Έπειτα από 21 ημέρες συνεχούς μάχης με τις φλόγες, η πυρκαγιά στην Τραπεζίτσα της Κόνιτσας τέθηκε υπό έλεγχο, αφήνοντας πίσω της ένα εκτεταμένο αποτύπωμα στο ορεινό δασικό οικοσύστημα της περιοχής.
Η φωτιά, που εκδηλώθηκε στις 31 Αυγούστου έπειτα από πτώση κεραυνού, εξαπλώθηκε σε δύσβατο ορεινό σημείο, όπου η πρόσβαση των επίγειων δυνάμεων ήταν ιδιαίτερα απαιτητική. Παρά τον έλεγχο του κύριου μετώπου, η επιχείρηση δεν έχει ολοκληρωθεί, καθώς σε δυσπρόσιτες θέσεις εξακολουθούν να υπάρχουν εστίες που χρειάζονται αντιμετώπιση.
Σύμφωνα με την πρώτη αποτίμηση του WWF Ελλάς και του Μεσογειακού Ινστιτούτου για τη Φύση και τον Άνθρωπο (MedINA), η πυρκαγιά επηρέασε περίπου 10.000 στρέμματα. Η εκτίμηση βασίστηκε σε αυτοψία στην περιοχή, με τη συμμετοχή μελών του Ορειβατικού Συλλόγου Κόνιτσας, καθώς και στην αξιοποίηση δορυφορικών εικόνων.
Παραμένουν εστίες σε δύσβατα σημεία
Παρότι το κύριο μέτωπο έχει τεθεί υπό έλεγχο, η παρουσία ενεργών εστιών εξακολουθεί να απαιτεί επιχειρησιακή ετοιμότητα. Σε ορισμένα σημεία, κορμοί και ρίζες μπορεί να συνεχίζουν να καίγονται εσωτερικά, χωρίς να είναι πάντα ορατή η φωτιά στην επιφάνεια.
Στην περιοχή επιχειρούν δυνάμεις της Ειδικής Μονάδας Δασικών Επιχειρήσεων, ενώ, σύμφωνα με το αρχικό δημοσίευμα, ελικόπτερο συνδράμει στη μεταφορά δασοκομάντος σε σημεία όπου η πρόσβαση είναι δύσκολη.
Η ιδιαιτερότητα τέτοιων ορεινών πυρκαγιών είναι ότι μπορούν να παραμένουν ενεργές για μεγάλο διάστημα, καθώς η καύση εξελίσσεται αργά μέσα στη χαμηλή βλάστηση και στα νεκρά φυτικά υπολείμματα του εδάφους. <
Η συνολική έκταση που επηρεάστηκε δεν σημαίνει ότι το δάσος υπέστη παντού την ίδια καταστροφή. Η αυτοψία των επιστημόνων έδειξε διαφοροποιήσεις στην ένταση της καύσης.
Στο μεγαλύτερο μέρος της περιοχής, η φωτιά κινήθηκε κυρίως επιφανειακά, καταναλώνοντας χαμηλή βλάστηση, φύλλα, πευκοβελόνες, κλαδιά και νεκρή οργανική ύλη. Σε περίπου 1.000 στρέμματα, ωστόσο, οι φλόγες έφτασαν στις κόμες των δέντρων, προκαλώντας εντονότερες επιπτώσεις στην ανώτερη βλάστηση.
Ιδιαίτερη προσοχή συγκεντρώνεται στην κορυφογραμμή της Τραπεζίτσας, όπου τμήματα ώριμου δάσους ρόμπολου επηρεάστηκαν από υψηλή ένταση καύσης.
Η συγκεκριμένη ζώνη αναμένεται να χρειαστεί συστηματική παρακολούθηση, ώστε να αξιολογηθεί η μεταπυρική εξέλιξη της βλάστησης και η δυνατότητα φυσικής αναγέννησης. Η εικόνα σε αυτές τις εκτάσεις είναι πιο ανησυχητική σε σχέση με περιοχές όπου η φωτιά περιορίστηκε στο έδαφος.
Υπάρχουν περιθώρια φυσικής ανάκαμψης
Παρά τη μεγάλη έκταση που επηρεάστηκε, τα πρώτα ευρήματα αφήνουν περιθώρια για φυσική ανάκαμψη σημαντικού μέρους του δασικού οικοσυστήματος.
Οι επιστήμονες δεν προκρίνουν σε αυτή τη φάση άμεσες αναδασώσεις σε ολόκληρη την περιοχή. Αντίθετα, επισημαίνουν την ανάγκη να παρακολουθηθεί η φυσική αναγέννηση και να αξιολογηθεί πού απαιτούνται πρόσθετες παρεμβάσεις.
Σημαντικό στοιχείο που καταγράφεται στην πρώτη αποτίμηση είναι και η συμβολή των έργων διαχείρισης καύσιμης ύλης που είχαν πραγματοποιηθεί φέτος γύρω από την Κόνιτσα από το αρμόδιο δασαρχείο. Σύμφωνα με σχετική αναφορά, οι παρεμβάσεις αυτές φαίνεται να συνέβαλαν θετικά στην πορεία της πυρκαγιάς. <
Το επόμενο στοίχημα: Προστασία του εδάφους και παρακολούθηση
Μετά την ολοκλήρωση της επιχείρησης, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην κατάσταση του δάσους και στα μέτρα που θα χρειαστούν για την προστασία του.
Μεταξύ των ζητημάτων που επισημαίνονται είναι η εκτίμηση του κινδύνου διάβρωσης πριν από την περίοδο των έντονων βροχοπτώσεων, καθώς και η μακροχρόνια παρακολούθηση των περιοχών που επλήγησαν περισσότερο
Η φωτιά στην Τραπεζίτσα προστίθεται σε μια σειρά πυρκαγιών που έχουν πλήξει τα τελευταία χρόνια ορεινά δασικά οικοσυστήματα της Βόρειας Ελλάδας, όπως στον Όρβηλο, στο Παγγαίο, στο Μενοίκιο, στα Πιέρια Όρη και στη Βάλια Κάλντα. Σε αρκετές περιπτώσεις, η κεραυνική δραστηριότητα και η δυσκολία πρόσβασης έχουν συμβάλει στη μακρά διάρκεια των εστιών.
Η μάχη με τις φλόγες στην Κόνιτσα μπορεί να βρίσκεται πλέον σε νέα φάση, όμως η αποκατάσταση και η προστασία του δάσους παραμένουν ανοιχτές προκλήσεις. Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για να αποτυπωθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η ζημιά και να φανεί πώς θα εξελιχθεί φυσικά το οικοσύστημα.
