Νέα εργαλεία κοινωνικής πολιτικής αποκτούν οι δήμοι μέσω του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης που προωθεί το υπουργείο Εσωτερικών, καθώς προβλέπεται, μεταξύ άλλων, επίδομα γέννησης έως 3.000 ευρώ προς ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Οι σχετικές διατάξεις εντάσσονται στο πλαίσιο μέτρων που στοχεύουν στην ενίσχυση των νέων οικογενειών και στην αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος.
Εφάπαξ οικονομική ενίσχυση για κάθε νέα γέννηση
Ο υπουργός Θοδωρής Λιβάνιος εντάσσει στον υπό ψήφιση Κώδικα Αυτοδιοίκησης δύο συγκεκριμένες ρυθμίσεις, οι οποίες ξεκαθαρίζουν το τοπίο αναφορικά με τις οικονομικές ενισχύσεις που δύνανται να παρέχουν οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) προς τους πολίτες.
Η πρώτη διάταξη στοχεύει στην παροχή άμεσης συνδρομής σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Σύμφωνα με το νομικό κείμενο, για την αντιμετώπιση έκτακτης και σοβαρής ανάγκης «επιτρέπεται να χορηγούνται στους οικονομικά αδύναμους κατοίκους, τους τρίτεκνους, και τους πολύτεκνους είδη διαβίωσης ή περίθαλψης, κυρίως ιατροφαρμακευτικής και νοσοκομειακής, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου». Στο ίδιο πλαίσιο, προστίθεται ότι «με τους ίδιους όρους επιτρέπεται να χορηγούνται χρηματικά βοηθήματα».
Ολόκληρο το νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών
Το νέο πλαίσιο για το εφάπαξ επίδομα γέννησης
Η δεύτερη και πλέον χαρακτηριστική ρύθμιση αφορά τη θεσμοθέτηση μιας οικονομικής ενίσχυσης για τις νέες γεννήσεις, βάζοντας τέλος στις νομικές ασάφειες του παρελθόντος.
Μέχρι σήμερα, ορισμένοι Δήμοι είχαν επιχειρήσει να χορηγήσουν ανάλογα κονδύλια, ωστόσο οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις της χώρας εξέδιδαν αντιφατικές αποφάσεις, εγκρίνοντας ή ακυρώνοντας τις σχετικές δαπάνες. Πλέον, το τοπίο ξεκαθαρίζει οριστικά με τη θεσμοθέτηση της παροχής.
Ο νέος νόμος προβλέπει «η χορήγηση εφάπαξ χρηματικού βοηθήματος στις περιπτώσεις γέννησης τέκνου μόνιμων κατοίκων και δημοτών, κατόπιν προϋποθέσεων που καθορίζονται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου». Το ανώτατο οικονομικό όριο για το συγκεκριμένο επίδομα παιδιού από Δήμους δεν μπορεί να υπερβαίνει τις τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ ανά τέκνο, με τον βασικό στόχο του μέτρου να είναι η ανάσχεση της δημογραφικής συρρίκνωσης και η έμπρακτη στήριξη των νέων οικογενειών στην επαρχία και στα αστικά κέντρα.
Ο νέος Κώδικας θωρακίζει απόλυτα τις συγκεκριμένες παροχές, διασφαλίζοντας ότι το ποσό φτάνει ακέραιο στους δικαιούχους χωρίς να επηρεάζει άλλα κοινωνικά ωφελήματα. Τα χρηματικά βοηθήματα προς ευάλωτες ομάδες, τρίτεκνους και πολύτεκνους, καθώς και το επίδομα γέννησης 3000 ευρώ, ορίζονται ρητά ως «αφορολόγητα».
Παράλληλα, προβλέπεται ότι οι εν λόγω ενισχύσεις:
- «δεν υπόκεινται σε οποιαδήποτε κράτηση, δεν κατάσχονται ούτε συμψηφίζονται με βεβαιωμένες οφειλές στη φορολογική διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, ασφαλιστικούς φορείς και ταμεία, δήμους, περιφέρειες και νομικά πρόσωπα αυτών ή πιστωτικά ιδρύματα».
- «δεν υπολογίζονται στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε άλλης παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα».
Οι κανόνες για τις απαλλαγές και μειώσεις δημοτικών τελών
Η άσκηση της κοινωνικής πολιτικής περνά μέσα από τις αποφάσεις των οικείων δημοτικών συμβουλίων, οι οποίες πρέπει να λαμβάνονται με την απόλυτη πλειοψηφία του συνολικού αριθμού των μελών τους. Το νομοθετικό πλαίσιο επιτρέπει τη μείωση ή την πλήρη απαλλαγή από τα δημοτικά τέλη για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών.
Στις προστατευόμενες ομάδες περιλαμβάνονται οι οικονομικά αδύναμοι, τα άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ), οι πολύτεκνοι, οι τρίτεκνοι, οι μονογονεϊκές οικογένειες, οι μακροχρόνια άνεργοι, καθώς και οι δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.
Η εξειδίκευση των κριτηρίων
Η ρύθμιση παρέχει τη δυνατότητα εισαγωγής εισοδηματικών κριτηρίων για τον καθορισμό των δικαιούχων, εισάγοντας όμως μια κρίσιμη δικλείδα ασφαλείας για τα άτομα με αναπηρία. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, «ειδικά για την κοινωνική ομάδα των ατόμων με αναπηρία, συμπεριλαμβανομένων και των οικογενειών που έχουν στη φροντίδα τους άτομα με αναπηρία, σε περίπτωση καθορισμού εισοδηματικών κριτηρίων λαμβάνεται υπόψη τυχόν πρόσθετο κόστος που απαιτείται για την κάλυψη των αναγκών αναπηρίας».
Επιπλέον, αποσαφηνίζεται η μέθοδος υπολογισμού των πόρων για τη συγκεκριμένη κατηγορία, καθώς «στο εισοδηματικό κριτήριο που αφορά στην ανωτέρω κοινωνική ομάδα υπολογίζεται μόνο το φορολογητέο εισόδημα, ατομικό στην περίπτωση μονοπρόσωπου νοικοκυριού και οικογενειακό στην περίπτωση πολυπρόσωπου νοικοκυριού».
Προκειμένου να μην διαταραχθεί η οικονομική βιωσιμότητα των ΟΤΑ, ο νόμος επιβάλλει την εκ των προτέρων κοστολόγηση των ελαφρύνσεων. Στο κείμενο υπογραμμίζεται ότι «η επίπτωση στα έσοδα του δήμου που προκύπτει από τη λήψη της απόφασης του πρώτου εδαφίου αποτυπώνεται υποχρεωτικά και λαμβάνεται υπόψη κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού του έτους εφαρμογής της, σύμφωνα με τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις».
Η διάταξη του νομοσχεδίου
Στο άρθρο 526 του σχεδίου νόμου αποτυπώνεται επακριβώς το πλαίσιο για τη χορήγηση των χρηματικών βοηθημάτων και των ειδών διαβίωσης.
«Για την αντιμετώπιση έκτακτης και σοβαρής ανάγκης επιτρέπεται να χορηγούνται στους οικονομικά αδύναμους κατοίκους, τους τρίτεκνους, και τους πολύτεκνους είδη διαβίωσης ή περίθαλψης, κυρίως ιατροφαρμακευτικής και νοσοκομειακής, με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Με τους ίδιους όρους επιτρέπεται να χορηγούνται χρηματικά βοηθήματα.
Επιτρέπεται, η χορήγηση εφάπαξ χρηματικού βοηθήματος στις περιπτώσεις γέννησης τέκνου μόνιμων κατοίκων και δημοτών, κατόπιν προϋποθέσεων που καθορίζονται με σχετική απόφαση του δημοτικού συμβουλίου, το ύψος του οποίου δεν μπορεί να υπερβαίνει τις τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ ανά τέκνο.
Τα χρηματικά βοηθήματα των παρ. 3 and 4 είναι αφορολόγητα, ακατάσχετα στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διάταξης, δεν υπόκεινται σε οποιαδήποτε κράτηση, τέλος ή εισφορά, δεν συμψηφίζονται με βεβαιωμένα χρέη προς τη φορολογική διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τους δήμους, τις περιφέρειες και τα νομικά πρόσωπα αυτών, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζονται στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιασδήποτε άλλης παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα.»
