Μπορεί ο πληθωρισμός στα τρόφιμα στην Ελλάδα να κατέγραψε μικρή υποχώρηση τον Ιούλιο, ωστόσο σε διεθνές επίπεδο οι ανησυχίες για νέο κύκλο ανατιμήσεων εντείνονται.
Η JP Morgan προειδοποιεί για μια «παγκόσμια καταιγίδα» στα τρόφιμα, οι συνέπειες της οποίας αναμένεται να γίνουν ακόμη πιο αισθητές το 2027.
Η εικόνα στην Ελλάδα εμφανίστηκε βελτιωμένη τον Ιούλιο, καθώς ο πληθωρισμός στα τρόφιμα διαμορφώθηκε σε αρνητικό έδαφος, στο -4%. Το στοιχείο αυτό ανέδειξε και ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, με αφορμή τη δημοσίευση των οριστικών στοιχείων της Eurostat. Ο ίδιος, πάντως, αναγνώρισε ότι η συγκεκριμένη υποχώρηση δεν αποτελεί λόγο για πανηγυρισμούς ή εφησυχασμό, ιδιαίτερα από τη στιγμή που ο σωρευτικός πληθωρισμός στα τρόφιμα ξεπερνά το 36% σε ορίζοντα εξαετίας.
Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι το -4% αφορά τον εναρμονισμένο πληθωρισμό τροφίμων, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι δαπάνες των ξένων επισκεπτών. Αντίθετα, ο εθνικός δείκτης που αποτυπώνει το «ελληνικό καλάθι» εξακολουθεί να βρίσκεται σε θετικό έδαφος, με την ετήσια αύξηση να περιορίζεται στο 0,4%.
Για τον Σεπτέμβριο, τα μηνύματα από την αγορά δείχνουν ότι μπορεί να υπάρξουν νέες πιέσεις στις τιμές των τροφίμων, κυρίως λόγω της αύξησης του ενεργειακού κόστους. Η κυβέρνηση έχει προετοιμάσει ένα «δίχτυ ασφαλείας», μέσω της συμφωνίας κυρίων ανάμεσα στο υπουργείο Ανάπτυξης και τους προμηθευτές για εθελοντικές μειώσεις στις τιμές βασικών τροφίμων και προϊόντων ευρείας κατανάλωσης.
Οι μειώσεις αυτές αναμένεται να κινηθούν περίπου στο -7% κατά μέσο όρο, ενώ στη συμφωνία συμμετέχουν και τα σούπερ μάρκετ, τα οποία έχουν δεσμευτεί να προσθέσουν επιπλέον έκπτωση της τάξης του -1,5% έως -2%.
Παράλληλα, κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο υπήρξε συμφωνία για τη συγκράτηση των τιμών σε περίπου 2.000 κωδικούς, μετά την ολοκλήρωση στις 30 Ιουνίου του μέτρου για το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους.
Σε συνδυασμό με τις εξαγγελίες για το πακέτο μέτρων που αναμένεται να παρουσιαστεί στη ΔΕΘ, η κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει το αφήγημα της «μάχης κατά της ακρίβειας», μια μάχη που, όπως και ο διάβολος, έχει πολλά ποδάρια.
Ωστόσο, η αναζωπύρωση της ενεργειακής κρίσης, λόγω της αβεβαιότητας γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, και η νέα άνοδος στις τιμές του πετρελαίου Brent δυσκολεύουν την προσπάθεια δημιουργίας θετικού κλίματος.
Την ίδια ώρα, τα νοικοκυριά συνεχίζουν να βλέπουν το πραγματικό τους εισόδημα να περιορίζεται, μάλιστα με ρυθμό που συγκαταλέγεται στους ταχύτερους μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ.
«Κλιμακούμενη καταιγίδα στα τρόφιμα»
Σε νέα μελέτη με τίτλο «Η επισιτιστική ασφάλεια είναι εθνική ασφάλεια: Μια κλιμακούμενη καταιγίδα», η αμερικανική πολυεθνική τράπεζα JP Morgan κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μια νέα παγκόσμια επισιτιστική κρίση.
Σύμφωνα με την ανώτερη οικονομολόγο του χρηματοοικονομικού κολοσσού Nora Szentivany, μια νέα παγκόσμια επισιτιστική κρίση ενδέχεται να βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με βασικούς παράγοντες τους «5 Ws»: War, Weather, Warehousing, Water, Waste» ή Πόλεμος, Καιρικές Συνθήκες, Αποθήκευση, Νερό, Σπατάλη».
Όπως αναφέρει το Newsweek, προδημοσιεύοντας μέρος της μελέτης, δεν πρόκειται για μια βραχύβια κρίση. Η JP Morgan εκτιμά ότι ο νέος κύκλος πληθωρισμού στα τρόφιμα είναι πιθανό να ασκήσει σημαντικές πιέσεις κατά το πρώτο εξάμηνο του 2027, με τον πληθωρισμό να επιταχύνεται στο 5%, από 2,7% που προβλέπεται για την αντίστοιχη περίοδο του 2026.
Η τράπεζα έχει δημοσιεύσει και στο παρελθόν εκθέσεις για τους κινδύνους στην παγκόσμια αγορά τροφίμων, όμως αυτή τη φορά το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ακόμη πιο επείγον.
Τα λιπάσματα στο επίκεντρο της νέας κρίσης
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μετά την επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, δεν προκάλεσε μόνο ενεργειακό σοκ, αλλά δημιουργεί παράλληλα κινδύνους για την παγκόσμια προσφορά λιπασμάτων.
Υπολογίζεται ότι μέσω των Στενών του Ορμούζ διακινείται περίπου το ένα τρίτο των αζωτούχων λιπασμάτων, τα οποία είναι απαραίτητα για περίπου το 50% των καλλιεργειών σε παγκόσμιο επίπεδο.
Σύμφωνα με τη JP Morgan, ήδη μέσα στους δύο πρώτους μήνες του πολέμου οι τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων αυξήθηκαν κατά 25% έως 50%.
Το κόστος επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από την άνοδο στις τιμές του φυσικού αερίου, το οποίο αποτελεί βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή ουρίας.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η έλλειψη αζωτούχων λιπασμάτων μπορεί να εξελιχθεί σε ωρολογιακή βόμβα. Καθώς τα συγκεκριμένα λιπάσματα είναι απαραίτητα στα πρώτα στάδια ανάπτυξης των καλλιεργειών, οι επιπτώσεις μιας πιθανής έλλειψης μπορεί να συνεχίσουν να γίνονται αισθητές ακόμη και έναν χρόνο αργότερα.
Η επισιτιστική ασφάλεια σε κίνδυνο
«Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις από τον πληθωρισμό στα τρόφιμα συγκεντρώνονται στις αναδυόμενες αγορές της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, όπου η γεωργία που εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο στην οικονομική δραστηριότητα», δήλωσε η οικονομολόγος της JP Morgan. «Η Ινδία, η Κολομβία, η Ινδονησία, η Βραζιλία, η Ταϊβάν και η Κορέα αναδεικνύονται ως οι πιο ευαίσθητες οικονομίες».
Για τις αναδυόμενες οικονομίες, οι αυξημένες τιμές των τροφίμων και οι πληθωριστικές πιέσεις ισοδυναμούν με σοβαρό κίνδυνο επισιτιστικής κρίσης. Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, ένας νέος πληθωριστικός κύκλος στα τρόφιμα μεταφράζεται σε ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος, με τις οικονομικά ασθενέστερες οικογένειες να πλήττονται περισσότερο.
Η Ελλάδα, ως μέλος του ΟΟΣΑ, κατατάσσεται στις ανεπτυγμένες οικονομίες, αν και σε ό,τι αφορά το εισόδημα βρίσκεται στις τελευταίες ταχύτητες.
Η κλιματική απειλή του «σούπερ Ελ Νίνιο»
Εάν ο πόλεμος αποτελεί τη Σκύλλα, η Χάρυβδη μπορεί να είναι η εμφάνιση ενός νέου «Σούπερ Ελ Νίνιο», όπως έχει ήδη αρχίσει να αποκαλείται από τους μετεωρολόγους.
Κατά το κλιματικό φαινόμενο Ελ Νίνιο, οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας είναι υψηλότερες από τον μέσο όρο στον κεντρικό και ανατολικό τροπικό Ειρηνικό.
Το Κέντρο Κλιματικών Προβλέψεων της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα άνω του 90% να εμφανιστεί ένα «πολύ ισχυρό» φαινόμενο Ελ Νίνιο κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου και του χειμώνα του 2026.
Παράλληλα, εκτιμάται σε 69% η πιθανότητα να πρόκειται για το ισχυρότερο φαινόμενο Ελ Νίνιο που έχει καταγραφεί από το 1950.
Ένα «Σούπερ Ελ Νίνιο» θα μπορούσε να επηρεάσει για μήνες τις θερμοκρασίες και τις βροχοπτώσεις σε διαφορετικές περιοχές του πλανήτη. Οι πιο ευάλωτες περιοχές είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν προβλήματα στην παραγωγή τροφίμων, στην ασφάλεια του νερού και στην αλιεία.
Την ίδια στιγμή, τα Ηνωμένα Έθνη προειδοποιούν ότι το Ελ Νίνιο συνήθως αυξάνει τον κίνδυνο ξηρασίας στην Κεντρική Αμερική, τη Νοτιοανατολική Ασία, το Σαχέλ και τη νότια Αφρική, ενώ παράλληλα ενισχύει τον κίνδυνο πλημμυρών στην Ανατολική Αφρική και τη Νότια Αμερική.
Προς το παρόν, η Ευρώπη εμφανίζεται λιγότερο εκτεθειμένη, σύμφωνα με τις προβλέψεις της JP Morgan.
Ωστόσο, έκθεση της Oxford Economics επιβεβαιώνει ότι οι πληθωριστικές πιέσεις στα τρόφιμα αναμένεται να γίνουν περισσότερο ορατές από το 2027, με τον μέσο πληθωρισμό στα τρόφιμα να διαμορφώνεται στο 3%.
