Σημαντικές αλλαγές στο σύστημα χορήγησης του εφάπαξ προωθεί η κυβέρνηση, καθώς βρίσκεται υπό επεξεργασία νέο πλαίσιο που προβλέπει την κατάργηση του διπλού τρόπου υπολογισμού που εφαρμόζεται από την περίοδο του νόμου Κατρούγκαλου. Οι αλλαγές αναμένεται να ανακοινωθούν επίσημα στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, ενώ στόχος είναι να τεθούν σε εφαρμογή από το 2027.
Η μεταρρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει τις ανισότητες που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα για τους νεότερους ασφαλισμένους, οι οποίοι λαμβάνουν σημαντικά χαμηλότερα ποσά σε σχέση με παλαιότερες γενιές συνταξιούχων.
Με το ισχύον καθεστώς, ο υπολογισμός βασίζεται σε δύο διαφορετικές περιόδους ασφάλισης. Για τα έτη έως το 2013, το ποσό προκύπτει από το 60% του μέσου όρου των αποδοχών της ευνοϊκότερης πενταετίας μεταξύ 2009 και 2013.
Για τον ασφαλιστικό χρόνο από το 2014 και μετά εφαρμόζεται διαφορετική μέθοδος, η οποία συνδέεται κυρίως με τις καταβληθείσες εισφορές. Σύμφωνα με ειδικούς, το συγκεκριμένο σύστημα λειτουργεί ουσιαστικά ως επιστροφή εισφορών χωρίς ουσιαστική ανταποδοτικότητα, οδηγώντας σε αισθητά χαμηλότερα εφάπαξ.
Τι αλλάζει από το 2027
Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει την αντικατάσταση του σημερινού μοντέλου με έναν νέο τρόπο υπολογισμού που θα θεωρείται πιο ισορροπημένος και ανταποδοτικός.
Στο τραπέζι βρίσκεται η αναθεώρηση της πενταετίας που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ευνοϊκότερου τμήματος του εφάπαξ, ώστε να βρίσκεται χρονικά πιο κοντά στην αποχώρηση του εργαζομένου από την εργασία. Παράλληλα, σχεδιάζεται νέο μοντέλο υπολογισμού για όσους συνταξιοδοτηθούν μετά το τέλος του 2026, με στόχο να περιοριστούν οι ανισότητες μεταξύ των ασφαλισμένων.
Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να οριστικοποιηθούν μέσα στους επόμενους μήνες.
Πόσα εφάπαξ καταβάλλονται σήμερα
Τα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ δείχνουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ασφαλιστικών κλάδων.
Στο Δημόσιο, οι πολιτικοί υπάλληλοι λαμβάνουν κατά μέσο όρο περίπου 24.600 ευρώ, ενώ οι δημοτικοί υπάλληλοι 21.200 ευρώ.
Για τα Σώματα Ασφαλείας το μέσο εφάπαξ ανέρχεται στα 24.500 ευρώ, παρουσιάζοντας σημαντική αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Οι εκπαιδευτικοί λαμβάνουν επίσης περίπου 24.500 ευρώ κατά μέσο όρο, ωστόσο τα στοιχεία δείχνουν ότι το ποσό αυτό εμφανίζει πτωτική τάση.
Στους υπαλλήλους ειδικών μισθολογίων – όπως δικαστικοί λειτουργοί, γιατροί του ΕΣΥ, πανεπιστημιακοί και άλλες κατηγορίες – το μέσο εφάπαξ διαμορφώνεται περίπου στις 40.100 ευρώ, ενώ για τους εργαζόμενους στα δημόσια νοσοκομεία κυμαίνεται στις 23.226 ευρώ.
Μεγάλες διαφοροποιήσεις παρατηρούνται και στα ταμεία των επιστημονικών επαγγελμάτων.
Οι συμβολαιογράφοι εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσά, περίπου 24.658 ευρώ, ενώ ακολουθούν οι δικηγόροι με περίπου 17.500 ευρώ. Χαμηλότερα διαμορφώνονται τα εφάπαξ για τους μηχανικούς και ακόμη περισσότερο για τους γιατρούς.
Πότε μπορεί να μειωθεί το ποσό
Το εφάπαξ καταβάλλεται κανονικά χωρίς τις συνήθεις ασφαλιστικές κρατήσεις. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να γίνουν παρακρατήσεις πριν από την πληρωμή.
Αυτό συμβαίνει όταν υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την Εφορία ή τον e-ΕΦΚΑ, καθώς και όταν υφίστανται ενεργές υποχρεώσεις από δάνεια που έχουν χορηγηθεί μέσω του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων. Στις περιπτώσεις αυτές, το τελικό ποσό που θα λάβει ο δικαιούχος μπορεί να είναι μειωμένο, σύμφωνα με τις προβλέψεις της νομοθεσίας και των σχετικών συμβάσεων.
