Μια ιστορική αλλαγή και ριζική μεταρρύθμιση έρχεται για τις εφάπαξ παροχές των εργαζομένων, καθώς η κυβέρνηση δρομολογεί την κατάργηση του διπλού συστήματος υπολογισμού που θεσπίστηκε με τον νόμο Κατρούγκαλου.
Η επίσημη ανακοίνωση της μεγάλης αυτής ανατροπής αναμένεται να γίνει από τον πρωθυπουργό κατά τα εγκαίνια της ΔΕΘ, με τις αλλαγές να τίθενται σε ισχύ από το 2027. Στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι η εξάλειψη των τεράστιων ανισοτήτων που αντιμετωπίζουν χιλιάδες επαγγελματίες κατά τη συνταξιοδότησή τους.
Γιατί καταργείται ο νόμος Κατρούγκαλου στα εφάπαξ
Το υφιστάμενο καθεστώς έχει δημιουργήσει έντονες αδικίες, κυρίως εις βάρος των νεότερων εργαζομένων. Με βάση το ισχύον διπλό σύστημα υπολογισμού, το πρώτο σκέλος αφορά τα έτη ασφάλισης μέχρι το 2013, όπου η παροχή υπολογίζεται στο 60% του μέσου όρου των αποδοχών της καλύτερης πενταετίας (2009-2013).
Αντίθετα, το δεύτερο σκέλος αφορά τα έτη από το 2014 και μετά, όπου η παροχή δεν είναι πλήρως ανταποδοτική, μετατρέποντας ουσιαστικά το εφάπαξ σε μια άτοκη επιστροφή εισφορών.
Αυτή η φόρμουλα οδήγησε σε σταδιακή συρρίκνωση των ποσών, με τη συνολική μείωση να αγγίζει μεσοσταθμικά το 23% σε σύγκριση με το παλαιότερο καθεστώς. Μάλιστα, οι απώλειες γίνονται ακόμη μεγαλύτερες όσο ένας εργαζόμενος απομακρύνεται χρονικά από την κρίσιμη περίοδο 2009-2013.
Οι προτεινόμενες αλλαγές που φέρνουν αυξήσεις
Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να οριστικοποιηθούν εντός του Αυγούστου. Η βασικότερη αναθεώρηση που εξετάζεται αφορά την επέκταση της κρίσιμης πενταετίας (2009-2013), η οποία προσδιορίζει το ευνοϊκότερο τμήμα της παροχής, ώστε αυτή να μετατοπιστεί και να πλησιάσει περισσότερο την ηλικία αποχώρησης του εργαζόμενου από την αγορά εργασίας. Παράλληλα, σχεδιάζεται ένας νέος, πιο ισορροπημένος και δίκαιος τρόπος υπολογισμού για όσους θα βγουν στη σύνταξη μετά το 2026.
Τα ποσά των εφάπαξ ανά κλάδο στο Δημόσιο, τι ισχύει στους εκπαιδευτικούς
Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα του ΕΦΚΑ, οι μέσες παροχές ανά κλάδο παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές. Οι πολιτικοί υπάλληλοι του Δημοσίου λαμβάνουν κατά μέσο όρο 24.600 ευρώ, σημειώνοντας οριακή μείωση συγκριτικά με το 2025. Την ίδια στιγμή, οι δημοτικοί υπάλληλοι (ΤΑΔΚΥ) εισπράττουν 21.200 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 960 ευρώ.
Στα Σώματα Ασφαλείας το μέσο εφάπαξ διαμορφώνεται στα 24.500 ευρώ, παρουσιάζοντας εντυπωσιακή αύξηση κατά 11.000 ευρώ, ενώ στο ίδιο επίπεδο των 24.500 ευρώ βρίσκονται και οι εκπαιδευτικοί, αν και για αυτούς καταγράφεται μείωση.
Τέλος, οι υπάλληλοι ειδικών μισθολογίων (δικαστικοί, γιατροί ΕΣΥ, εκπαιδευτικοί, διπλωμάτες) εισπράττουν κατά μέσο όρο 40.100 ευρώ, ενώ οι υπάλληλοι των δημόσιων νοσοκομείων που βρίσκονται σε λίστα αναμονής λαμβάνουν 23.226 ευρώ.
Τι ισχύει για ΔΕΚΟ, Οργανισμούς και Τράπεζες
Στις ΔΕΚΟ και στους μεγάλους οργανισμούς παρατηρούνται οι υψηλότερες παροχές, αλλά και οι μεγαλύτερες διακυμάνσεις. Οι συνταξιούχοι του ΟΣΕ κατέχουν την πρωτιά με μέσο εφάπαξ 103.000 ευρώ, το οποίο είναι αυξημένο κατά 30.000 ευρώ. Ακολουθούν οι συνταξιούχοι του ΟΤΕ με 52.300 ευρώ και η ΔΕΗ με 44.000 ευρώ.
Στον Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης το μέσο ποσό ανέρχεται σε 50.000 ευρώ, ενώ στον Οργανισμό Λιμένος Πειραιά φτάνει τα 35.000 ευρώ, σημειώνοντας άνοδο κατά 27.000 ευρώ. Στον τραπεζικό τομέα, οι υπάλληλοι της πρώην Ιονικής λαμβάνουν 46.600 ευρώ και της πρώην Εμπορικής 39.646 ευρώ. Στον αντίποδα, οι συνταξιούχοι της ΕΡΤ λαμβάνουν 11.751 ευρώ, παρουσιάζοντας δραστική πτώση.
Ελεύθεροι επαγγελματίες και επιστήμονες
Στα ταμεία των επιστημόνων οι εισπράξεις διαμορφώνονται με βάση τις ιδιαιτερότητες του κάθε κλάδου. Οι συμβολαιογράφοι λαμβάνουν το υψηλότερο ποσό, το οποίο διαμορφώνεται στα 24.658 ευρώ, παρά τη μείωση κατά 5.900 ευρώ.
Οι δικηγόροι Αθηνών εισπράττουν κατά μέσο όρο 17.500 ευρώ, οι μηχανικοί 8.828 ευρώ, ενώ οι γιατροί λαμβάνουν 4.700 ευρώ.
Παρά τις επιμέρους αυξήσεις, αξίζει να σημειωθεί ότι τα ποσά παραμένουν αισθητά χαμηλότερα από εκείνα που δίνονταν προ του 2016, κάτι που η νέα μεταρρύθμιση φιλοδοξεί να διορθώσει.
Κρατήσεις και... τυχόν παρακρατήσεις
Ως γενικός κανόνας, η εφάπαξ παροχή καταβάλλεται στο ακέραιο και δεν υπόκειται σε συνήθεις κρατήσεις. Ωστόσο, ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις που μπορούν να μειώσουν το τελικό ποσό που φτάνει στον δικαιούχο.
Αν υπάρχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές στην Εφορία, το κράτος δύναται να παρακρατήσει έως και το 50% της συνολικής παροχής. Αντίστοιχα, παρακράτηση χρημάτων πραγματοποιείται εάν ο συνταξιούχος έχει απλήρωτες ασφαλιστικές εισφορές προς τον e-ΕΦΚΑ.
Επιπλέον, το ποσό μειώνεται αναλόγως σε περίπτωση που υπάρχει ενεργό δάνειο στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, σύμφωνα πάντα με τα όσα ορίζει η σχετική σύμβαση που έχει υπογραφεί.
