Με την παρούσα επιστολή εκφράζουμε την έντονη ανησυχία και διαμαρτυρία μας σχετικά με τη διαμόρφωση των θεμάτων του μαθήματος του Ελεύθερου Σχεδίου στις Πανελλαδικές Εξετάσεις του 2026, καθώς και για ζητήματα που αφορούν τις συνθήκες διεξαγωγής της εξέτασης.
Συγκεκριμένα, το φετινό θέμα παρουσίασε σημαντικά αυξημένο βαθμό δυσκολίας σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, καθώς ζητήθηκε η σχεδίαση σύνθεσης αποτελούμενης από πέντε αντικείμενα. Η απαίτηση αυτή διαφοροποιείται ουσιωδώς από την πρακτική προηγούμενων εξετάσεων, όπου οι υποψήφιοι καλούνταν να αποδώσουν μικρότερο αριθμό αντικειμένων και κατά συνέπεια να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο στην παρατήρηση, στην απόδοση των αναλογιών, των τόνων και των λεπτομερειών.
Η ξαφνική αυτή αύξηση της πολυπλοκότητας του θέματος δημιούργησε εύλογες δυσκολίες στους υποψηφίους, οι οποίοι κλήθηκαν μέσα στον ίδιο διαθέσιμο χρόνο να διαχειριστούν μεγαλύτερο όγκο εργασίας και αυξημένες απαιτήσεις σχεδιαστικής απόδοσης. Ως αποτέλεσμα, η εξέταση μετατοπίστηκε σε μεγάλο βαθμό από την αξιολόγηση της καλλιτεχνικής ικανότητας και της σχεδιαστικής αντίληψης προς την αξιολόγηση της ταχύτητας εκτέλεσης.
Παράλληλα, σε αρκετά εξεταστικά κέντρα αναφέρθηκαν προβλήματα ανεπαρκούς φωτισμού. Το γεγονός αυτό επηρεάζει άμεσα την απόδοση των υποψηφίων σε ένα μάθημα που βασίζεται στην ακριβή παρατήρηση των όγκων, των φωτοσκιάσεων και των τονικών διαβαθμίσεων. Είναι προφανές ότι διαφορετικές συνθήκες φωτισμού μεταξύ εξεταστικών κέντρων δημιουργούν άνισες συνθήκες εξέτασης και θέτουν ζήτημα ισοτιμίας.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι η διδασκαλία του Ελεύθερου Σχεδίου στο δημόσιο σχολείο δεν πραγματοποιείται με ενιαίο και συστηματικό τρόπο σε όλα τα εκπαιδευτικά πλαίσια, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές ανισότητες μεταξύ των υποψηφίων. Η άνιση πρόσβαση σε οργανωμένη διδασκαλία και επαρκή καθοδήγηση οδηγεί σε διαφοροποιημένα επίπεδα προετοιμασίας, χωρίς να υπάρχουν απόλυτα σαφή και κοινά κριτήρια αξιολόγησης που να αντισταθμίζουν αυτές τις διαφορές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ενισχύονται οι εκπαιδευτικές ανισότητες και να επηρεάζεται η αντικειμενικότητα της τελικής βαθμολόγησης.
Επιπλέον, θεωρούμε ότι η αυξημένη πολυπλοκότητα του θέματος εγείρει ερωτήματα ως προς την αντικειμενικότητα της αξιολόγησης. Όταν ο διαθέσιμος χρόνος δεν επαρκεί για την ολοκληρωμένη απόδοση όλων των απαιτούμενων στοιχείων, η βαθμολόγηση ενδέχεται να επηρεαστεί από παράγοντες που δεν σχετίζονται αποκλειστικά με το επίπεδο γνώσεων, δεξιοτήτων και καλλιτεχνικής αντίληψης των υποψηφίων.
Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις οφείλουν να διασφαλίζουν ίσες ευκαιρίες για όλους τους μαθητές, να χαρακτηρίζονται από συνέπεια ως προς το επίπεδο δυσκολίας και να διεξάγονται υπό συνθήκες που εγγυώνται την αμεροληψία και την αξιοπιστία της διαδικασίας.
Για τους λόγους αυτούς, ζητούμε από την Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων και το Υπουργείο Παιδείας να εξετάσουν με ιδιαίτερη προσοχή τις παραπάνω επισημάνσεις, να αξιολογήσουν τις συνθήκες υπό τις οποίες διεξήχθη η εξέταση και να λάβουν υπόψη τους τις ιδιαιτερότητες της φετινής δοκιμασίας κατά τη διαδικασία αξιολόγησης των γραπτών.
*Γονέας υποψηφίου Πανελλαδικών εξετάσεων
