Τα 5 πρώιμα συμπτώματα της άνοιας
Δυσκολία στην ανάκληση πρόσφατων εμπειριών
Ένα από τα πρώτα σημάδια που μπορεί να εμφανιστούν είναι η εξασθένηση της επεισοδιακής μνήμης. Πρόκειται για την ικανότητα αποθήκευσης και ανάκλησης πληροφοριών που αφορούν προσωπικές εμπειρίες και συγκεκριμένα γεγονότα του παρελθόντος.
Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να θυμάται ότι πραγματοποίησε ένα ταξίδι, αλλά να αδυνατεί να ανακαλέσει πού διέμεινε ή ποιες δραστηριότητες έκανε. Αντίστοιχα, μπορεί να ξεχνά πού στάθμευσε το αυτοκίνητό του νωρίτερα ή σε ποιο εστιατόριο συναντήθηκε με έναν φίλο την προηγούμενη εβδομάδα.
Σύμφωνα με την κλινική Mayo, η απώλεια επεισοδιακής μνήμης μπορεί να αποτελεί μία από τις πρώτες ενδείξεις γνωστικής έκπτωσης.
Αλλαγές στην κρίση και στη λήψη αποφάσεων
Οι περιστασιακά λανθασμένες αποφάσεις είναι κάτι που μπορεί να συμβεί σε όλους. Ωστόσο, όταν τα προβλήματα κρίσης γίνονται συχνότερα και επηρεάζουν σημαντικές πτυχές της καθημερινότητας, ενδέχεται να αποτελούν προειδοποιητικό σημάδι.
Το άτομο μπορεί, για παράδειγμα, να δυσκολεύεται να διαχειριστεί τα οικονομικά του, να κάνει ακατάλληλες επιλογές ή να παραμελεί την προσωπική του υγιεινή και εμφάνιση. Τέτοιου είδους αλλαγές αναφέρονται και από την Ένωση Αλτσχάιμερ ως πιθανά συμπτώματα της νόσου.
Μεταβολές στη διάθεση και τη συμπεριφορά
Η άνοια μπορεί να επηρεάσει και τη συναισθηματική κατάσταση ενός ανθρώπου. Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν δυσκολία στον έλεγχο των συναισθημάτων τους, ενώ ενδέχεται να εμφανίζουν μεγαλύτερη σύγχυση, καχυποψία ή ευερεθιστότητα.
Άλλες πιθανές αλλαγές περιλαμβάνουν θλίψη, φόβο και αυξημένο άγχος. Παράλληλα, καταστάσεις που προηγουμένως δεν προκαλούσαν ενόχληση μπορεί πλέον να οδηγούν σε έντονες αντιδράσεις, ιδιαίτερα όταν το άτομο βρίσκεται σε ένα άγνωστο περιβάλλον ή έξω από τις συνηθισμένες του συνήθειες.
Δυσκολία στην ολοκλήρωση καθημερινών δραστηριοτήτων
Ένα ακόμη σύμπτωμα είναι η σταδιακή αδυναμία εκτέλεσης εργασιών που παλαιότερα πραγματοποιούνταν χωρίς δυσκολία.
Η εκμάθηση μιας νέας τεχνολογίας ή η εξοικείωση με μια άγνωστη συσκευή μπορεί να είναι απαιτητική για οποιονδήποτε. Στην περίπτωση της άνοιας, όμως, οι δυσκολίες μπορεί να επεκτείνονται και σε γνώριμες δραστηριότητες, όπως η οδήγηση, η οργάνωση των αγορών ή η ολοκλήρωση συνηθισμένων εργασιών στο σπίτι.
Δυσκολίες στην επικοινωνία και τη χρήση της γλώσσας
Τα προβλήματα στη γλωσσική έκφραση αποτελούν επίσης πιθανή πρώιμη ένδειξη άνοιας. Το άτομο μπορεί να δυσκολεύεται να θυμηθεί απλές και οικείες λέξεις, να χρησιμοποιεί λανθασμένες ονομασίες για αντικείμενα ή να επαναλαμβάνει συνεχώς τα ίδια πράγματα.
Επιπλέον, μπορεί να χάνει τη σειρά των σκέψεών του κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης ή να δυσκολεύεται να παρακολουθήσει όσα λέγονται.
Εάν παρατηρηθούν τέτοιες αλλαγές στον εαυτό μας ή σε κάποιο κοντινό πρόσωπο, είναι σημαντικό να ζητηθεί η γνώμη ειδικού. Η διάγνωση πρέπει να γίνεται από επαγγελματία υγείας, ο οποίος μπορεί να αξιολογήσει τα συμπτώματα και να προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση.
Ποιοι έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας
Η προχωρημένη ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η εμφάνιση άνοιας είναι αναπόφευκτη. Υπάρχουν, επίσης, αρκετοί άλλοι παράγοντες που σχετίζονται με την υγεία και τον τρόπο ζωής και ενδέχεται να επηρεάζουν τις πιθανότητες εμφάνισής της.
Σύμφωνα με την Εθνική Βιβλιοθήκη Ιατρικής των ΗΠΑ, στους παράγοντες που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο περιλαμβάνονται:
- Υψηλή αρτηριακή πίεση.
- Αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης.
- Υψηλό σάκχαρο στο αίμα.
- Κάπνισμα.
- Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
- Υπνική άπνοια.
- Κατάθλιψη.
- Απώλεια ακοής.
- Μη ισορροπημένη διατροφή.
- Έλλειψη σωματικής δραστηριότητας.
- Περιορισμένη κοινωνική αλληλεπίδραση.
Η αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου και η φροντίδα της συνολικής υγείας μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης. Παράλληλα, η έγκαιρη αξιολόγηση των ύποπτων συμπτωμάτων επιτρέπει την ταχύτερη διάγνωση και την καλύτερη δυνατή διαχείριση της κατάστασης.
