Η αφρικανική σκόνη επανέρχεται και πάλι, με ένα νέο, διήμερο κύμα να αναμένεται να «πνίξει» το μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας.
Σύμφωνα με τα προγνωστικά στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (meteo), οι συγκεντρώσεις σκόνης θα γίνουν αισθητές από τις μεσημβρινές ώρες σήμερα, Πέμπτη 12 Νοεμβρίου, ενώ η κορύφωση του φαινομένου τοποθετείται για αύριο, Παρασκευή 13 Νοεμβρίου.
Στους χάρτες που ακολουθούν παρουσιάζονται οι συγκεντρώσεις Αφρικανικής σκόνης κοντά στην επιφάνεια του εδάφους την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2026 στις 18:00 ώρα Ελλάδας και την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026 στις 21:00, σύμφωνα με το προγνωστικό μοντέλο DUST/ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών / meteo.gr.
Η επιβάρυνση θα είναι ιδιαίτερα έντονη στη Δυτική Ελλάδα, τις Κυκλάδες και την Κρήτη, με τους ειδικούς να κάνουν λόγο για ένα «σημαντικό επεισόδιο» μεταφοράς ερήμου σκόνης.
Η Μονάδα ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών λειτουργεί επιχειρησιακά το Παρατηρητήριο Μεταφοράς Ερημικής Σκόνης (https://meteo.gr/dust/). Εκεί, οι πολίτες μπορούν να βρουν χάρτες του δείκτη Aerosol Index από δορυφορικά δεδομένα, διαγράμματα των συγκεντρώσεων PM10 (από τους σταθμούς ποιότητας αέρα σε Ρέθυμνο) και προγνώσεις των συγκεντρώσεων σκόνης πάνω από την Ελλάδα για τις επόμενες τέσσερις ημέρες, μέσω του προγνωστικού μοντέλου DUST/METEO.
Πότε «καθαρίζει» η ατμόσφαιρα
Οι μετεωρολογικές συνθήκες των τελευταίων ημερών, με τους ενισχυμένους νοτιάδες, έχουν ανοίξει τον δρόμο για τη μεταφορά αέριων μαζών από τη Βόρεια Αφρική προς την Ανατολική Μεσόγειο. Η «θολή» ατμόσφαιρα θα είναι το κύριο χαρακτηριστικό του σκηνικού από σήμερα το μεσημέρι, με τις συγκεντρώσεις να κλιμακώνονται.
Το φαινόμενο θα έχει ωστόσο σχετικά σύντομη διάρκεια. Από το Σάββατο 14 Νοεμβρίου, η αλλαγή στην κυκλοφορία των ανέμων θα περιορίσει τη μεταφορά σκόνης, με τις συγκεντρώσεις να υποχωρούν σταδιακά και την ατμόσφαιρα να καθαρίζει σε ολόκληρη τη χώρα.
Οδηγίες προστασίας από την αφρικανική σκόνη
Η αφρικανική σκόνη μεταφέρει σωματίδια διαφορετικού μεγέθους, όπως PM10 και PM2,5, τα οποία μπορούν να διεισδύσουν βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα, συμπαρασύροντας συχνά και άλλους ατμοσφαιρικούς ρύπους.
Στο αναπνευστικό σύστημα, η έκθεση μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει συμπτώματα όπως δύσπνοια, βήχα, συριγμό και αίσθημα δυσφορίας, πλήττοντας κυρίως όσους πάσχουν από άσθμα, βρογχίτιδα ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Παράλληλα, τα σωματίδια έχουν συσχετιστεί και με καρδιαγγειακές επιβαρύνσεις, καθώς συμβάλλουν σε φλεγμονές, οξειδωτικό στρες και αγγειοσυστολή, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρών επεισοδίων.
Δεν λείπουν και οι αλλεργικού τύπου αντιδράσεις, με ρινική συμφόρηση, φτέρνισμα και δακρύρροια να ταλαιπωρούν τα άτομα με αυξημένη ευαισθησία. Η χρόνια έκθεση, μάλιστα, συνδέεται με μειωμένη πνευμονική λειτουργία και αναπνευστικές παθήσεις. Σύμφωνα με ανασκόπηση του 2020, εκτιμάται ότι περίπου 42.000 θάνατοι ετησίως στην Ευρώπη αποδίδονται στη σκόνη, με το ποσοστό στις μεσογειακές χώρες να κυμαίνεται μεταξύ 27% και 44%.
Η λήψη προληπτικών μέτρων είναι κρίσιμη, ειδικά για τις ευπαθείς ομάδες. Οι βασικές συστάσεις των ειδικών περιλαμβάνουν:
- Παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα: Ενημέρωση για τις μετρήσεις των αιωρούμενων σωματιδίων.
- Περιορισμός υπαίθριων δραστηριοτήτων: Αποφυγή παρατεταμένης παραμονής σε εξωτερικούς χώρους, ειδικά τις ημέρες με έντονη σκόνη.
- Κλειστά παράθυρα: Περιορισμός του αερισμού των χώρων, με χρήση καθαριστών αέρα όπου είναι εφικτό.
- Χρήση μάσκας: Σε περίπτωση αναγκαίας μετακίνησης, η μάσκα μπορεί να μειώσει την εισπνοή σωματιδίων.
- Επαρκής ενυδάτωση: Η κατανάλωση νερού είναι βασικό μέτρο αυτοφροντίδας.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από ασθενείς με άσθμα και ΧΑΠ, οι οποίοι ενδέχεται να χρειαστεί να προσαρμόσουν τη χρήση των φαρμάκων τους, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.
