Alfavita Newsroom Η Καθαρά Δευτέρα δεν αποτελεί απλώς την επίσημη αυλαία της Αποκριάς και την απαρχή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής· είναι το μεταίχμιο ανάμεσα στην κραιπάλη και την εγκράτεια.
Παρότι για τους περισσότερους σήμερα ταυτίζεται με την έξοδο στην εξοχή και το πέταγμα του χαρταετού, η ονομασία της κρύβει ένα βαθύτατο τελετουργικό καθαρμού, που συνδυάζει τη θρησκευτική ευλάβεια με τις πρακτικές ανάγκες της παλιάς ελληνικής νοικοκυράς.
Σηματοδοτώντας την έναρξη μιας περιόδου 48 ημερών (και όχι μόνο 40, όπως συχνά πιστεύεται) μέχρι την Κυριακή της Ανάστασης, η ημέρα αυτή πήρε το όνομά της από την ανάγκη των πιστών να εισέλθουν στη νηστεία «καθαροί» τόσο στην ψυχή όσο και στο σώμα.
Η κάθαρση των σκευών: Όταν το «σταχτόνερο» έδωσε το όνομα στην ημέρα
Πίσω από τη θρησκευτική ερμηνεία, υπάρχει μια ισχυρή λαογραφική παράδοση που εξηγεί το όνομα της ημέρας μέσα από τις καθημερινές εργασίες. Στο παρελθόν, το «καθάρισμα» δεν ήταν μεταφορικό. Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, με κυρίαρχη την Ήπειρο, οι γυναίκες επιδίδονταν στο λεγόμενο «ξάρτυσμα».
Χρησιμοποιώντας ζεστό σταχτόνερο, έπλεναν σχολαστικά όλα τα χάλκινα μαγειρικά σκεύη, τις κατσαρόλες και τα πιάτα, ώστε να εξαφανιστεί κάθε ίχνος λίπους από τα κρεατοφαγικά γεύματα της Αποκριάς. Το «άστραμμα» των σκευών συμβόλιζε την πλήρη αποκοπή από τις «αμαρτωλές» συνήθειες και την απόλυτη προσήλωση στη νηστεία. Σε ορισμένα χωριά, η κάθαρση επεκτεινόταν μέχρι και στους δρόμους ή τα πεζοδρόμια, τα οποία ασπρίζονταν με ασβέστη.
Θρησκευτικά, η Καθαρά Δευτέρα θεωρείται η ημέρα που ο Χριστιανός αφήνει πίσω του τις βακχικές γιορτές που κορυφώθηκαν την Τσικνοπέμπτη και την Κυριακή της Τυρινής. Η διάρκεια της νηστείας είναι συμβολική, καθώς παραπέμπει στις 40 ημέρες που νήστεψε ο Χριστός στην έρημο, προσφέροντας στον πιστό το χρονικό περιθώριο για πνευματική περισυλλογή.
Παρά τον αυστηρό της χαρακτήρα, η ημέρα έχει καθιερωθεί ως γιορτή της υπαίθρου. Τα νηστίσιμα εδέσματα, η λαγάνα και ο χαρταετός -που συμβολίζει την ανάταση της ανθρώπινης ψυχής προς το Θείο- συνθέτουν το σκηνικό μιας ημέρας που παραμένει ζωντανή στη συλλογική μνήμη ως η πιο «φωτεινή» πύλη προς το Πάσχα.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
«Στον αέρα» σχολικές εκδρομές στο εξωτερικό – Αναστάτωση σε μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς
Έως 210 ευρώ κάθε μήνα για το ενοίκιο: Ποιοι το δικαιούνται;
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
