Μια εντυπωσιακή ανακάλυψη έρχεται να αλλάξει όσα γνωρίζαμε για την εξέλιξη της ανθρώπινης επικοινωνίας, καθώς επιστήμονες εντόπισαν έναν «συνδετικό κρίκο» ανάμεσα σε περισσότερες από 1.700 γλώσσες του κόσμου.
Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό Nature Human Behaviour, αποκαλύπτει ότι πίσω από την τεράστια γλωσσική ποικιλομορφία κρύβονται κοινά γραμματικά πρότυπα και τρόποι σκέψης, οι οποίοι διαμορφώνουν τον τρόπο που μιλάμε — ανεξαρτήτως γεωγραφίας ή πολιτισμού.
Οι «κανόνες» πίσω από τις λέξεις
Οι ερευνητές βασίστηκαν στη βάση δεδομένων Grambank, η οποία περιλαμβάνει γραμματικά χαρακτηριστικά γλωσσών από όλο τον κόσμο. Μέσα από την ανάλυση, διαπίστωσαν ότι πολλές γλώσσες εξελίσσονται με προβλέψιμο τρόπο, επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη των λεγόμενων «γλωσσικών καθολικών».
Για παράδειγμα, εντοπίστηκαν επαναλαμβανόμενα μοτίβα στη σειρά των λέξεων: σε γλώσσες όπου το ρήμα τοποθετείται στο τέλος της πρότασης, παρατηρούνται συγκεκριμένες δομές και στις προθέσεις ή στις σχέσεις μεταξύ των λέξεων.
Η επικεφαλής της μελέτης Ανεμαρί Βέρκερκ σημείωσε ότι τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη πως η γλωσσική εξέλιξη δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα συγκεκριμένων μηχανισμών που επαναλαμβάνονται.
Κοινός τρόπος σκέψης σε διαφορετικές γλώσσες
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, παρά τις εμφανείς διαφορές, οι γλώσσες μοιράζονται κοινές «προτιμήσεις» — όπως η σειρά ρήματος και αντικειμένου ή η ιεραρχική δομή των προτάσεων.
Ο ερευνητής Ράσελ Γκρέι εξηγεί ότι αυτές οι ομοιότητες πιθανόν προκύπτουν από κοινές γνωστικές και επικοινωνιακές ανάγκες των ανθρώπων, οι οποίες ωθούν τις γλώσσες να εξελίσσονται μέσα σε συγκεκριμένα «όρια».
Με απλά λόγια, ο ανθρώπινος εγκέφαλος φαίνεται να προτιμά ορισμένους τρόπους οργάνωσης της πληροφορίας — και αυτό αποτυπώνεται στις γλώσσες.
Η έρευνα φωτίζει ένα από τα πιο σύνθετα ερωτήματα της Γλωσσολογίας: αν υπάρχει ένας «παγκόσμιος σκελετός» πίσω από όλες τις γλώσσες.
Αν και οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη εντοπίσει με ακρίβεια τους μηχανισμούς που οδηγούν σε αυτά τα κοινά μοτίβα, τα ευρήματα περιορίζουν το πεδίο και ανοίγουν νέους δρόμους για μελλοντικές μελέτες.
Σε κάθε περίπτωση, το συμπέρασμα είναι σαφές: όσο διαφορετικές κι αν φαίνονται οι γλώσσες, ίσως τελικά μιλάμε όλοι… πιο «κοινά» απ’ όσο πιστεύαμε.
