Γιατί τα παιδιά χρησιμοποιούν τόσο σκληρές εκφράσεις;
Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους γονείς να μην αντιμετωπίζουν μια τέτοια φράση ως κυριολεκτική δήλωση. Τα μικρά παιδιά, ιδιαίτερα όσα δεν έχουν συμπληρώσει τα έξι χρόνια, βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία ανάπτυξης των συναισθηματικών τους δεξιοτήτων. Ο εγκέφαλός τους, και ειδικότερα οι περιοχές που σχετίζονται με τη διαχείριση των συναισθημάτων, συνεχίζει να ωριμάζει, όπως αναφέρει ο Independent.
Ωστόσο, η δυσκολία στην έκφραση έντονων συναισθημάτων δεν αφορά αποκλειστικά τις μικρές ηλικίες. Παιδιά κάθε ηλικίας μπορεί να δυσκολεύονται να περιγράψουν με λόγια όσα αισθάνονται, όταν βιώνουν θυμό, απογοήτευση ή στενοχώρια.
Για παράδειγμα, ένα παιδί που θυμώνει επειδή ο γονιός του αρνήθηκε να του επιτρέψει κάτι μπορεί να μην έχει ακόμη την ικανότητα να εξηγήσει τι το ενοχλεί. Έτσι, καταφεύγει στις πιο έντονες εκφράσεις που γνωρίζει, χωρίς απαραίτητα να αντιλαμβάνεται πλήρως το πραγματικό τους νόημα.
Υπάρχει, μάλιστα, και μια θετική πλευρά σε αυτή τη συμπεριφορά. Τα παιδιά συχνά εκφράζουν τα πιο δύσκολα και δυσάρεστα συναισθήματά τους απέναντι στους ανθρώπους με τους οποίους αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια. Γνωρίζουν ότι οι γονείς τους μπορούν να αντέξουν τη συναισθηματική τους ένταση και ότι η αγάπη τους δεν εξαρτάται από τη συμπεριφορά τους. Αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη μιας ισχυρής και ασφαλούς σχέσης ανάμεσα στον γονιό και το παιδί.
Πώς μπορούν να αντιδράσουν οι γονείς
Να πάρουν λίγο χρόνο πριν απαντήσουν
Όταν ένα παιδί χρησιμοποιεί σκληρές εκφράσεις, είναι σημαντικό ο γονιός να μην αντιδράσει παρορμητικά. Μια βαθιά ανάσα και λίγα δευτερόλεπτα ηρεμίας μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείριση της στιγμής.
Με αυτόν τον τρόπο, ο ενήλικας λειτουργεί ως θετικό παράδειγμα συναισθηματικής αυτορρύθμισης, δείχνοντας στο παιδί πώς μπορεί να αντιμετωπίζει την ένταση χωρίς να ξεσπά.
Να αναγνωρίσουν το συναίσθημα του παιδιού
Πριν επιχειρήσουν να διορθώσουν τη συμπεριφορά, οι γονείς είναι χρήσιμο να δείξουν ότι αντιλαμβάνονται τι αισθάνεται το παιδί. Μια φράση όπως «Βλέπω ότι έχεις θυμώσει πολύ. Καταλαβαίνω ότι ήθελες να συνεχίσεις το παιχνίδι και σε στενοχωρεί που πρέπει να σταματήσεις» μπορεί να βοηθήσει.
Η αναγνώριση του συναισθήματος δεν σημαίνει ότι ο γονιός αποδέχεται την έντονη αντίδραση ή συμφωνεί με όσα ειπώθηκαν. Δείχνει, όμως, ότι ακούει το παιδί και κατανοεί τη δυσκολία που βιώνει.
Τα έντονα συναισθήματα χρειάζεται πρώτα να αναγνωριστούν, ώστε στη συνέχεια να μπορέσουν να υποχωρήσουν. Όταν τα παιδιά μαθαίνουν από μικρή ηλικία ότι κάθε συναίσθημα είναι αποδεκτό, αποκτούν σταδιακά καλύτερες δεξιότητες διαχείρισής του.
Να παραμείνουν δίπλα στο παιδί μέχρι να ηρεμήσει
Αμέσως μετά την αναγνώριση του συναισθήματος, δεν χρειάζεται να ακολουθήσει μια προσπάθεια άμεσης επίλυσης του προβλήματος. Προτεραιότητα έχει να βοηθηθεί το παιδί να περάσει τη δύσκολη συναισθηματική στιγμή και να επανέλθει σε μια πιο ήρεμη κατάσταση.
Κάποια παιδιά μπορεί να αναζητούν μια αγκαλιά ή την ήρεμη παρουσία του γονιού τους δίπλα τους. Άλλα ενδέχεται να χρειάζονται λίγο προσωπικό χώρο. Σε κάθε περίπτωση, η σταθερή και ήρεμη παρουσία του ενήλικα μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα βοηθητική.
Να θέσουν όρια χωρίς ένταση
Όταν το παιδί ηρεμήσει, είναι η κατάλληλη στιγμή να γίνει μια συζήτηση για τις λέξεις που χρησιμοποίησε. Οι γονείς χρειάζεται να εξηγήσουν ότι όλα τα συναισθήματα είναι αποδεκτά, αλλά ορισμένες εκφράσεις μπορεί να πληγώσουν τους άλλους.
Για παράδειγμα, μπορούν να πουν: «Είναι φυσιολογικό να θυμώνεις, αλλά δεν είναι σωστό να λες σε κάποιον ότι τον μισείς. Τι θα μπορούσες να πεις την επόμενη φορά για να δείξεις ότι είσαι θυμωμένος;».
Έτσι, το παιδί μαθαίνει σταδιακά να ξεχωρίζει το συναίσθημα από τον τρόπο με τον οποίο επιλέγει να το εκφράσει.
Να ενισχύσουν τη συναισθηματική έκφραση μέσα από την καθημερινότητα
Ένα από τα σημαντικότερα εφόδια που μπορούν να προσφέρουν οι γονείς στα παιδιά είναι η ικανότητα να αναγνωρίζουν και να ονομάζουν τα συναισθήματά τους. Όταν ένα παιδί μαθαίνει να λέει «είμαι θυμωμένος», «απογοητεύτηκα» ή «στενοχωρήθηκα», αποκτά περισσότερους τρόπους να επικοινωνεί όσα βιώνει, χωρίς να καταφεύγει απαραίτητα σε επιθετικές εκφράσεις.
Η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει πιο εύκολη μέσα από το παιχνίδι και την ανάγνωση βιβλίων που ασχολούνται με τα συναισθήματα. Παράλληλα, οι γονείς μπορούν να εξασκούν μαζί με τα παιδιά απλές δραστηριότητες που τα βοηθούν να ηρεμούν, όπως η ζωγραφική, μια βόλτα έξω ή το χάιδεμα ενός κατοικίδιου.
Η εξάσκηση τέτοιων τρόπων διαχείρισης σε στιγμές ηρεμίας μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να τους αξιοποιούν αποτελεσματικότερα όταν έρχονται αντιμέτωπα με έντονα συναισθήματα.
