Ένα παιδί ανεβάζει πυρετό, χρειάζεται εξέταση από γιατρό ή πρέπει να παραμείνει στο σπίτι. Για τον εργαζόμενο γονέα, η ανάγκη φροντίδας συνοδεύεται αμέσως από πρακτικά ερωτήματα!
Μπορεί να απουσιάσει από την εργασία του, για πόσες ημέρες και με ποια επίπτωση στον μισθό του;
Η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένα δικαιώματα, με ουσιώδεις διαφορές ανάμεσα στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα. Στον ιδιωτικό τομέα, η άδεια λόγω ασθένειας παιδιού ή άλλου εξαρτώμενου μέλους μπορεί να φθάσει τις 14 εργάσιμες ημέρες ετησίως, αλλά χορηγείται χωρίς αποδοχές. Στο Δημόσιο, η αντίστοιχη άδεια ασθένειας ανήλικων τέκνων είναι με αποδοχές και ακολουθεί διαφορετική κλίμακα ημερών.
Η διαφορά αυτή έχει άμεση οικονομική συνέπεια. Για μια οικογένεια που υπολογίζει κάθε ημερομίσθιο, η δυνατότητα νόμιμης απουσίας συνυπάρχει με την απώλεια εισοδήματος. Γι’ αυτό έχει σημασία να γνωρίζει ο εργαζόμενος ποια ακριβώς άδεια καλύπτει την περίπτωσή του: υπάρχουν και χωριστές προβλέψεις για επείγοντα οικογενειακά περιστατικά.
Ιδιωτικός τομέας: Ποιοι δικαιούνται έως 14 ημέρες
Η άδεια λόγω ασθένειας παιδιού ή άλλου εξαρτώμενου μέλους προβλέπεται στο άρθρο 244 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου, Π.Δ. 62/2025, όπου κωδικοποιήθηκε η σχετική ρύθμιση του άρθρου 42 του ν. 4808/2021.
Πρόκειται για ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα του εργαζόμενου γονέα, το οποίο ασκείται κατόπιν αίτησης. Η διάρκειά του εξαρτάται από τον αριθμό των παιδιών που προστατεύει ο δικαιούχος.
| Παιδιά που προστατεύει ο εργαζόμενος | Ανώτατη διάρκεια ανά ημερολογιακό έτος | Αποδοχές |
|---|---|---|
| Ένα παιδί | 6 εργάσιμες ημέρες | Χωρίς αποδοχές |
| Δύο παιδιά | 8 εργάσιμες ημέρες | Χωρίς αποδοχές |
| Περισσότερα από δύο παιδιά | 14 εργάσιμες ημέρες | Χωρίς αποδοχές |
Οι ημέρες αποτελούν συνολικό ετήσιο όριο για τον εργαζόμενο. Δεν χορηγούνται εκ νέου για κάθε ασθένεια ούτε πολλαπλασιάζονται με τον αριθμό των παιδιών.
Η άδεια μπορεί να λαμβάνεται εφάπαξ ή τμηματικά. Επομένως, ένας γονέας με ένα παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει μέρος των έξι ημερών σε ένα περιστατικό και το υπόλοιπο σε μεταγενέστερη ασθένεια, μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος.
Επειδή το δικαίωμα είναι ατομικό, κάθε γονέας που πληροί τις προϋποθέσεις διαθέτει το δικό του όριο. Οι αχρησιμοποίητες ημέρες του ενός δεν μεταβιβάζονται στον άλλο.
Τι σημαίνει «χωρίς αποδοχές» για τον μισθό
Για τις ημέρες κατά τις οποίες χρησιμοποιείται η συγκεκριμένη άδεια στον ιδιωτικό τομέα δεν οφείλονται αποδοχές βάσει αυτής της διάταξης. Η απουσία είναι νόμιμη, αλλά συνεπάγεται αντίστοιχη μισθολογική απώλεια.
Αυτός είναι ο γενικός κανόνας. Ευνοϊκότερες προβλέψεις μπορεί να προκύπτουν από συλλογική σύμβαση, κανονισμό εργασίας, ατομική σύμβαση ή συμφωνία με τον εργοδότη και εξακολουθούν να ισχύουν.
Συνεπώς, πριν από τη χρήση της άδειας, ο εργαζόμενος χρειάζεται να ελέγχει και το πλαίσιο που εφαρμόζεται στην επιχείρησή του. Το νόμιμο ελάχιστο προστασίας δεν αποκλείει καλύτερους όρους.
Μέχρι ποια ηλικία του παιδιού χορηγείται
Στη συγκεκριμένη ρύθμιση του ιδιωτικού τομέα περιλαμβάνονται παιδιά έως 16 ετών, εφόσον οι γονείς έχουν την επιμέλειά τους.
Για παιδιά άνω των 16 ετών, το δικαίωμα προβλέπεται όταν υπάρχει αποδεδειγμένη ανάγκη ειδικής φροντίδας εξαιτίας βαριάς ή χρόνιας ασθένειας ή αναπηρίας και συντρέχει η προϋπόθεση της επιμέλειας.
Άρα, το ηλικιακό όριο δεν είναι ενιαίο για όλες τις οικογενειακές άδειες. Η άδεια ασθένειας παιδιού, η απουσία για επείγον οικογενειακό περιστατικό και η άδεια νοσηλείας έχουν διαφορετικές προϋποθέσεις.
Δημόσιο: Πόσες ημέρες χορηγούνται με αποδοχές
Για τους υπαλλήλους που υπάγονται στον Υπαλληλικό Κώδικα, η άδεια ασθένειας ανήλικων τέκνων προβλέπεται στην παράγραφο 8 του άρθρου 53 του ν. 3528/2007. Αντίστοιχη πρόβλεψη υπάρχει στον Κώδικα Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων.
Τα ετήσια όρια διαμορφώνονται ως εξής:
| Κατηγορία υπαλλήλου | Ανώτατη διάρκεια ανά ημερολογιακό έτος | Αποδοχές |
|---|---|---|
| Υπάλληλος με ανήλικα τέκνα, γενικός κανόνας | 4 εργάσιμες ημέρες | Με αποδοχές |
| Τρίτεκνος υπάλληλος | 7 εργάσιμες ημέρες | Με αποδοχές |
| Πολύτεκνος υπάλληλος | 10 εργάσιμες ημέρες | Με αποδοχές |
| Μονογονέας, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις | 8 εργάσιμες ημέρες | Με αποδοχές |
Η άδεια αυτή δεν επιφέρει περικοπή αποδοχών. Όταν και οι δύο γονείς είναι δικαιούχοι υπάλληλοι, το δικαίωμα είναι αυτοτελές για καθέναν.
Για παράδειγμα, δύο γονείς που εμπίπτουν στον γενικό κανόνα διαθέτουν έως τέσσερις ημέρες ο καθένας. Δεν καλούνται να μοιραστούν ένα κοινό τετραήμερο. Αντίστοιχα, τα όρια του πίνακα είναι ετήσια και δεν αποτελούν ημέρες άδειας για κάθε παιδί ξεχωριστά.
Τι ισχύει για τους αναπληρωτές εκπαιδευτικούς
Για τους αναπληρωτές εκπαιδευτικούς, τα μέλη ΕΕΠ και ΕΒΠ, ο επίσημος πίνακας αδειών του υπουργείου Παιδείας περιλαμβάνει άδεια ασθένειας τέκνου με αποδοχές.
Αναφέρει τα όρια των τεσσάρων, επτά, δέκα και οκτώ εργάσιμων ημερών, ανάλογα με την οικογενειακή κατηγορία, με εφαρμογή σε αναλογία προς τη διάρκεια της σύμβασης.
Αυτή η διευκρίνιση είναι ουσιαστική: η εργασία με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου στη δημόσια εκπαίδευση δεν συνεπάγεται αυτομάτως εφαρμογή της άδειας άνευ αποδοχών που ισχύει γενικά στον ιδιωτικό τομέα. Ο υπολογισμός γίνεται από την αρμόδια υπηρεσία με βάση το ειδικό πλαίσιο και τη διάρκεια της σύμβασης.
Η χωριστή πρόβλεψη για επείγοντα περιστατικά
Στον ιδιωτικό τομέα υπάρχει επιπλέον το δικαίωμα απουσίας για λόγους ανωτέρας βίας, το οποίο δεν πρέπει να συγχέεται με την άδεια ασθένειας παιδιού.
Ο εργαζόμενος γονέας ή φροντιστής μπορεί να απουσιάσει με αποδοχές έως δύο φορές ετησίως και έως μία εργάσιμη ημέρα κάθε φορά, όταν επείγον οικογενειακό ζήτημα λόγω ασθένειας ή ατυχήματος καθιστά απαραίτητη την άμεση παρουσία του.
Το περιστατικό πρέπει να βεβαιώνεται με ιατρική γνωμάτευση νοσοκομείου ή θεράποντος γιατρού.
Δεν πρόκειται, επομένως, για δύο ημέρες που χρησιμοποιούνται ελεύθερα σε οποιαδήποτε περίπτωση φροντίδας. Απαιτείται επείγον περιστατικό και αναγκαιότητα άμεσης παρουσίας. Η πρόβλεψη περιλαμβάνεται σήμερα στο άρθρο 233 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου.
Σοβαρό νόσημα ή νοσηλεία: Οι πρόσθετες άδειες
Η εργατική νομοθεσία προβλέπει χωριστές διευκολύνσεις για σοβαρότερες καταστάσεις:
| Περίπτωση | Διάρκεια | Αποδοχές |
|---|---|---|
| Συγκεκριμένα σοβαρά νοσήματα παιδιών που ορίζει ο νόμος | 10 εργάσιμες ημέρες ετησίως | Με αποδοχές |
| Νοσηλεία παιδιού λόγω ασθένειας ή ατυχήματος που απαιτεί άμεση παρουσία του γονέα | Για όσο διαρκεί η νοσηλεία, έως 30 εργάσιμες ημέρες ετησίως | Χωρίς αποδοχές |
Η δεκαήμερη άδεια αφορά ρητά καθορισμένες παθήσεις και συνοδεύεται από ειδικές ηλικιακές και ιατρικές προϋποθέσεις. Δεν καλύπτει αυτομάτως κάθε ασθένεια που ένας γονέας θεωρεί σοβαρή.
Η άδεια νοσηλείας προβλέπεται ανεξαρτήτως ηλικίας του παιδιού. Για τις συγκεκριμένες ειδικές άδειες, ο νόμος προβλέπει προηγούμενη εξάντληση συναφών δικαιωμάτων με αποδοχές, εξαιρώντας την ετήσια κανονική άδεια.
Οι παραπάνω ρυθμίσεις αφορούν το πλαίσιο της εργατικής νομοθεσίας. Στο Δημόσιο εξετάζονται και οι ειδικές διατάξεις που διέπουν την υπηρεσιακή σχέση. Επιθεώρηση Εργασίας
Πότε καλύπτεται η ασθένεια άλλου μέλους της οικογένειας
Η άδεια των έξι, οκτώ ή δεκατεσσάρων ημερών του ιδιωτικού τομέα μπορεί να καλύπτει και άλλα εξαρτώμενα μέλη: σύζυγο, γονείς και άγαμα αδέλφια, υπό τις ειδικές προϋποθέσεις του νόμου.
Εξετάζονται, ανά περίπτωση, η αδυναμία αυτοεξυπηρέτησης, η ανάγκη φροντίδας και, όπου προβλέπεται, εισοδηματικό όριο.
Η διεύρυνση αυτή δεν μεταφέρεται αυτομάτως στην τετραήμερη άδεια ασθένειας τέκνων του Υπαλληλικού Κώδικα, η οποία αφορά ανήλικα παιδιά. Για άλλες ανάγκες φροντίδας απαιτείται αναζήτηση της κατάλληλης διάταξης.
Τι χρειάζεται να κάνει ο εργαζόμενος
Για να αποφεύγονται διαφωνίες ως προς την απουσία και τη μισθοδοσία, είναι χρήσιμο ο γονέας:
- Να ενημερώνει άμεσα τον εργοδότη ή την υπηρεσία του.
- Να υποβάλλει σαφές αίτημα, προσδιορίζοντας τις ημέρες και το είδος της άδειας.
- Να προσκομίζει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και να διατηρεί αντίγραφα της αίτησης.
- Να ζητά ενημέρωση για το διαθέσιμο υπόλοιπο και την επίπτωση στις αποδοχές.
Στο Δημόσιο, για την άδεια ασθένειας τέκνου προβλέπεται σχετική ιατρική βεβαίωση. Στην απουσία λόγω ανωτέρας βίας, η ιατρική τεκμηρίωση αποτελεί επίσης ρητή προϋπόθεση.
Η χρήση νόμιμων οικογενειακών δικαιωμάτων δεν επιτρέπεται να αποτελεί αιτία απόλυσης. Η σχετική προστασία αφορά απόλυση επειδή ο εργαζόμενος ζήτησε ή έλαβε την προβλεπόμενη άδεια· δεν συνιστά γενική απαγόρευση λύσης της σύμβασης για οποιονδήποτε άλλο νόμιμο λόγο. Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης
Η πραγματική δοκιμασία της προστασίας των γονέων
Η ύπαρξη μιας άδειας στον νόμο είναι απαραίτητη. Η δυνατότητα του γονέα να τη χρησιμοποιήσει χωρίς οικονομική εξάντληση και χωρίς πίεση στον χώρο εργασίας καθορίζει την πρακτική της αξία.
Η ασθένεια ενός παιδιού μπορεί να ανατρέψει μέσα σε λίγες ώρες το πρόγραμμα ολόκληρης της οικογένειας. Η σαφής ενημέρωση, η ορθή εφαρμογή των διατάξεων και η αναγνώριση της φροντίδας ως πραγματικής κοινωνικής ανάγκης είναι προϋποθέσεις ώστε τα προβλεπόμενα δικαιώματα να λειτουργούν στην καθημερινότητα.
