«Η αντίσταση στα αντιβιοτικά, ή ευρύτερα η μικροβιακή αντοχή (AMR), έχει εξαπλωθεί σε μεγάλο βαθμό και απειλεί το μέλλον της σύγχρονης ιατρικής», ανέφερε ο ειδικός του ΠΟΥ Ζαν-Πιέρ Νιεμαζί.
Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι επίσης οι ασθενείς με καρκίνο και όσοι πάσχουν από χρόνιες παθήσεις, καθώς διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν λοιμώξεις από βακτήρια, ιούς ή μύκητες που δεν ανταποκρίνονται πλέον στις υπάρχουσες φαρμακευτικές αγωγές.
Το πρόβλημα οφείλεται στο γεγονός ότι τα μικρόβια αναπτύσσουν σταδιακά μηχανισμούς άμυνας απέναντι στα φάρμακα που έχουν σχεδιαστεί για την εξουδετέρωσή τους. Ως αποτέλεσμα, ορισμένες θεραπείες χάνουν την αποτελεσματικότητά τους, δυσκολεύοντας σημαντικά την αντιμετώπιση κοινών λοιμώξεων.
Με αφορμή την εβδομάδα ευαισθητοποίησης για τη μικροβιακή αντοχή, η οποία πραγματοποιείται από τις 18 έως τις 24 Νοεμβρίου, ο ΠΟΥ απευθύνει έκκληση στις κυβερνήσεις να ενισχύσουν τις δράσεις για τον περιορισμό του φαινομένου.
Μικροβιακή αντοχή: Ο κίνδυνος για εκατομμύρια ανθρώπινες ζωές
Σύμφωνα με τον Ζαν-Πιέρ Νιεμαζί, περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι εκτιμάται ότι έχασαν τη ζωή τους το 2021 ως άμεση συνέπεια της μικροβιακής αντοχής. Όπως επισήμανε, οι λοιμώξεις που δεν ανταποκρίνονται στα φάρμακα προκαλούν εδώ και χρόνια θανάτους, χωρίς το μέγεθος του προβλήματος να έχει γίνει επαρκώς αντιληπτό.
Τα στοιχεία του ΠΟΥ δείχνουν ότι τα βακτήρια που έχουν αναπτύξει ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά ευθύνονται άμεσα για περισσότερους από ένα εκατομμύριο θανάτους ετησίως, ενώ συνδέονται συνολικά με σχεδόν πέντε εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο.
Οι εκτιμήσεις για το μέλλον είναι ακόμη πιο ανησυχητικές. Εάν συνεχιστεί η σημερινή πορεία, τα διαθέσιμα μοντέλα προβλέπουν ότι η μικροβιακή αντοχή ενδέχεται να οδηγήσει σε 39 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως μέσα στα επόμενα 25 χρόνια.
Την ίδια στιγμή, αυξάνεται ο αριθμός των βακτηρίων που δεν επηρεάζονται από φάρμακα τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως, ενώ η ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών παραμένει περιορισμένη. Η συγκεκριμένη εξέλιξη εντείνει την ανησυχία της επιστημονικής κοινότητας, καθώς οι επιλογές για την αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων γίνονται ολοένα λιγότερες.
Η πρόληψη των λοιμώξεων στο επίκεντρο των προσπαθειών
Καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του προβλήματος μπορεί να διαδραματίσει η πρόληψη των λοιμώξεων, καθώς περιορίζει την ανάγκη χορήγησης αντιβιοτικών και, κατ' επέκταση, την έκθεση των μικροβίων σε αυτά.
«Η πρόληψη των λοιμώξεων αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να περιοριστεί η ανάγκη χρήσης αντιβιοτικών», δήλωσε ο ειδικός του ΠΟΥ Πραβάρσα Πρακάς.
Ωστόσο, η εφαρμογή των σχετικών μέτρων παραμένει ανεπαρκής σε πολλές χώρες. Σύμφωνα με τον Οργανισμό, λίγο περισσότερα από το ένα τρίτο των κρατών έχουν υιοθετήσει πλήρως και σε εθνικό επίπεδο τις κατευθυντήριες οδηγίες του για την πρόληψη των λοιμώξεων.
Παράλληλα, αρκετές χώρες εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά από την επίτευξη των στόχων που καθορίστηκαν το 2024 από την Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας, με ορίζοντα υλοποίησης το 2030.
Οι συγκεκριμένοι στόχοι αφορούν ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η πρόληψη των λοιμώξεων, η ορθολογική χρήση των φαρμάκων στα νοσοκομεία, η ενίσχυση των διαγνωστικών δυνατοτήτων και η συστηματική παρακολούθηση της μικροβιακής αντοχής.
Ο ΠΟΥ τονίζει ότι απαιτούνται συντονισμένες και πιο ουσιαστικές ενέργειες, προκειμένου να περιοριστεί η εξάπλωση των ανθεκτικών μικροβίων και να προστατευθεί η αποτελεσματικότητα των διαθέσιμων θεραπειών. Διαφορετικά, η μικροβιακή αντοχή ενδέχεται να υπονομεύσει βασικές δυνατότητες της σύγχρονης ιατρικής, καθιστώντας ακόμη και λοιμώξεις που σήμερα αντιμετωπίζονται σχετικά εύκολα πολύ πιο δύσκολες στη θεραπεία.