Δύο διαφορετικές τάσεις καταγράφονται στην ελληνική αγορά ακινήτων, με τα τελευταία στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων να αποτυπώνουν τη μετατόπιση του ενδιαφέροντος από τις κλασικές αγοραπωλησίες προς τις γονικές παροχές και τις δωρεές.
Από τη μία πλευρά, οι γονικές παροχές και οι δωρεές παρουσιάζουν εντυπωσιακή άνοδο, εξέλιξη που συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ. Από την άλλη, οι αγοραπωλησίες ακινήτων εμφανίζουν σημάδια κόπωσης, καθώς οι συνεχείς αυξήσεις των τιμών δυσκολεύουν ολοένα και περισσότερο την πρόσβαση των αγοραστών στην αγορά.
Πτώση στις μεταβιβάσεις για δεύτερο μήνα
Τα στοιχεία της ΑΑΔΕ δείχνουν ότι τον Μάιο του 2026 τα έσοδα από τον φόρο μεταβίβασης κτιρίων και οικοπέδων υποχώρησαν κατά 4% σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του 2025.
Συγκεκριμένα, από τις μεταβιβάσεις οικοδομών και οικοπέδων βεβαιώθηκαν φόροι ύψους 53,12 εκατ. ευρώ, έναντι υψηλότερων εσόδων έναν χρόνο νωρίτερα.
Στην κατηγορία των κατοικιών και των επαγγελματικών ακινήτων, ο φόρος μεταβίβασης διαμορφώθηκε στα 44,64 εκατ. ευρώ, από 45,89 εκατ. ευρώ τον Μάιο του 2025, καταγράφοντας πτώση 2,7%.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η υποχώρηση στα οικόπεδα και τα αγροτεμάχια. Τα έσοδα από τους φόρους μεταβίβασης περιορίστηκαν στα 8,48 εκατ. ευρώ, έναντι 9,43 εκατ. ευρώ πέρυσι, σημειώνοντας μείωση 10,1%.
Η εικόνα αυτή δεν είναι άσχετη με την έντονη άνοδο των τιμών των ακινήτων τα τελευταία χρόνια.
Οι τιμές ανεβαίνουν, η αγορά δυσκολεύεται
Η αύξηση του κόστους αγοράς φαίνεται να αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που περιορίζουν τη δυναμική των αγοραπωλησιών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν συνολικά κατά 34,3% την τριετία 2023-2025 σε πανελλαδικό επίπεδο. Η άνοδος αυτή έχει οδηγήσει τις τιμές σε επίπεδα υψηλότερα ακόμη και από το ιστορικό ρεκόρ του 2008.
Ωστόσο, η εικόνα των φορολογικών εσόδων δεν μπορεί να μεταφραστεί αυτόματα σε αντίστοιχη μεταβολή του αριθμού των συναλλαγών. Και αυτό γιατί σημαντικό μέρος των μεταβιβάσεων πραγματοποιείται χωρίς την καταβολή φόρου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αγορά πρώτης κατοικίας, για την οποία προβλέπεται απαλλαγή από τον φόρο μεταβίβασης μέχρι συγκεκριμένα όρια, ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση του αγοραστή και υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται τα προβλεπόμενα κριτήρια.
Το πεντάμηνο κρατά θετικό πρόσημο
Παρά τη διμηνιαία υποχώρηση των εσόδων, η συνολική εικόνα στο πρώτο πεντάμηνο του 2026 παραμένει θετική.
Από τον Ιανουάριο έως και τον Μάιο, οι βεβαιωμένοι φόροι από μεταβιβάσεις κτιρίων και οικοπέδων ανήλθαν σε 246,81 εκατ. ευρώ, έναντι 235,91 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Πρόκειται για αύξηση 4,6%, που μεταφράζεται σε περίπου 10,9 εκατ. ευρώ επιπλέον φορολογικά έσοδα μέσα σε έναν χρόνο.
Η επίδοση αυτή, πάντως, δεν αναιρεί την κάμψη που καταγράφηκε τον Απρίλιο και τον Μάιο, αλλά δείχνει ότι συνολικά η αγορά εξακολουθεί να κινείται σε υψηλότερα επίπεδα από πέρυσι.
Εκρηκτική αύξηση στις γονικές παροχές
Στον αντίποδα των αγοραπωλησιών, εντυπωσιακή είναι η αύξηση των δωρεών και των γονικών παροχών.
Μόνο τον Μάιο, οι φόροι και τα τέλη που βεβαιώθηκαν ανήλθαν σε 6,82 εκατ. ευρώ, έναντι 4,18 εκατ. ευρώ τον ίδιο μήνα του 2025.
Μέσα σε έναν χρόνο, δηλαδή, καταγράφηκε αύξηση 2,64 εκατ. ευρώ ή 63,2%.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στο σύνολο του πενταμήνου. Από τον Ιανουάριο έως τον Μάιο του 2026, οι φόροι από δωρεές, γονικές και λοιπές παροχές έφθασαν τα 18,71 εκατ. ευρώ, από 15,2 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η αύξηση ανέρχεται σε 23,1%.
Στο επίκεντρο το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ
Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή φαίνεται να διαδραματίζει το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, το οποίο ισχύει για γονικές παροχές και δωρεές μεταξύ προσώπων της πρώτης κατηγορίας, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η φορολογική νομοθεσία.
Το συγκεκριμένο καθεστώς έχει καταστήσει τις γονικές παροχές ένα ιδιαίτερα σημαντικό εργαλείο για τη μεταβίβαση περιουσίας, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές των ακινήτων παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Έτσι, την ώρα που το κόστος αγοράς ενός ακινήτου λειτουργεί ως «φρένο» για μέρος των υποψήφιων αγοραστών, η μεταβίβαση περιουσίας μέσα στην οικογένεια εμφανίζει σαφώς ισχυρότερη δυναμική.
Σχεδόν αμετάβλητοι οι φόροι κληρονομιάς
Πολύ διαφορετική είναι η εικόνα στους φόρους κληρονομιάς, όπου οι μεταβολές παραμένουν περιορισμένες.
Τον Μάιο του 2026 βεβαιώθηκαν φόροι και τέλη ύψους 15,51 εκατ. ευρώ, έναντι 14,97 εκατ. ευρώ τον αντίστοιχο μήνα του 2025.
Στο πρώτο πεντάμηνο, οι φόροι κληρονομιάς διαμορφώθηκαν στα 61,86 εκατ. ευρώ, από 61,35 εκατ. ευρώ πέρυσι, καταγράφοντας οριακή αύξηση μόλις 0,8%.
Τα στοιχεία αποτυπώνουν, τελικά, μια αγορά ακινήτων δύο ταχυτήτων: οι υψηλές τιμές φαίνεται να περιορίζουν τη δυναμική των παραδοσιακών αγοραπωλησιών, ενώ το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς δίνει σημαντική ώθηση στις γονικές παροχές και τις δωρεές.
