Οι Πανελλήνιες Εξετάσεις αποτελούν μια από τις πιο απαιτητικές και αγχωτικές στιγμές στη ζωή ενός μαθητή. Για τους μαθητές που εξετάζονται προφορικά, το βάρος είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς καλούνται να αποδείξουν τις γνώσεις τους μέσα από μια διαδικασία που τους εκθέτει άμεσα στην κρίση των εξεταστών.
Αξίζει όμως να θυμηθούμε κάτι θεμελιώδες: οι μαθητές που εξετάζονται προφορικά δεν βρίσκονται εκεί επειδή υστερούν γνωστικά. Βρίσκονται εκεί επειδή αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες δυσκολίες στον γραπτό λόγο ή άλλες αναγνωρισμένες μαθησιακές δυσκολίες που καθιστούν αναγκαία μια διαφορετική μορφή εξέτασης. Η προφορική εξέταση δεν είναι προνόμιο. Είναι μέτρο ισότητας. Είναι ένας τρόπος ώστε οι μαθητές να αξιολογηθούν για αυτά που γνωρίζουν και όχι για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στην έκφραση μέσω γραπτού λόγου.
Γι' αυτό και προκαλεί ιδιαίτερη απογοήτευση το γεγονός ότι υπάρχουν ακόμη περιπτώσεις εξεταστών που επιλέγουν να αντιμετωπίζουν αυτούς τους μαθητές με τρόπο απότομο, ψυχρό, αυταρχικό ή ακόμη και εκφοβιστικό. Αντί να διευκολύνουν τη διαδικασία, την καθιστούν δυσκολότερη. Αντί να μειώνουν το άγχος, το πολλαπλασιάζουν. Αντί να δημιουργούν συνθήκες ώστε ο μαθητής να αναδείξει τις γνώσεις του, δημιουργούν ένα περιβάλλον φόβου και ανασφάλειας.
Ο εκπαιδευτικός δεν είναι απλώς ένας δημόσιος λειτουργός που εκτελεί μια διαδικασία. Είναι παιδαγωγός. Και η πρώτη υποχρέωση ενός παιδαγωγού είναι να βοηθά τον μαθητή να ανθίσει. Να του δίνει χώρο να εκφραστεί. Να τον ενθαρρύνει. Να του επιτρέπει να δείξει τον καλύτερό του εαυτό. Ιδιαίτερα όταν απέναντί του βρίσκεται ένας νέος άνθρωπος που ήδη αγωνίζεται να διαχειριστεί το άγχος μιας τόσο καθοριστικής εξέτασης.
Κανένας μαθητής δεν πρέπει να νιώθει ότι μπαίνει σε μια αίθουσα εξετάσεων για να αντιμετωπίσει την ειρωνεία, την απαξίωση ή την επίδειξη εξουσίας κάποιου ενηλίκου. Κανένας μαθητής δεν πρέπει να βγαίνει από μια εξεταστική αίθουσα με πληγωμένη την αξιοπρέπειά του ή με την αίσθηση ότι δεν αξιολογήθηκε δίκαια επειδή προηγουμένως κλήθηκε να διαχειριστεί μια εχθρική συμπεριφορά.
Είναι επίσης καιρός να ειπωθεί κάτι που συχνά αποφεύγουμε να συζητήσουμε. Το λειτούργημα του εκπαιδευτικού απαιτεί υπομονή, ενσυναίσθηση, αγάπη για τα παιδιά και διάθεση προσφοράς. Όταν κάποιος έχει χάσει αυτά τα χαρακτηριστικά, όταν η καθημερινότητα τον έχει οδηγήσει στην απαξίωση των μαθητών, στην αγένεια ή στην αδιαφορία απέναντι στις ψυχολογικές τους ανάγκες, τότε οφείλει να αναρωτηθεί αν μπορεί ακόμη να υπηρετεί τον ρόλο του όπως απαιτεί η κοινωνία και η εκπαιδευτική αποστολή.
Οι μαθητές δεν είναι σάκοι του μποξ για την επαγγελματική εξουθένωση κανενός. Δεν είναι υπεύθυνοι για την κούραση, την απογοήτευση ή την έλλειψη κινήτρου ορισμένων ενηλίκων. Και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να γίνονται αποδέκτες συμπεριφορών που μπορούν να τους δημιουργήσουν ανασφάλεια, χαμηλή αυτοεκτίμηση ή ακόμη και τραυματικές εμπειρίες σε μια τόσο κρίσιμη περίοδο της ζωής τους.
Ένας εκπαιδευτικός μπορεί να αλλάξει τη ζωή ενός παιδιού προς το καλύτερο. Μπορεί όμως και να αφήσει πληγές που θα το συνοδεύουν για χρόνια. Για τον λόγο αυτό, όσοι αναλαμβάνουν τον ρόλο του εξεταστή οφείλουν να θυμούνται ότι απέναντί τους δεν έχουν έναν αριθμό πρωτοκόλλου ούτε έναν βαθμό. Έχουν έναν άνθρωπο δεκαεπτά ή δεκαοκτώ ετών που δίνει μια δύσκολη μάχη για το μέλλον του.
Οι Πανελλήνιες Εξετάσεις πρέπει να είναι μια διαδικασία αξιολόγησης γνώσεων, όχι μια δοκιμασία ψυχολογικής αντοχής απέναντι σε αντιπαιδαγωγικές συμπεριφορές. Και η εκπαιδευτική κοινότητα οφείλει να προστατεύσει αυτό το αυτονόητο δικαίωμα κάθε μαθητή: να εξετάζεται με αξιοπρέπεια, σεβασμό και ανθρωπιά.
Γιατί η πραγματική αποστολή του σχολείου δεν είναι να φοβίζει τα παιδιά. Είναι να τα βοηθά να ανθίζουν.
Μαρίλια Γιακουμή
Φιλόλογος | Ειδική Παιδαγωγός Συμπεριφοριστικής Εκπαίδευσης
Απόφοιτος Φιλοσοφικής Σχολής, ΕΚΠΑ
M.Ed. στη Διδασκαλία Ατόμων με Δυσκολίες στον Προφορικό & Γραπτό Λόγο, Ε.Α.Π.
Certificate in Managing Emotions in Times of Uncertainty & Stress, Yale University
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Σκάει στην Εκπαίδευση νέα μεγάλη "Βόμβα" για Ιταλικό Πανεπιστήμιο
Πανελλήνιες 2026: Θέματα, Λύσεις, Αποτελέσματα και Bάσεις στο google
