Έντονη κινητικότητα καταγράφεται φέτος στο ασφαλιστικό σύστημα, καθώς χιλιάδες εργαζόμενοι επιλέγουν να επισπεύσουν την έξοδό τους από την αγορά εργασίας, επιδιώκοντας να κατοχυρώσουν τα σημερινά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης πριν από πιθανές αλλαγές που ενδέχεται να δρομολογηθούν τα επόμενα χρόνια.
Η προοπτική σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής, οι δυσμενείς δημογραφικές εξελίξεις και οι διεθνείς προβλέψεις για μεγαλύτερο εργασιακό βίο έχουν δημιουργήσει κλίμα ανησυχίας μεταξύ των ασφαλισμένων. Το αποτέλεσμα είναι η κατακόρυφη αύξηση των αιτήσεων συνταξιοδότησης ήδη από τους πρώτους μήνες του 2026.
Εκρηκτική άνοδος στις αιτήσεις
Τα στοιχεία δείχνουν ότι κατά το πρώτο τετράμηνο του έτους υποβλήθηκαν συνολικά 74.838 αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός αυξημένος κατά περισσότερες από 11.000 σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους.
Εφόσον η τάση συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, οι αιτήσεις μέχρι το τέλος του έτους ενδέχεται να ξεπεράσουν τις 220.000, καταρρίπτοντας ακόμη και το ιστορικό υψηλό του 2021, όταν είχαν καταγραφεί περισσότερες από 212.000 αιτήσεις.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία του πληροφοριακού συστήματος «ΑΤΛΑΣ» για τον Απρίλιο, καθώς μόνο μέσα σε έναν μήνα υποβλήθηκαν 16.625 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης.
Ακόμη και σε σύγκριση με το 2021, χρονιά-ρεκόρ για το ασφαλιστικό σύστημα, η φετινή εικόνα εμφανίζεται ενισχυμένη, με τις αιτήσεις να είναι ήδη κατά χιλιάδες περισσότερες.
Ο φόβος για αλλαγές στα όρια ηλικίας
Ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση εκτιμούν ότι η αυξημένη προσέλευση δεν συνδέεται αποκλειστικά με το γεγονός ότι πολλοί ασφαλισμένοι συμπληρώνουν τις προϋποθέσεις εξόδου. Καθοριστικό ρόλο παίζει και η αβεβαιότητα για το μέλλον του ασφαλιστικού πλαισίου.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκονται κυρίως οι σημερινοί πενηντάρηδες, οι οποίοι θεωρούν ότι ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με νέες αυξήσεις στα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Το ισχύον καθεστώς
Σήμερα η πλήρης συνταξιοδότηση μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε στα 62 έτη με τη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης είτε στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης.
Τα συγκεκριμένα όρια παραμένουν σταθερά τα τελευταία χρόνια, ωστόσο η νομοθεσία προβλέπει τακτική επανεξέτασή τους με βάση την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής του πληθυσμού.
Αναλογιστικές μελέτες που έχουν εκπονηθεί τα τελευταία χρόνια καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι έως το τέλος της δεκαετίας τα σημερινά όρια ενδέχεται να αυξηθούν κατά περίπου ενάμιση έτος.
Παρότι δεν υπάρχει επίσημη απόφαση για νέα παρέμβαση, αρκετοί ειδικοί θεωρούν πιθανό ένα μοντέλο σταδιακής προσαρμογής, αντίστοιχο με εκείνο που εφαρμόστηκε την περίοδο 2015-2021.
Η μεγάλη πρόκληση μετά το 2030
Το μεγαλύτερο ερωτηματικό αφορά τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος την επόμενη δεκαετία. Οι δημογραφικές προβολές δείχνουν ότι η γήρανση του πληθυσμού θα ενταθεί σημαντικά, αυξάνοντας την πίεση στα δημόσια οικονομικά και στο συνταξιοδοτικό σύστημα.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών, ο λόγος των ηλικιωμένων προς τον ενεργό πληθυσμό αναμένεται να αυξηθεί θεαματικά τα επόμενα χρόνια, ενώ οι γεννήσεις παραμένουν σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα.
Παράλληλα, η διαφορά μεταξύ γεννήσεων και θανάτων συνεχίζει να διευρύνεται, γεγονός που περιορίζει τον αριθμό των μελλοντικών εργαζομένων οι οποίοι θα κληθούν να χρηματοδοτήσουν τις συντάξεις των επόμενων δεκαετιών.
Οι προβλέψεις του ΟΟΣΑ
Ανάλογες ανησυχίες αποτυπώνονται και στις διεθνείς εκθέσεις για το μέλλον των συνταξιοδοτικών συστημάτων.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΟΟΣΑ, η ηλικία συνταξιοδότησης για όσους σήμερα αποχωρούν στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά έως το 2050. Παράλληλα, οι νεότερες γενιές εργαζομένων ενδέχεται να χρειαστεί να παραμείνουν στην αγορά εργασίας περισσότερα χρόνια προκειμένου να εξασφαλίσουν πλήρη σύνταξη.
Γιατί πολλοί δεν περιμένουν
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, ολοένα και περισσότεροι ασφαλισμένοι επιλέγουν να κινηθούν άμεσα. Όσοι έχουν ήδη θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα ή βρίσκονται κοντά στη συμπλήρωση των απαιτούμενων προϋποθέσεων επιδιώκουν να κατοχυρώσουν το ισχύον καθεστώς πριν από ενδεχόμενες αλλαγές.
Στην απόφασή τους συμβάλλει και η δυνατότητα που παρέχει πλέον η νομοθεσία για εργασία μετά τη συνταξιοδότηση, καθώς αρκετοί μπορούν να συνεχίσουν να απασχολούνται νόμιμα, λαμβάνοντας ταυτόχρονα και τη σύνταξή τους.
Έτσι, ο συνδυασμός δημογραφικών πιέσεων, σεναρίων για αυξήσεις στα όρια ηλικίας και ευνοϊκότερων συνθηκών απασχόλησης για τους συνταξιούχους διαμορφώνει ένα νέο κύμα πρόωρης εξόδου, το οποίο ενδέχεται να οδηγήσει το 2026 σε νέο ιστορικό ρεκόρ αιτήσεων συνταξιοδότησης.
