Με βάση τον νόμο 5316/2026, ο οποίος ενσωματώνει στην ελληνική νομοθεσία την ευρωπαϊκή οδηγία 2023/970, οι εργοδότες του ιδιωτικού τομέα αποκτούν νέες υποχρεώσεις, ενώ παράλληλα διευρύνονται τα δικαιώματα των εργαζομένων.
Μία από τις βασικότερες αλλαγές αφορά τις προσλήψεις, καθώς οι υποψήφιοι θα πρέπει να γνωρίζουν τον αρχικό μισθό ή το εύρος των αποδοχών πριν από την πρώτη συνέντευξη. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν πλέον να ζητούν πληροφορίες σχετικά με τον μισθό που λάμβανε κάποιος στην προηγούμενη εργασία του.
Ταυτόχρονα, όσοι ήδη απασχολούνται σε μια επιχείρηση θα έχουν τη δυνατότητα να ζητούν συγκριτικά στοιχεία για τις αποδοχές ανδρών και γυναικών σε αντίστοιχες θέσεις. Οι εργοδότες θα πρέπει να απαντούν μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και να προχωρούν σε διορθώσεις όταν διαπιστώνονται αδικαιολόγητες ανισότητες.
Πώς θα καθορίζονται πλέον οι μισθοί
Από την 1η Νοεμβρίου, όλοι οι εργοδότες, ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησής τους και τον αριθμό των απασχολουμένων, θα πρέπει να διαθέτουν τεκμηριωμένο σύστημα καθορισμού των αμοιβών.
Οι μισθολογικές δομές θα πρέπει να καταγράφονται εγγράφως και να βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια, χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου. Παράλληλα, θα πρέπει να επιτρέπουν τη σύγκριση διαφορετικών θέσεων εργασίας, ώστε να αξιολογείται εάν η αμοιβή ανταποκρίνεται στην αξία και στις απαιτήσεις κάθε θέσης.
Στα κριτήρια που θα λαμβάνονται υπόψη περιλαμβάνονται οι δεξιότητες, η απαιτούμενη προσπάθεια, το επίπεδο ευθύνης και οι συνθήκες εργασίας. Μπορούν επίσης να συνυπολογίζονται η προϋπηρεσία, τα επαγγελματικά προσόντα και άλλα χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τη συγκεκριμένη θέση.
Στις επιχειρήσεις όπου εφαρμόζεται Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, θα είναι δυνατή η αξιοποίηση των επαγγελματικών κατηγοριών και των μισθολογικών κλιμακίων που προβλέπονται σε αυτή.
Υποχρεωτική γνωστοποίηση του μισθού πριν από την πρώτη συνέντευξη
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τη διαδικασία επιλογής και πρόσληψης προσωπικού.
Οι εργοδότες θα πρέπει να ενημερώνουν τους υποψηφίους, πριν από την πρώτη συνέντευξη, για την αρχική αμοιβή ή το εύρος των αποδοχών που αντιστοιχεί στη θέση εργασίας. Η σχετική ενημέρωση θα βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια και θα λαμβάνει υπόψη, όπου υπάρχουν, τις προβλέψεις της αντίστοιχης Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.
Παράλληλα, θα απαγορεύεται στους εργοδότες να ρωτούν τους υποψηφίους σχετικά με τις αποδοχές που είχαν στην προηγούμενη επαγγελματική τους θέση.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση αποσκοπεί στο να μην αναπαράγονται παλαιότερες μισθολογικές ανισότητες κατά τη σύναψη νέων εργασιακών σχέσεων.
Αλλαγές προβλέπονται και στις αγγελίες εργασίας, οι οποίες δεν θα μπορούν να περιλαμβάνουν διατυπώσεις που εισάγουν διακρίσεις λόγω φύλου ή οικογενειακής κατάστασης.
Δικαίωμα των εργαζομένων να ζητούν πληροφορίες για τις αμοιβές
Περισσότερα δικαιώματα αποκτούν και όσοι απασχολούνται ήδη σε μια επιχείρηση, καθώς θα μπορούν να ζητούν επίσημα στοιχεία σχετικά με τις μισθολογικές απολαβές.
Ειδικότερα, κάθε εργαζόμενος θα έχει το δικαίωμα να υποβάλλει γραπτό αίτημα για να ενημερωθεί τόσο για το δικό του επίπεδο αμοιβής όσο και για τις μέσες αποδοχές ανδρών και γυναικών που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.
Οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να παρέχουν τις συγκεκριμένες πληροφορίες το αργότερο μέσα σε δύο μήνες από την υποβολή του αιτήματος.
Επιπλέον, οι εργοδότες θα πρέπει να ενημερώνουν σε ετήσια βάση το προσωπικό για την ύπαρξη αυτού του δικαιώματος, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να ασκηθεί.
Η παροχή των στοιχείων θα πραγματοποιείται με την τήρηση των κανόνων προστασίας προσωπικών δεδομένων και εμπιστευτικότητας.
Πότε θα πρέπει οι επιχειρήσεις να διορθώνουν τις μισθολογικές ανισότητες
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση διαφορών στις αποδοχές μεταξύ ανδρών και γυναικών, όταν αυτές δεν δικαιολογούνται από αντικειμενικούς παράγοντες.
Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται ένας μηχανισμός κοινής αξιολόγησης των αμοιβών, ο οποίος ενεργοποιείται όταν πληρούνται ταυτόχρονα τρεις προϋποθέσεις:
Η μέση μισθολογική διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών ανέρχεται τουλάχιστον στο 5% σε κάποια κατηγορία εργαζομένων.
Η συγκεκριμένη απόκλιση δεν μπορεί να αιτιολογηθεί με αντικειμενικά κριτήρια που είναι ουδέτερα ως προς το φύλο.
Η επιχείρηση δεν έχει προχωρήσει στη διόρθωσή της μέσα σε έξι μήνες από την υποβολή των σχετικών στοιχείων.
Εφόσον συντρέχουν οι παραπάνω όροι, θα πραγματοποιείται λεπτομερής αξιολόγηση των αποδοχών. Στο πλαίσιο αυτό θα εξετάζονται η μισθολογική κατανομή, η αναλογία ανδρών και γυναικών στις επιμέρους κατηγορίες προσωπικού, αλλά και πρόσθετες ή μεταβλητές παροχές, όπως τα μπόνους.
Εάν εντοπιστούν αδικαιολόγητες διαφορές, θα πρέπει να καθορίζονται συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την εξάλειψή τους και να ελέγχεται κατά πόσο τα μέτρα που εφαρμόστηκαν είχαν αποτέλεσμα.
Στο μικροσκόπιο μπόνους, αυξήσεις και γονικές άδειες
Οι νέες υποχρεώσεις των επιχειρήσεων δεν περιορίζονται στους βασικούς μισθούς. Στο πλαίσιο της μισθολογικής διαφάνειας θα εξετάζονται επίσης οι διαφορές στα μπόνους και σε άλλες πρόσθετες παροχές που λαμβάνουν οι εργαζόμενοι.
Ένα ακόμη ζήτημα που θα αξιολογείται είναι εάν γυναίκες και άνδρες έχουν τις ίδιες δυνατότητες μισθολογικής εξέλιξης μετά την επιστροφή τους από άδειες μητρότητας, πατρότητας, γονικές άδειες ή άδειες φροντίδας.
Στόχος είναι να διαπιστωθεί εάν η λήψη τέτοιων αδειών επηρεάζει αρνητικά την επαγγελματική και μισθολογική πορεία ορισμένων εργαζομένων και να εντοπίζονται περιπτώσεις άνισης μεταχείρισης.
Πού μπορούν να απευθυνθούν όσοι διαπιστώνουν μισθολογικές διακρίσεις
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει περισσότερες δυνατότητες για τους εργαζομένους που θεωρούν ότι αδικούνται ως προς τις αποδοχές τους.
Όσοι υποψιάζονται ότι υφίστανται μισθολογικές διακρίσεις θα μπορούν να απευθύνονται στην Επιθεώρηση Εργασίας ή να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη, διεκδικώντας την ίση μεταχείριση.
Επιπλέον, θα έχουν τη δυνατότητα να αναζητούν υποστήριξη από τον Συνήγορο του Πολίτη και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, ανάλογα με τις αρμοδιότητες κάθε φορέα.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, κεντρικός στόχος των νέων διατάξεων είναι η ισότητα στις αμοιβές για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας να εφαρμόζεται ουσιαστικά και όχι να αποτελεί απλώς μια γενική νομοθετική αρχή. Η διαφάνεια στον καθορισμό των μισθών, η πρόσβαση των εργαζομένων σε συγκριτικά στοιχεία και η υποχρέωση αντιμετώπισης των αδικαιολόγητων αποκλίσεων αποτελούν τα βασικά εργαλεία για την επίτευξη αυτού του στόχου.
