάλεσε η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με την Αθήνα να απορρίπτει κατηγορηματικά την απόφαση και την Άγκυρα να εκφράζει την ικανοποίησή της.
Με κοινή τους δήλωση, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, εξέφρασαν τη βαθιά λύπη τους για την εξέλιξη, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Παράλληλα, επαναβεβαίωσαν την αλληλεγγύη της ΕΕ προς την Ελλάδα και την Κύπρο, ξεκαθαρίζοντας ότι η ευρωπαϊκή θέση για το συγκεκριμένο ζήτημα παραμένει αμετάβλητη από το 2019.
Φον ντερ Λάιεν και Κόστα: «Η συμφωνία είναι άκυρη και ανίσχυρη»
Στην κοινή τους δήλωση, οι δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι η κύρωση του μνημονίου δεν μεταβάλλει τη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ επαναλαμβάνουν την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση στη Λιβύη.
Αναλυτικά η δήλωση:
«Εκφράζουμε βαθιά τη λύπη μας για την κύρωση σήμερα από τη Λιβυϊκή Βουλή της λεγόμενης Λιβυο-Τουρκικής Συμφωνίας Αρχών για την οριοθέτηση των θαλάσσιων δικαιοδοσιών στο Μεσόγειο.
Θυμίζουμε ότι η θέση της ΕΕ σε αυτό το ζήτημα διατυπώθηκε ξεκάθαρα από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2019 και παραμένει αμετάβλητη.
Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανίσχυρη.
Επαναβεβαιώνουμε την αλληλεγγύη μας προς την Ελλάδα και την Κύπρο.
Επαναλαμβάνουμε τη γνωστή θέση της ΕΕ κατά οποιασδήποτε εξωτερικής παρέμβασης στη Λιβύη».
Ελληνικό ΥΠΕΞ: «Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο δεν αλλάζουν»
Σε αυστηρούς τόνους κινήθηκε και η αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο απορρίπτει την απόφαση της λιβυκής Βουλής, τονίζοντας ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο.
Το ΥΠΕΞ επισημαίνει ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να δικαιολογούν τη συγκεκριμένη οριοθέτηση, ενώ υπογραμμίζει ότι το μνημόνιο παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.
«Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις», αναφέρει χαρακτηριστικά η ανακοίνωση.
Το υπουργείο υπενθυμίζει, επίσης, ότι η Ελλάδα έχει ήδη συνάψει συμφωνίες οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών με την Αίγυπτο και την Ιταλία, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Παράλληλα, καλεί τη λιβυκή πλευρά να αποφύγει ενέργειες που υπονομεύουν τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, διαμηνύοντας ότι η Αθήνα έχει ενημερώσει τους εταίρους και συμμάχους της και θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Διπλωματικές επαφές Γεραπετρίτη με Αίγυπτο και Κύπρο
Στο διπλωματικό πεδίο, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης προχώρησε σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Badr Abdelatty, μετά την ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις εξελίξεις.
Σύμφωνα με την ενημέρωση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών στην πλατφόρμα Χ, «η συζήτηση επικεντρώθηκε στις εξελίξεις γύρω από το Μνημόνιο Τουρκίας-Λιβύης και τις επιπτώσεις τους στην ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο».
Παράλληλα, ο κ. Γεραπετρίτης είχε τηλεφωνική συνομιλία την Τρίτη με τον Κύπριο υπουργό Εξωτερικών, Κωνσταντίνο Κόμπο, με αντικείμενο το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τους κινδύνους που προκύπτουν για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή.
Κύπρος: «Παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο το μνημόνιο»
Την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης καταδίκασε και το υπουργείο Εξωτερικών της Κυπριακής Δημοκρατίας, επισημαίνοντας ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.
Στην ανακοίνωσή του, το κυπριακό ΥΠΕΞ υπογραμμίζει ότι η συμφωνία αντίκειται στις αναγνωρισμένες αρχές της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και του εθιμικού διεθνούς δικαίου, ιδιαίτερα ως προς τα δικαιώματα των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, συμπεριλαμβανομένης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και της υφαλοκρηπίδας.
«Ως εκ τούτου, το Υπουργείο Εξωτερικών της Κύπρου εξακολουθεί να θεωρεί το εν λόγω “μνημόνιο” παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο, το οποίο δεν παράγει, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών», αναφέρεται χαρακτηριστικά.
Πανηγυρίζει η Άγκυρα: «Θα προστατεύουμε τα συμφέροντά μας στη Γαλάζια Πατρίδα»
Στον αντίποδα των αντιδράσεων Αθήνας, Λευκωσίας και Βρυξελλών, η Τουρκία χαιρέτισε την ομόφωνη έγκριση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή.
Ο επικεφαλής Επικοινωνίας της τουρκικής προεδρίας, Μπουρχανετίν Ντουράν, χαρακτήρισε την απόφαση σημαντική εξέλιξη για τις σχέσεις Τουρκίας και Λιβύης, καθώς και για τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Η ομόφωνη έγκριση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του μνημονίου κατανόησης για τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας, το οποίο υπογράφηκε με την Τουρκία, αποτελεί ένα σημαντικό και ευπρόσδεκτο βήμα για τις σχέσεις Τουρκίας - Λιβύης και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο», δήλωσε.
Σύμφωνα με τον Τούρκο αξιωματούχο, η απόφαση συμβάλλει στην προστασία των κοινών δικαιωμάτων και συμφερόντων των δύο χωρών, στην οριοθέτηση θαλάσσιων δικαιοδοσιών με βάση την αρχή της ευθυδικίας και στην ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη «Γαλάζια Πατρίδα», επαναλαμβάνοντας τη θέση της Άγκυρας για την προάσπιση των τουρκικών διεκδικήσεων στις θαλάσσιες περιοχές.
«Υπό την ηγεσία του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία θα συνεχίσει να προστατεύει τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά της στη Γαλάζια Πατρίδα, αναπτύσσοντας περαιτέρω τις σχέσεις της με τη φίλη και αδελφή Λιβύη και υποστηρίζοντας τη δίκαιη κατανομή, την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο», ανέφερε ο Ντουράν.
