Η έναρξη ισχύος του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) σε συνδυασμό με την αυστηροποίηση του Ποινικού Κώδικα, δημιουργεί ένα νέο, περίπλοκο τοπίο και σηματοδοτεί μια εκσυγχρονιστική νομική μεταστροφή. Στο επίκεντρο των αλλαγών, βρίσκεται η ραγδαία και συχνά άναρχη εξάπλωση των Ελαφρών Προσωπικών Ηλεκτρικών Οχημάτων (Ε.Π.Η.Ο.), τα οποία μεταμόρφωσαν την αστική μετακίνηση. Η πρόσφατη αλληλουχία τραγικών συμβάντων σε ανήλικους αναβάτες Ε.Π.Η.Ο., σε συνδυασμό με τα αποκαλυπτικά στατιστικά στοιχεία, φαίνεται ότι λειτουργεί ως «επιταχυντής» για τη λήψη εκ νέου ρυθμιστικών μέτρων. Αξίζει να αναφερθεί ότι ειδικά σε σχέση με τα ηλεκτρικά πατίνια, σημειώθηκαν 109 ατυχήματα το 2025 (κάποια εκ των οποίων θανατηφόρα) και ήδη 17 μέσα στο πρώτο δίμηνο του 2026, δηλαδή ένα κάθε περίπου τρεις ημέρες.
Ο ορισμός των ΕΠΗΟ και η προαιρετική τους ασφάλιση
Σύμφωνα με τον νέο ΚΟΚ, στην κατηγορία αυτή ανήκουν, διά της «εις άτοπον απαγωγής», τα οχήματα που κινούνται με ηλεκτροκινητήρα χαμηλής ισχύος (e-scooters, handbikes, rollers κλπ). Ανάλογα με την ταχύτητά τους, ο νόμος τα ταξινομεί είτε ως «πεζούς» (όταν κινούνται με πολύ χαμηλή ταχύτητα, έως 6 χλμ/ώρα) είτε ως «ποδήλατα» (όταν κινούνται από 6 έως 25 χλμ/ώρα). Το πιο κρίσιμο, ωστόσο, στοιχείο είναι ότι ρητώς δεν θεωρούνται «αυτοκίνητα» ή μηχανοκίνητα οχήματα με την κλασική έννοια. Μάλιστα, τη θέση αυτή επιβεβαίωσε πρόσφατα και το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), κρίνοντας ότι τα οχήματα στα οποία η κίνηση υποβοηθάται με μυϊκή δύναμη, δεν υπάγονται στην υποχρεωτική ασφάλιση αυτοκινήτων. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι ιδιοκτήτες ηλεκτρικών πατινιών δεν εμπίπτουν στον Ν. 489/1976 περί υποχρεωτικής ασφάλισης, συνεπώς δεν είναι υποχρεωμένοι από τον νόμο να έχουν ασφαλισμένο το όχημα τους. Ωστόσο αυτό δεν συνιστά απαγόρευση κι έτσι οποιοσδήποτε αναβάτης το επιθυμεί, μπορεί να προχωρήσει σε προαιρετική ασφάλιση (π.χ. κάλυψη αστικής ευθύνης).
Το ζήτημα της υπαιτιότητας σε περίπτωση τροχαίου ατυχήματος
Ο παραπάνω διαχωρισμός των ηλεκτρικών πατινιών από τα αυτοκίνητα υπερβαίνει τα όρια της τεχνικής λεπτομέρειας, καθώς γεννά μια βαθιά νομική ανισότητα που αποκαλύπτεται τη στιγμή μιας σύγκρουσης. Η ρίζα του ζητήματος εντοπίζεται στον ιστορικό νόμο ΓπΝ/1911, ο οποίος ορίζει ότι το αυτοκίνητο, ως μέσο που από τη φύση του προκαλεί κίνδυνο, φέρει μια «αυτόματη» (αντικειμενική) ευθύνη. Έτσι, σε περίπτωση τροχαίου, ο οδηγός του αυτοκινήτου βρίσκεται σε δυσμενή θέση, καθώς θεωρείται υπαίτιος «εξ ορισμού» και οφείλει να καταδείξει τους λόγους απαλλαγής του. Αντίθετα, ο αναβάτης του πατινιού αντιμετωπίζεται ως «ευάλωτος χρήστης» για τον οποίο ισχύει η υποκειμενική ευθύνη. Πρακτικά, δηλαδή, θεωρείται υπαίτιος μόνο εάν αποδειχθεί εμπράκτως το σφάλμα του. Αυτή η νομική ασυμμετρία κορυφώνεται στο οικονομικό πεδίο. Ενώ ο οδηγός του αυτοκινήτου προστατεύεται από την «ασφαλιστική ομπρέλα» που απορροφά το κόστος της αποζημίωσης, ο αναβάτης του πατινιού βρίσκεται εντελώς εκτεθειμένος. Στερούμενος της υποχρεωτικής ασφάλισης, κάθε λάθος του μεταφράζεται δυνητικά και σε οικονομικό πλήγμα, καθώς βαρύνεται με την προσωπική του περιουσία για την κάθε ζημιά ή σωματική βλάβη που θα προκαλέσει.
Ο οικονομικός κίνδυνος για γονείς και εργοδότες
Καθώς τα ηλεκτρικά πατίνια στερούνται υποχρεωτικής ασφαλιστικής κάλυψης, το κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει είναι το ποιος βαρύνεται με την αποζημίωση, όταν ο αναβάτης αδυνατεί να ανταποκριθεί. Στην περίπτωση των ανήλικων αναβατών, η πλήρης νομική ευθύνη μετακυλίεται στους γονείς ή τους κηδεμόνες τους (ευθύνη εποπτεύοντος), οι οποίοι καλούνται να καλύψουν το κόστος των ζημιών από την προσωπική τους περιουσία. Αντίστοιχα, για τους επαγγελματίες διανομείς (delivery), η ευθύνη βαραίνει την επιχείρηση ή τον εργοδότη (ευθύνη προστήσαντος), εφόσον το ατύχημα σημειωθεί κατά την τυπική εκτέλεση της εργασίας.
Κανόνες Κυκλοφορίας των Ε.Π.Η.Ο.
Οι βασικοί κανόνες που οφείλει να γνωρίζει κάθε αναβάτης συνοψίζονται στα εξής:
Ταχύτητα και Χώροι Κυκλοφορίας: Το απόλυτο όριο ταχύτητας καθορίζεται στα 25 χλμ/ώρα. Απαγορεύεται ρητά η κίνηση των πατινιών σε δρόμους όπου το όριο για τα αυτοκίνητα ξεπερνά τα 50 χλμ/ώρα (π.χ. σε μεγάλες λεωφόρους ή οδούς ταχείας κυκλοφορίας). Εφόσον στην περιοχή υπάρχει ποδηλατόδρομος, η χρήση του καθίσταται υποχρεωτική.
Ηλικιακά Όρια και Υποχρεωτικό Κράνος: Απαιτείται η συμπλήρωση του 15ου έτους της ηλικίας για τα κανονικά ηλεκτρικά πατίνια (με ταχύτητα άνω των 6 χλμ/ώρα) και του 12ου έτους για τα απολύτως αργά οχήματα. Το κράνος, το οποίο πρέπει να είναι σωστά δεμένο, είναι αυστηρά υποχρεωτικό για όλους. Μάλιστα, αν σημειωθεί ατύχημα και ο αναβάτης δεν φορούσε κράνος, θεωρείται νομικά συνυπεύθυνος για τον τραυματισμό του, γεγονός που επηρεάζει καθοριστικά τις όποιες αποζημιώσεις.
Αλλαγή Πορείας και Σεβασμός στους Πεζούς: Εάν το πατίνι δεν διαθέτει ενσωματωμένα φλας, ο αναβάτης υποχρεούται να προειδοποιεί έγκαιρα με το χέρι του πριν από κάθε στροφή. Στις εξαιρετικές περιπτώσεις όπου επιτρέπεται η κίνηση σε χώρους πεζών (όπως πεζόδρομους ή πλατείες), οι οδηγοί οφείλουν να πηγαίνουν αυστηρά με την ταχύτητα που βαδίζει ένας πεζός, παραχωρώντας προτεραιότητα και χωρίς να παρενοχλούν τους διερχόμενους.
Απαγόρευση Συνεπιβατών: Ο αναβάτης θα πρέπει να είναι αυστηρά μόνο ένας. Πέρα από τους προφανείς κινδύνους απώλειας ισορροπίας, οποιαδήποτε περίπτωση συνεπιβάτη, συνιστά πλέον άμεση διοικητική παράβαση.
Ορατότητα και Νυχτερινή Κυκλοφορία: Ο νέος ΚΟΚ εισάγει μια κρίσιμη διάκριση για την ασφάλεια κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι επαγγελματίες διανομείς (delivery) που χρησιμοποιούν ηλεκτρικά δίκυκλα υποχρεούνται να φορούν πλήρη ανακλαστικό ρουχισμό (π.χ. ειδικό γιλέκο). Για τους απλούς πολίτες, απαιτείται τουλάχιστον η χρήση κάποιου ανακλαστικού εξοπλισμού (όπως ειδικοί ιμάντες ή περιβραχιόνια) που να τους καθιστά ορατούς από όλες τις πλευρές. Σε περίπτωση νυχτερινού ατυχήματος, η απουσία τέτοιου εξοπλισμού καθιστά τον αναβάτη συνυπαίτιο για τη σύγκρουση.
Η χρήση κινητού τηλεφώνου ως κακούργημα
Η χρήση κινητού τηλεφώνου από οδηγό Ε.Π.Η.Ο. λογίζεται ως παράβαση τύπου «Ε3-Β» και επισύρει πρόστιμο 350 ευρώ. Σε περίπτωση υποτροπής, το πρόστιμο υπερδιπλασιάζεται στα 1.000 ευρώ, ενώ στη δεύτερη υποτροπή φτάνει τα 2.000 ευρώ. Εάν ωστόσο εξ αυτής της συμπεριφοράς προκληθεί ατύχημα με βαριά σωματική βλάβη ή θάνατο, ο οδηγός διώκεται πλέον κακουργηματικά βάσει του άρθρου 290Α ΠΚ (Επικίνδυνη Οδήγηση). Η επαπειλούμενη ποινή θα ξεκινάει από 10 έτη κάθειρξη για την περίπτωση που προκληθεί θάνατος, και μπορεί να φτάσει έως και την ισόβια κάθειρξη αν προκληθούν θάνατοι περισσότεροι του ενός. Για τη διερεύνηση αυτών των κακουργηματικών πράξεων προβλέπεται πλέον ρητά η δυνατότητα άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών, καθώς και η ανάκτηση δεδομένων θέσης και κίνησης του οδηγού (ν. 5002/2022), δημιουργώντας νέα και ισχυρά ψηφιακά αποδεικτικά μέσα.
Κάμερες και A.I.
Μια από τις πλέον ρηξικέλευθες αλλαγές είναι η εισαγωγή συστήματος καμερών με τεχνητή νοημοσύνη (AI), το οποίο εντοπίζει παραβάσεις σε πραγματικό χρόνο. Οι αλγόριθμοι αναγνωρίζουν πλέον αυτόματα τη χρήση κινητού, τη μη χρήση ζώνης ή κράνους, την παραβίαση σηματοδοτών, την παράνομη στάθμευση, την κίνηση σε Λ.Ε.Α. ή λεωφορειολωρίδες, καθώς και την παραποίηση πινακίδων. Τα τεχνικά αυτά μέσα μπορούν να τοποθετούνται σε σταθερά σημεία, ΜΜΜ και οχήματα έκτακτης ανάγκης (οφείλει να υπάρχει σχετική προειδοποίηση). Τα δεδομένα αυτά αποτελούν αποδεικτικά στοιχεία για τη στοιχειοθέτηση της υπαιτιότητας ή του δικαιώματος αναγωγής.
Συμπερασματικώς, με την αυστηρότερη ρύθμιση του πεδίου των Ε.Π.Η.Ο., την αναβάθμιση επικίνδυνων παραβάσεων σε κακουργήματα και την επιστράτευση της Τεχνητής Νοημοσύνης (A.I.) στους αστυνομικούς ελέγχους, το διαφαινόμενο μήνυμα της Πολιτείας είναι πως η σύγχρονη μικροκινητικότητα απαιτεί πλέον σύνεση και υπευθυνότητα.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
Συναγερμός ΕΦΕΤ: Ανάκληση σε πασίγνωστη φέτας λόγω Λιστέριας
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
