Την αναζήτηση πρόσθετων βραχυπρόθεσμων παρεμβάσεων απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια ζητούν οι Ευρωπαίοι ηγέτες από την Κομισιόν, καθώς οι υψηλές τιμές επιβαρύνουν τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και εντείνουν τις πιέσεις στην ευρωπαϊκή παραγωγή.
Στα συμπεράσματα που υιοθετήθηκαν κατά την πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής, στις 15 Οκτωβρίου, περιλαμβάνεται πρόσκληση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει και, όπου χρειάζεται, να προτείνει περαιτέρω μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε κράτους και τις αποκλίσεις στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για κατεύθυνση προετοιμασίας παρεμβάσεων, χωρίς να προσδιορίζεται ακόμη νέο πακέτο επιδοτήσεων ή άμεση μείωση λογαριασμών.
Την ίδια ώρα, ξεχωριστή διαπραγμάτευση ανοίγει για τις μελλοντικές επιβαρύνσεις στα καύσιμα μετακίνησης και θέρμανσης, με την Ελλάδα να συμμετέχει σε πρωτοβουλία έξι χωρών για περαιτέρω αναβολή του νέου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, γνωστού ως ETS2.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Politico που επικαλούνται τα σχετικά δημοσιεύματα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε ουσιαστικές προσαρμογές στο υφιστάμενο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο αποβιομηχάνισης της Ευρώπης.
Η ελληνική παρέμβαση συνέδεσε το ενεργειακό κόστος με την ανταγωνιστικότητα, αλλά και με τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να στηρίζουν όσους πλήττονται περισσότερο. Στο πλαίσιο αυτό, ο πρωθυπουργός ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία εντός των δημοσιονομικών κανόνων για στοχευμένες και προσωρινές ενισχύσεις προς ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι τοποθετήσεις αποδίδονται σε ενημέρωση Έλληνα αξιωματούχου για τις συζητήσεις κεκλεισμένων των θυρών. Η αποτύπωση ορισμένων ελληνικών προτεραιοτήτων στα συμπεράσματα δεν ισοδυναμεί, πάντως, με έγκριση όλων των αιτημάτων της Αθήνας.
Έξι χώρες επιδιώκουν αναβολή έως το 2030
Ελλάδα, Ιταλία, Πολωνία, Τσεχία, Ουγγαρία και Σλοβακία προετοιμάζουν, σύμφωνα με το Politico, κοινή επιστολή με αίτημα να μετατεθεί η εφαρμογή του ETS2 τουλάχιστον έως το 2030.
Οι έξι κυβερνήσεις επικαλούνται τις υψηλές τιμές ενέργειας και τον κίνδυνο πρόσθετης επιβάρυνσης καταναλωτών και επιχειρήσεων. Ωστόσο, η πρωτοβουλία παραμένει αίτημα υπό διαμόρφωση και δεν αποτελεί συμφωνημένη αλλαγή του ευρωπαϊκού χρονοδιαγράμματος.
Το ETS2 αποτελεί χωριστό σύστημα από το υφιστάμενο ETS και καλύπτει εκπομπές από την καύση καυσίμων στα κτίρια, στις οδικές μεταφορές και σε πρόσθετους τομείς, κυρίως μικρότερες βιομηχανικές δραστηριότητες. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η πλήρης λειτουργία του προβλέπεται για το 2028.
Υπόχρεοι για την αγορά και παράδοση δικαιωμάτων εκπομπών θα είναι οι προμηθευτές καυσίμων. Για τα νοικοκυριά, το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσο το σχετικό κόστος θα μεταφερθεί στις τελικές τιμές της βενζίνης, του πετρελαίου κίνησης και της θέρμανσης. Δεν προκύπτει σήμερα μία ενιαία, προκαθορισμένη επιβάρυνση ανά λίτρο.
Παράλληλα, προβλέπεται αξιοποίηση εσόδων για κλιματικές και κοινωνικές παρεμβάσεις, ενώ το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα προορίζεται να στηρίξει ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων με ενεργειακές αναβαθμίσεις και καθαρότερες λύσεις θέρμανσης και μετακίνησης.
Οι ηγέτες υποδέχθηκαν θετικά την πρόθεση της Κομισιόν για παράταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων προς τους περισσότερο εκτεθειμένους βιομηχανικούς κλάδους, παρεμβάσεις στη δυναμικότητα και την αποδοτικότητα των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων και εθελοντική συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης.
Παράλληλα, ζήτησαν επικαιροποιημένη αξιολόγηση του ETS2, ιδιαίτερα ως προς τον σχεδιασμό και τις δικλίδες προστασίας του, διατηρώντας τη στήριξή τους στον ρόλο της τιμολόγησης του άνθρακα για την ενεργειακή μετάβαση.
