Alfavita Newsroom Ένα μυστηριώδες και εντελώς σκοτεινό κοσμικό σώμα, με μάζα που ισοδυναμεί με περίπου ένα εκατομμύριο ήλιους και «καρδιά» μια μαύρη τρύπα, συνεχίζει να συναρπάζει τους αστρονόμους, παρά τις συνεχιζόμενες έρευνες. Το αντικείμενο αυτό, που οι επιστήμονες αποκαλούν «μυστηριώδη διαταράκτη», βρίσκεται σε απόσταση περίπου 11 δισεκατομμυρίων ετών φωτός και ανακαλύφθηκε το 2025 χάρη στη βαρυτική του επίδραση. Πρόκειται για το πιο μακρινό αντικείμενο που έχει εντοπιστεί αποκλειστικά μέσω των βαρυτικών επιδράσεων που ασκεί.
Η ερευνητική ομάδα που δημοσιεύει τα ευρήματά της στην επιθεώρηση Nature Astronomy εξηγεί ότι «το εσωτερικό κεντρικό τμήμα είναι συμβατό με μια μαύρη τρύπα ή έναν πυκνό αστρικό πυρήνα ο οποίος παραδόξως αποτελεί περίπου το ένα τέταρτο της συνολικής μάζας του αντικειμένου. Καθώς όμως απομακρυνόμαστε από το κέντρο, η πυκνότητα του αντικειμένου εξομαλύνεται και σχηματίζει ένα μεγάλο, δισκοειδές συστατικό. Πρόκειται για μια δομή που δεν έχουμε ξαναδεί, οπότε θα μπορούσε να πρόκειται για μια νέα κατηγορία σκοτεινών αντικειμένων».
Η παράξενη αυτή δομή εντοπίστηκε στο σύστημα βαρυτικού φακού JVAS B1938+666, ένα φαινόμενο που προβλέφθηκε για πρώτη φορά από τον Αϊνστάιν το 1915 στη θεωρία της γενικής σχετικότητας. Όπως εξηγούν οι επιστήμονες, η βαρυτική εστίαση συμβαίνει όταν το φως από μια απομακρυσμένη πηγή καμπυλώνεται λόγω ενός μαζικού αντικειμένου στο προσκήνιο, δημιουργώντας έτσι έναν «φακό». Στην περίπτωση του JVAS B1938+666, ο φακός περιλαμβάνει μαζικά σώματα σε αποστάσεις 6,5 έως 11 δισεκατομμυρίων ετών φωτός, με τον μυστηριώδη διαταράκτη να αποτελεί το πιο απομακρυσμένο στοιχείο του συστήματος.
Η Σιμόνα Βεγγέτι από το Ινστιτούτο Αστροφυσικής Max Planck στη Γερμανία, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, σχολιάζει: «Η προσπάθεια να διαχωρίσουμε όλα τα διαφορετικά συστατικά μάζας ενός τόσο μακρινού και χαμηλής μάζας αντικειμένου χρησιμοποιώντας τη βαρυτική εστίαση ήταν εξαιρετικά δύσκολη και απίστευτα συναρπαστική. Εργαζόμαστε με δεδομένα υψηλής ποιότητας και πολύπλοκα μοντέλα και ακριβώς τη στιγμή που νόμιζα ότι τα είχαμε καταλάβει όλα, οι ιδιότητές του μας επιφύλαξαν άλλη μία έκπληξη. Είναι ακριβώς αυτός ο συνδυασμός δυσκολίας και μυστηρίου που κάνει αυτό το αντικείμενο τόσο συναρπαστικό».
Οι ερευνητές ανέλυσαν τις μικρές διαταραχές που προκαλεί ο διαταράκτης στο συνολικό τόξο του φακού και συνέκριναν τα δεδομένα με μοντέλα σκοτεινής ύλης. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Νταβίντε Μασάρι από το Εθνικό Ινστιτούτο Αστροφυσικής, «έχει ένα πολύ παράξενο προφίλ, επειδή είναι ιδιαίτερα πυκνό στο κέντρο, αλλά εκτείνεται σε τεράστια κλίμακα. Δεν είναι λοιπόν ομοιόμορφα κατανεμημένο: είναι σαν να υπάρχει ένα εξαιρετικά συμπαγές αντικείμενο στο κέντρο, αλλά στη συνέχεια το προφίλ συνεχίζει να εκτείνεται σε αποστάσεις πολύ μεγαλύτερες από εκείνες που συνήθως παρατηρούνται σε γαλαξίες ή αστρικά συστήματα παρόμοιας μάζας».
Μέχρι στιγμής, οι παρατηρήσεις βασίστηκαν σε ραδιοτηλεσκόπια, αλλά μελλοντικά τηλεσκόπια σε άλλα μήκη κύματος, όπως η υπέρυθρη κάμερα του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb, ίσως ρίξουν φως στο μυστήριο. Όπως σημειώνει η Κριστιάνα Σπινγκόλα από το Εθνικό Ινστιτούτο Αστροφυσικής της Ιταλίας: «Αν τελικά καταφέρουμε να παρατηρήσουμε κάποια μορφή εκπομπής φωτός στο ορατό ή στο υπέρυθρο φάσμα, θα μπορούσαμε να συμπεράνουμε, για παράδειγμα, ότι πρόκειται για έναν κάπως ασυνήθιστο υπερσυμπαγή νάνο γαλαξία, με ασυνήθιστα εκτεταμένο αστρικό άλω. Αν όμως ακόμη και με το James Webb αποτύχουμε να ανιχνεύσουμε αστρικό φως ή άλλη ορατή ύλη, τότε θα σημαίνει ότι έχουμε να κάνουμε με ένα αντικείμενο του οποίου οι ιδιότητες είναι δύσκολο να εξηγηθούν με τα σημερινά μοντέλα σκοτεινής ύλης».
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Το απλό βήμα που πρέπει να κάνετε πάντα στο μπρόκολο πριν το μαγείρεμα
«Κάλτσα»: Πώς λέγεται στα ελληνικά;
Γιατί δεν πρέπει να ξεφορτώνεστε τα γρατζουνισμένα πιάτα σας
