Τα ακάρεα βρίσκονται στα περισσότερα σπίτια
Σύμφωνα με στοιχεία ελληνικής διδακτορικής έρευνας, ακάρεα της οικιακής σκόνης εντοπίζονται σε περίπου 65% έως 95% των κατοικιών.
Πρόκειται για μικροσκοπικούς οργανισμούς που συγγενεύουν με τις αράχνες και τα τσιμπούρια. Τα δύο είδη που συναντώνται συχνότερα στα σπίτια είναι τα Dermatophagoides farinae και Dermatophagoides pteronyssinus, ενώ δεν είναι ασυνήθιστο να συνυπάρχουν και τα δύο.
Οι συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξή τους είναι κυρίως η ζέστη και η υγρασία. Θερμοκρασίες γύρω στους 20-25 βαθμούς Κελσίου δημιουργούν ευνοϊκό περιβάλλον, ενώ τα ακάρεα τρέφονται μεταξύ άλλων με νεκρά κύτταρα του ανθρώπινου δέρματος.
Γι' αυτό και συγκεντρώνονται σε υφασμάτινες επιφάνειες, όπως τα στρώματα, τα μαξιλάρια και τα κλινοσκεπάσματα, αλλά και σε καναπέδες, κουρτίνες και λούτρινα παιχνίδια.
Στην ηπειρωτική Ελλάδα έχει αναφερθεί συχνότερη παρουσία του D. pteronyssinus, ενώ στα νησιά φαίνεται να συναντάται περισσότερο το D. farinae. Τα υψηλότερα επίπεδα παρατηρούνται συνήθως κατά τους θερμότερους και πιο υγρούς μήνες, ιδιαίτερα το καλοκαίρι και στις αρχές του φθινοπώρου.
Δεν είναι μόνο τα ακάρεα
Το εσωτερικό ενός σπιτιού μπορεί να περιέχει ένα ολόκληρο μείγμα αλλεργιογόνων.
Σε μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε παιδικά υπνοδωμάτια στην Αθήνα ανιχνεύθηκαν, μεταξύ άλλων, μύκητες όπως οι Cladosporium, Alternaria και Aspergillus.
Στα σπίτια όπου υπάρχουν κατοικίδια, μπορούν επίσης να συγκεντρωθούν αλλεργιογόνες πρωτεΐνες από γάτες και σκύλους, όπως οι Fel d 1 και Can f 1. Μάλιστα, τα συγκεκριμένα αλλεργιογόνα μπορούν να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα σπίτι χωρίς κατοικίδια είναι απαλλαγμένο από αυτά. Αλλεργιογόνα από ζώα μπορούν να μεταφερθούν στους εσωτερικούς χώρους μέσω των ρούχων και άλλων επιφανειών.
Στα πιθανά αλλεργιογόνα του σπιτιού περιλαμβάνονται επίσης η γύρη που εισέρχεται από τα παράθυρα, καθώς και αλλεργιογόνα από κατσαρίδες και τρωκτικά, ανάλογα με τις συνθήκες κάθε κατοικίας.
Πώς επηρεάζουν την καθημερινότητα
Για τους περισσότερους υγιείς ανθρώπους που δεν έχουν αλλεργίες, τα συγκεκριμένα αλλεργιογόνα δεν αποτελούν από μόνα τους σοβαρή απειλή.
Η κατάσταση είναι διαφορετική για όσους έχουν αλλεργική ρινίτιδα ή άσθμα. Η έκθεση σε αλλεργιογόνα μπορεί να προκαλέσει ή να εντείνει συμπτώματα όπως ρινική συμφόρηση, φτέρνισμα, καταρροή και δυσκολία στην αναπνοή.
Παράλληλα, η επιβάρυνση της ατμόσφαιρας από σκόνη και μικροσωματίδια, ιδιαίτερα σε περιοχές με έντονη οικοδομική δραστηριότητα, μπορεί να κάνει τα συμπτώματα ακόμη πιο έντονα.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στις ώρες που είμαστε ξύπνιοι. Τα αυξημένα επίπεδα αλλεργιογόνων στον χώρο του ύπνου έχουν συσχετιστεί με χειρότερη ποιότητα ύπνου, περισσότερες αφυπνίσεις και εντονότερη ρινική συμφόρηση.
Τι μπορούμε να κάνουμε για να μειώσουμε τα αλλεργιογόνα
Η συστηματική καθαριότητα αποτελεί ένα από τα βασικά μέτρα περιορισμού της σκόνης και των αλλεργιογόνων.
Το συχνό σκούπισμα, ιδανικά με ηλεκτρική σκούπα που διαθέτει φίλτρο HEPA, μπορεί να βοηθήσει στην απομάκρυνση σωματιδίων. Χρήσιμο είναι επίσης να πλένονται τακτικά τα κλινοσκεπάσματα και να χρησιμοποιούνται προστατευτικά καλύμματα για στρώματα και μαξιλάρια.
Καλό είναι ακόμη να αποφεύγουμε να ανεβαίνουμε στο κρεβάτι ή να καθόμαστε στον καναπέ με τα ρούχα που φορούσαμε όλη την ημέρα, καθώς μπορούν να μεταφέρουν σκόνη, γύρη και άλλα αλλεργιογόνα.
Μπορεί να βοηθήσει ένας καθαριστής αέρα;
Μία ακόμη λύση που έχει εξεταστεί είναι η χρήση καθαριστή αέρα με κατάλληλο σύστημα φιλτραρίσματος.
Ένας καθαριστής αέρα δεν είναι το ίδιο πράγμα με έναν ιονιστή. Οι συσκευές καθαρισμού χρησιμοποιούν φίλτρα για να απομακρύνουν σωματίδια από τον αέρα του εσωτερικού χώρου.
Το προφίλτρο μπορεί να συγκρατεί μεγαλύτερα σωματίδια, όπως τρίχες και χνούδια, ενώ ένα φίλτρο HEPA είναι σχεδιασμένο να κατακρατά πολύ μικρά αιωρούμενα σωματίδια. Σε αρκετές συσκευές υπάρχει επίσης φίλτρο ενεργού άνθρακα, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως για τη μείωση οσμών και ορισμένων αέριων ρύπων.
Η αποτελεσματικότητα, βέβαια, εξαρτάται από την ποιότητα της συσκευής, το μέγεθος του χώρου, τη σωστή χρήση και την κατάσταση των φίλτρων.
Η σχέση με τον ύπνο
Η χρήση καθαριστή αέρα στο υπνοδωμάτιο έχει αποτελέσει αντικείμενο ερευνών, με ορισμένες μελέτες να δείχνουν ότι η μείωση των αιωρούμενων σωματιδίων και αλλεργιογόνων μπορεί να συμβάλει σε καλύτερες συνθήκες ύπνου.
Για κάποιον που υποφέρει συχνά από μπούκωμα, φτέρνισμα ή ερεθισμό κατά τη διάρκεια της νύχτας, η βελτίωση της ποιότητας του αέρα μπορεί να κάνει αισθητή διαφορά στην άνεση.
Ωστόσο, ο καθαριστής αέρα δεν αντικαθιστά τον καθαρισμό του σπιτιού ούτε την κατάλληλη αντιμετώπιση μιας αλλεργίας ή του άσθματος. Λειτουργεί συμπληρωματικά, μειώνοντας τους ρύπους και τα σωματίδια που κυκλοφορούν στον αέρα.
Τελικά, η καλύτερη προσέγγιση είναι ένας συνδυασμός μέτρων: τακτικός καθαρισμός, συχνό πλύσιμο των κλινοσκεπασμάτων, περιορισμός της σκόνης και της υγρασίας και, όπου χρειάζεται, χρήση ενός κατάλληλου καθαριστή αέρα.
Για όσους αντιμετωπίζουν επίμονα συμπτώματα, ιδιαίτερα δύσπνοια ή συχνές κρίσεις άσθματος, η συμβουλή γιατρού ή αλλεργιολόγου παραμένει απαραίτητη.
