Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα, καθώς ο πληθυσμός της χώρας εκτιμάται ότι θα μειωθεί στα 7,6 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2080, με σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά εργασίας, την οικονομία και το ασφαλιστικό σύστημα.
Την ίδια στιγμή, οι προβολές της Κομισιόν δείχνουν σταδιακή αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, με το κανονικό όριο να διαμορφώνεται στα 68 έτη το 2030, στα 70 το 2055 και στα 72 το 2080.
Πρόκειται, ωστόσο, για μακροπρόθεσμες προβολές με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και τις δημογραφικές παραδοχές της Eurostat και όχι για αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί σχετικά με την εφαρμογή νέων ορίων ηλικίας.
Δημογραφικό: Η Ελλάδα χάνει 1,58 εκατομμύρια από το εργατικό δυναμικό έως το 2080
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η δημογραφική συρρίκνωση αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά το εργατικό δυναμικό της χώρας.
Ειδικότερα, το εργατικό δυναμικό ηλικίας 20 έως 64 ετών προβλέπεται να μειωθεί από 4,65 εκατομμύρια άτομα το 2025 σε 3,07 εκατομμύρια το 2080.
Η μείωση αυτή αντιστοιχεί σε περίπου 1,58 εκατομμύρια άτομα ή 34%, αποτυπώνοντας το μέγεθος της δημογραφικής πρόκλησης.
Παράλληλα, ο συνολικός οικονομικός δείκτης εξάρτησης, που αποτυπώνει τη σχέση του μη ενεργού πληθυσμού όλων των ηλικιών με τους απασχολουμένους 20-64 ετών, αυξάνεται:
- Από 130,7 άτομα ανά 100 απασχολουμένους το 2025.
- Σε 153,6 άτομα ανά 100 απασχολουμένους το 2050.
- Σε 145 άτομα ανά 100 απασχολουμένους το 2080.
Αντίστοιχα, ο οικονομικός δείκτης εξάρτησης των ηλικιωμένων αναμένεται να κορυφωθεί στο 85,5% το 2050, πριν υποχωρήσει στο 79,1% το 2080.
Χαμηλές αναπτυξιακές προοπτικές για την ελληνική οικονομία
Η μείωση του πληθυσμού και του εργατικού δυναμικού επηρεάζει και τις μακροπρόθεσμες δυνατότητες ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Κομισιόν, το δυνητικό ΑΕΠ της Ελλάδας θα αυξάνεται κατά μέσο όρο μόλις 0,8% ετησίως την περίοδο 2026-2080.
Πρόκειται για μία από τις χαμηλότερες επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς χαμηλότερο ποσοστό καταγράφει μόνο η Ιταλία, με 0,7%, ενώ η Πορτογαλία εμφανίζει την ίδια επίδοση με την Ελλάδα.
Ο αντίστοιχος μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαμορφώνεται στο 1%.
Συντάξεις: Πώς προβλέπεται να αυξηθούν τα όρια ηλικίας έως το 2080
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εξέλιξη των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ελλάδα.
Με βάση τον υφιστάμενο μηχανισμό σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, το κανονικό όριο συνταξιοδότησης προβλέπεται να αυξηθεί από τα 67 έτη που ισχύουν σήμερα ως εξής:
- 2030: Κανονική συνταξιοδότηση στα 68 έτη και πρόωρη στα 63.
- 2055: Κανονική συνταξιοδότηση στα 70 έτη και πρόωρη στα 65.
- 2080: Κανονική συνταξιοδότηση στα 72 έτη και πρόωρη στα 67.
Οι συγκεκριμένες ηλικίες αποτελούν προβολές της Κομισιόν και δεν συνιστούν ήδη αποφασισμένες αυξήσεις των ορίων συνταξιοδότησης.
Υπενθυμίζεται ότι οι μεταρρυθμίσεις του 2012 και του 2014 αύξησαν τα όρια ηλικίας από τα 65 στα 67 έτη για την κανονική συνταξιοδότηση και από τα 60 στα 62 για την πρόωρη.
Παράλληλα, από το 2021 προβλέπεται η αναπροσαρμογή των ορίων ηλικίας με βάση τις μεταβολές του προσδόκιμου ζωής στην ηλικία των 65 ετών, με επανεξέταση ανά τριετία.
Ωστόσο, ο συγκεκριμένος μηχανισμός αναπροσαρμογής δεν έχει ενεργοποιηθεί μέχρι σήμερα.
Ρεκόρ συνταξιοδοτήσεων το 2026 – Πάνω από 190.000 αιτήσεις
Την ώρα που οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις προκαλούν προβληματισμό, νέο κύμα μαζικών συνταξιοδοτήσεων καταγράφεται στην Ελλάδα το 2026.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η Ένωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους (ΕΝΥΠΕΚΚ), οι νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης κατά το διάστημα Ιανουαρίου - Οκτωβρίου 2026 ανήλθαν σε 190.214.
Στον αριθμό αυτό περιλαμβάνονται περίπου 7.000 αιτήσεις που αφορούν περιπτώσεις διεθνούς ασφάλισης.
Μάλιστα, ο διοικητής του e-ΕΦΚΑ, Αλέξανδρος Βαρβέρης, εκτίμησε ότι μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου οι αιτήσεις θα ξεπεράσουν τις 210.000, καταγράφοντας νέο ρεκόρ.
Η μαζική αποχώρηση ασφαλισμένων από την αγορά εργασίας συνδέεται με τη συνταξιοδοτική ωρίμανση της γενιάς των baby boomers, την ανησυχία για πιθανές αλλαγές στα όρια ηλικίας, αλλά και τη δυνατότητα συνέχισης της απασχόλησης χωρίς περικοπή της σύνταξης.
Ανησυχία για αλλαγές στα όρια ηλικίας από το 2027
Ένας από τους παράγοντες που φαίνεται να επιταχύνουν τις αποφάσεις συνταξιοδότησης είναι η ανησυχία των ασφαλισμένων για ενδεχόμενη αύξηση των ορίων ηλικίας από το 2027.
Η ΕΝΥΠΕΚΚ επισημαίνει ότι το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προβλέπει τη σύνδεση των ορίων συνταξιοδότησης με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής και την περιοδική επανεξέτασή τους.
Η προοπτική ενεργοποίησης του συγκεκριμένου μηχανισμού προκαλεί ανασφάλεια σε εργαζομένους που έχουν ήδη θεμελιώσει ή βρίσκονται κοντά στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Ωστόσο, δεν έχει αποφασιστεί αύξηση των ορίων ηλικίας από την 1η Ιανουαρίου 2027, καθώς η ύπαρξη του σχετικού μηχανισμού δεν συνεπάγεται αυτόματη εφαρμογή νέων ηλικιακών ορίων.
Πλασματικά έτη: Τι ανησυχεί τους ασφαλισμένους
Στους παράγοντες που εντείνουν την αβεβαιότητα, η ΕΝΥΠΕΚΚ περιλαμβάνει και το ενδεχόμενο αλλαγών στο καθεστώς αναγνώρισης πλασματικών ετών ασφάλισης.
Πρόκειται για χρόνους που αφορούν, μεταξύ άλλων:
- Τις σπουδές.
- Τη στρατιωτική θητεία.
- Τα τέκνα.
Για πολλούς ασφαλισμένους, η αναγνώριση αυτών των χρόνων αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη συμπλήρωση των απαιτούμενων προϋποθέσεων συνταξιοδότησης.
