Σε μια εξέλιξη που αλλάζει τα δεδομένα στην ασφάλεια της Μέσης Ανατολής, Σαουδική Αραβία, Τουρκία και Πακιστάν αποφάσισαν να περάσουν από τη συμφωνία στην πράξη, ενεργοποιώντας τις προβλέψεις συλλογικής άμυνας της Συμμαχίας της Μέκκας και δρομολογώντας την ταχεία ανάπτυξη συμφωνημένων στρατιωτικών δυνάμεων και δυνατοτήτων στο σαουδαραβικό έδαφος.
Η απόφαση ελήφθη σε έκτακτη συνεδρίαση της Στρατηγικοπολιτικής και Αμυντικής Επιτροπής της Συμμαχίας στο Ριάντ, με αφορμή τις αυξανόμενες απειλές και επιθέσεις εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι συγκρούσεις στην Υεμένη έχουν αναζωπυρωθεί και οι Χούθι έχουν κλιμακώσει τις επιθέσεις τους σε σαουδαραβικούς στόχους.
«Άμεση εφαρμογή» της συλλογικής άμυνας
Στην κοινή ανακοίνωση των τριών χωρών αναφέρεται ότι η Επιτροπή αποφάσισε να προχωρήσει «άμεσα στην πρακτική εφαρμογή των δεσμεύσεων συλλογικής άμυνας» και να λάβει τα αναγκαία μέτρα ώστε να διατεθούν οι συμφωνημένες στρατιωτικές δυνάμεις και δυνατότητες και να εξασφαλιστεί η ταχεία ανάπτυξή τους στο βασίλειο. Η εφαρμογή θα γίνει σύμφωνα με τις ήδη εγκεκριμένες ρυθμίσεις και την εθνική νομοθεσία των τριών χωρών.
Η ανακοίνωση δεν διευκρινίζει ακόμη ούτε τον ακριβή αριθμό των στρατιωτών που θα αναπτυχθούν ούτε τον επιχειρησιακό ρόλο που θα αναλάβουν οι τουρκικές και πακιστανικές δυνάμεις. Αυτό σημαίνει ότι, παρότι η πολιτική απόφαση για ανάπτυξη δυνάμεων έχει ληφθεί, οι λεπτομέρειες της αποστολής παραμένουν προς αποσαφήνιση.
Η ρήτρα που θυμίζει το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ
Η Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας υπογράφηκε στις 7 Αυγούστου 2026 από τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν και προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Πρόκειται για μηχανισμό συλλογικής άμυνας που έχει ήδη συγκριθεί με τη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, χωρίς βεβαίως να πρόκειται για το ίδιο νομικό ή θεσμικό πλαίσιο.
Η ενεργοποίηση της συμφωνίας είναι η πρώτη σοβαρή δοκιμή του νέου αμυντικού σχήματος, μόλις δύο μήνες μετά την υπογραφή του.
Στο επίκεντρο οι επιθέσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας
Οι τρεις χώρες καταδίκασαν ιδιαίτερα την απόπειρα στοχοποίησης της Μέκκας και της Μεδίνας, καθώς και τις συνεχιζόμενες επιθέσεις εναντίον πόλεων και πολιτικών και οικονομικών εγκαταστάσεων στη Σαουδική Αραβία. Στην κοινή δήλωση τονίζεται ότι «η ασφάλεια κάθε μέρους αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συλλογικής ασφάλειας των τριών χωρών».
Η εξέλιξη συνδέεται άμεσα με τη νέα κλιμάκωση στην Υεμένη, όπου οι δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, με ισχυρή σαουδαραβική υποστήριξη, έχουν εξαπολύσει αντεπίθεση εναντίον των Χούθι γύρω από το στρατηγικό στενό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ, ενώ οι Χούθι υποστηρίζουν ότι έχουν πλήξει σαουδαραβικά αεροδρόμια και ενεργειακές εγκαταστάσεις. Ορισμένοι από αυτούς τους ισχυρισμούς δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Στο Ριάντ οι εκπρόσωποι Τουρκίας και Πακιστάν
Στην έκτακτη συνεδρίαση συμμετείχαν υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι των τριών χωρών, ενώ η Επιτροπή προχώρησε και σε ένα ακόμη θεσμικό βήμα, διορίζοντας τον απόστρατο Πακιστανό αντιστράτηγο Nauman Mahmood πρώτο γενικό γραμματέα της Συμμαχίας, με τριετή θητεία.
Η κίνηση αυτή δείχνει ότι το σχήμα δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως απλή πολιτική διακήρυξη, αλλά επιχειρεί να αποκτήσει μόνιμη στρατιωτική και θεσμική δομή.
Νέος παράγοντας στη Μέση Ανατολή
Η άμεση ανάπτυξη τουρκικών και πακιστανικών δυνάμεων στη Σαουδική Αραβία προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα σε μια ήδη εξαιρετικά σύνθετη περιφερειακή κρίση. Η εξέλιξη συμπίπτει με την αναζωπύρωση του πολέμου στην Υεμένη, τις επιθέσεις των Χούθι, τις εντάσεις γύρω από το Ιράν και τις απειλές για κρίσιμες θαλάσσιες οδούς όπως το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Το ακριβές εύρος της αποστολής, οι δυνάμεις που θα αναπτυχθούν και το αν ο ρόλος τους θα περιοριστεί στην αεράμυνα, στην προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων και στην αποτροπή ή θα περιλαμβάνει και ενεργότερη επιχειρησιακή εμπλοκή, είναι τα επόμενα κρίσιμα ερωτήματα.
Το βέβαιο είναι ότι η Συμφωνία της Μέκκας περνά πλέον για πρώτη φορά από τη θεωρία στην εφαρμογή, μετατρέποντας τη νέα τριμερή αμυντική συμμαχία σε ενεργό παράγοντα της περιφερειακής ασφάλειας.
