Μιχάλης Τσιλιβάκος Η κυβέρνηση προχωρά σε μια δομική αλλαγή στο Δημόσιο, καταργώντας την υποχρέωση προσκόμισης σειράς δικαιολογητικών και αντικαθιστώντας τα με μια απλή υπεύθυνη δήλωση.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσίασε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κωστής Χατζηδάκης, το κράτος «εμπιστεύεται» πλέον τον πολίτη, μεταφέροντας το βάρος του ελέγχου στη μεταγενέστερη φάση.
Ποια δικαιολογητικά στο Δημόσιο καταργούνται οριστικά
Η λογική του νέου συστήματος είναι απλή: Το Δημόσιο δεν θα ζητά από τον πολίτη δικαιολογητικά που ήδη κατέχει.
Αντί για την επίπονη αναζήτηση εγγράφων από υπηρεσία σε υπηρεσία, ο ενδιαφερόμενος θα βεβαιώνει την ορθότητα των στοιχείων του (προσωπικών, περιουσιακών ή οικογενειακών) μέσω μιας δήλωσης, είτε χειρόγραφης είτε ψηφιακής.
Στη μακρά λίστα των εγγράφων που πλέον δεν θα απαιτούνται περιλαμβάνονται:
Ληξιαρχικές πράξεις (γάμου, γέννησης, θανάτου).
Τίτλοι σπουδών και πτυχία.
Πιστοποιητικά εγγυτέρων συγγενών και ιθαγένειας.
Έγγραφα του Κτηματολογίου και λοιπές βεβαιώσεις ακίνητης περιουσίας.
Ήδη, μέσω της διαλειτουργικότητας των συστημάτων, τα πιστοποιητικά γέννησης και οικογενειακής κατάστασης αντλούνται αυτόματα, ανοίγοντας τον δρόμο για την πλήρη ψηφιακή μετάβαση.
Άμεση έκδοση αποφάσεων και έλεγχος εντός εξαμήνου
Το κλειδί της μεταρρύθμισης βρίσκεται στην ταχύτητα. Με την υποβολή της υπεύθυνης δήλωσης, η επιδιωκόμενη διοικητική πράξη θα εκδίδεται επί τόπου, υπό την προϋπόθεση ότι το αίτημα δεν είναι προφανώς αβάσιμο. Ωστόσο, η «ελευθερία» αυτή συνοδεύεται από έναν αυστηρό μηχανισμό εποπτείας.
Η αρμόδια αρχή υποχρεούται να διενεργήσει έλεγχο ακρίβειας εντός έξι μηνών. Εάν κατά τη διασταύρωση των στοιχείων προκύψει ότι ο πολίτης ψεύδεται:
Η διοικητική πράξη ανακαλείται άμεσα.
Επιβάλλονται τσουχτερές διοικητικές κυρώσεις.
Ενεργοποιούνται ποινικές διώξεις, το ύψος των οποίων θα είναι ανάλογο με το οικονομικό ή άλλο όφελος που προσπάθησε να εξασφαλίσει ο δηλών.
Το «μπλόκο» στους κατά συρροή ψευδόμενους
Η κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι το νέο μέτρο δεν αποτελεί «λευκή επιταγή» για όλους. Η δυνατότητα χρήσης υπεύθυνης δήλωσης θα αποκλείεται για όσους έχουν καταδικαστεί στο παρελθόν για υποβολή ψευδών στοιχείων. Ο έλεγχος του ιστορικού θα πραγματοποιείται αυτόματα μέσω της διασύνδεσης του Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας με το Ποινικό Μητρώο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η υπεύθυνη δήλωση θα υποκαθιστά μόνο πληροφορίες που είναι ήδη καταγεγραμμένες στις κρατικές βάσεις δεδομένων. Σε καμία περίπτωση δεν θα αντικαθιστά ειδικές άδειες, τεχνικές βεβαιώσεις ή διοικητικές εγκρίσεις που απαιτούν εξειδικευμένο έλεγχο.
Οι 14 παρεμβάσεις που εγκρίθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο
1. Αντικατάσταση των δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση.
Αντί να προσκομίζουν δικαιολογητικά, για πληροφορίες που ήδη διαθέτει το Δημόσιο (π.χ. για προσωπικές ή περιουσιακές πληροφορίες ή ειδική προσωπική κατάσταση), οι πολίτες θα υπογράφουν γραπτά ή ψηφιακά υπεύθυνες δηλώσεις. Ήδη αντλούνται μέσω διαλειτουργικότητας 2 από τα 30 πιο συνηθισμένα δικαιολογητικά (πιστοποιητικά γέννησης και οικογενειακής κατάστασης). Στο εξής δεν θα προσκομίζονται επιπλέον: ληξιαρχική πράξη γάμου, γέννησης, θανάτου, πτυχία, αντίγραφο πιστοποιητικού εγγυτέρων συγγενών, διάφορα Κτηματολογικά πιστοποιητικά, πιστοποιητικό ιθαγένειας κ.α. Με την υποβολή της υπεύθυνης δήλωσης, η διοικητική πράξη θα εκδίδεται αμέσως αν δεν είναι προδήλως αβάσιμη. Μετά την έκδοση της διοικητικής πράξης, η αρμόδια αρχή θα ελέγχει την ακρίβεια της υπεύθυνης δήλωσης εντός 6 μηνών κι αν διαπιστώσει ότι είναι ανακριβής, τότε θα ανακαλεί τη διοικητική πράξη και θα επιβάλλει ειδικές, διοικητικές και ποινικές, αυστηρότερες κυρώσεις για τις συγκεκριμένες ανακριβείς δηλώσεις, ανάλογες με το με το όφελος που επεδίωξε να αποκομίσει εκείνος που υπέβαλε την ψευδή δήλωση. Η δυνατότητα υποβολής υπεύθυνης δήλωσης δεν θα ισχύει για όσους έχουν καταδικαστεί στο παρελθόν για ψευδή δήλωση (ο έλεγχος θα γίνεται μέσω του Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας και της διασύνδεσης με το Ποινικό Μητρώο). Επισημαίνεται ότι η υπεύθυνη δήλωση θα αφορά πληροφορίες που ήδη διαθέτει το Δημόσιο και δεν θα υποκαθιστά βεβαιώσεις, άδειες κλπ.
2. Αποχή του Δημοσίου, υπό προϋποθέσεις, από τη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών.
Κτηματικές Υπηρεσίες σήμερα διεκδικούν δικαστικά ακίνητα πολιτών χωρίς τίτλο ή επικαλούμενες ότι ήταν κρατικά επί Τουρκοκρατίας. Οι διεκδικήσεις αυτές παύουν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις που απηχούν τη σχετική νομολογία του Αρείου Πάγου και την αυτονόητη προστασία του δημοσίου συμφέροντος. Συγκεκριμένα το Δημόσιο δεν θα διεκδικεί ακίνητα στις περιπτώσεις που:
– Οι ιδιώτες ή οι δικαιοπάροχοί τους έχουν ακίνητο μετεγγραμμένο μέχρι το 1975.
– Οι ιδιώτες έχουν εγκατασταθεί κατόπιν υπόδειξης δηµόσιας αρχής (πρόσφυγες).
– Διαθέτουν προσωρινά παραχωρητήρια ή αντίστοιχους τίτλους που έχει εκδώσει η Διοίκηση.
Σημειώνεται ότι από τη ρύθμιση εξαιρούνται κοινόχρηστα ακίνητα, αιγιαλοί, αρχαιολογικοί χώροι ενώ δεν επηρεάζεται επίσης η εφαρμογή της δασικής νομοθεσίας.
3. Ψηφιακή ενημέρωση του πολίτη για την πορεία της αίτησής του.
Ο πολίτης θα γνωρίζει ποιος υπάλληλος έχει χρεωθεί το φάκελο και θα παρακολουθεί την εξέλιξή του ηλεκτρονικά. Επιπλέον, θα προβλέπονται κυρώσεις στους αρμόδιους υπαλλήλους, εάν δεν εφαρμόζεται η σχετική ρύθμιση
4. Συστηματική παρακολούθηση καταγγελιών των πολιτών μέσω του Συμβούλου Ακεραιότητας.
Ο Σύμβουλος Ακεραιότητας, ο οποίος υποστηρίζει τους υπαλλήλους για ζητήματα δεοντολογίας και διακρίσεων, αναλαμβάνει και τη συστηματική παρακολούθηση των καταγγελιών των πολιτών και ενημερώνει τακτικά τον αρμόδιο Υπουργό. Οι πολίτες θα μπορούν με μοναδικό κωδικό να παρακολουθούν την πορεία της καταγγελίας τους.
5. Μη άσκηση ενδίκων μέσων από το Δημόσιο σε δικαστικές διαφορές με ιδιαίτερη κοινωνική σημασία. Θα υπάρχει πάγια ρύθμιση για την αποζημίωση λόγω ψυχικής οδύνης ή ηθικής βλάβης σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, δυστυχημάτων, για ιατρικές πράξεις / παραλείψεις κ.α. Η ρύθμιση θα ενεργοποιείται με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Σήμερα οι σχετικές αποφάσεις λαμβάνονται κατά περίπτωση (πχ Μάνδρα, Μάτι, Τέμπη). Η ρύθμιση δεν θα αφορά τις υλικές ζημιές.
6. Ανάθεση στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου της συμμόρφωσης με τις δικαστικές αποφάσεις. Όλες οι δικαστικές αποφάσεις θα διαβιβάζονται στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, η οποία θα διασφαλίζει τη συμμόρφωση του φορέα. Σήμερα οι αποφάσεις ενίοτε δεν εφαρμόζονται με αποτέλεσμα οι πολίτες να αναγκάζονται να προσφύγουν εκ νέου στα δικαστήρια για να αναγκάσουν τη Διοίκηση να εφαρμόσει την προηγούμενη δικαστική απόφαση.
7. Υποχρέωση ανάρτησης των εγκυκλίων. Η ανάρτηση των εγκυκλίων θα γίνεται υποχρεωτικά – πέρα από τη Διαύγεια – και στις ιστοσελίδες των υπηρεσιών με δυνατότητα αναζήτησης όλων των εν ισχύι εγκυκλίων. Η υποχρέωση θα τεθεί σε εφαρμογή εντός 6 μηνών από τη δημοσίευση του νόμου. Διαφορετικά δεν θα ισχύουν.
8. Ψηφιακή ενημέρωση ωραρίων υπηρεσιών. Τα ωράρια θα αναρτώνται στην ιστοσελίδα του Υπουργείου – Οργανισμού. Η ρύθμιση θα εφαρμοστεί εντός 3 μηνών από τη δημοσίευση του νόμου. Σε διαφορετική περίπτωση, προβλέπονται κυρώσεις.
9. Ενιαία ερμηνεία νομοθεσίας από διοικητικά όργανα που εξετάζουν ενστάσεις των πολιτών. Παρατηρείται το φαινόμενο, κατά τόπους υπηρεσίες να ερμηνεύουν διαφορετικά το νόμο. Στο εξής τα αποκεντρωμένα όργανα δεν θα εξετάζουν ενδικοφανείς προσφυγές με καθορισμένη τοπική αρμοδιότητα και θα δημιουργηθεί κεντρικό όργανο στο οποίο θα παραπέμπονται υποθέσεις για λόγους ενιαίας εφαρμογής της νομοθεσίας.
10. Μοντέλο ΕΦΚΑ στις συναλλαγές με το Δημόσιο. Εκθέσεις, αυτοψίες, βεβαιώσεις και βεβαιώσεις που εκδίδονται σήμερα από τις υπηρεσίες του Δημοσίου, με αποτέλεσμα να υπάρχουν καθυστερήσεις, θα μπορούν να εκδίδονται από πιστοποιημένους επαγγελματίες. Το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται ήδη στον ΕΦΚΑ για την επιτάχυνση της έκδοσης συντάξεων αλλά και σε μια σειρά από διαδικασίες του δημοσίου (πχ, πολεοδομίες, Κτηματολόγιο, Πρωτοδικεία). Με τη νέα ρύθμιση θα μπορεί να επεκταθεί με Υπουργικές Αποφάσεις σε περισσότερους τομείς όπως π.χ. στην υποβολή αιτήσεων για αγροτικές επιδοτήσεις.
11. Αναβάθμιση του ρόλου των συμβολαιογράφων και λειτουργία τους ως one-stop shop. Οι συμβολαιογράφοι ήδη διεκπεραιώνουν μια σειρά από εργασίες, πέρα από τη σύνταξη του συμβολαίου, όπως η έκδοση φορολογικής / ασφαλιστικής ενημερότητας και η αίτηση για εγγραφή στο Κτηματολόγιο. Στο εξής αποκτούν διασύνδεση με το ΤΕΕ για την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου και την ΑΑΔΕ για την περιπτώσεις απαλλαγής φόρου, θα υποβάλλουν τις δηλώσεις φόρου μεταβίβασης και θα καταβάλλουν τα αντίστοιχα ποσά. Τα διάφορα έξοδα και η αμοιβή για την κατάρτιση του συμβολαίου θα καταβάλλονται σε ειδικό, ακατάσχετο λογαριασμό, από τον οποίο οι συμβολαιογράφοι θα κάνουν τις πληρωμές, με ανάλογη αύξηση της αμοιβής τους για τις πρόσθετες υπηρεσίες που θα παρέχουν. Με την εφαρμογή της ρύθμισης οι συμβαλλόμενοι θα παρίστανται μόνο για την υπογραφή του συμβολαίου.
12. Κατάργηση υποχρεωτικής σύνταξης τοπογραφικού για συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων σε περιοχές εντός σχεδίου με επικυρωμένη πράξη εφαρμογής. Εφόσον το ακίνητο βρίσκεται σε περιοχή με κυρωμένη και μετεγγραμμένη πράξη εφαρμογής και κτηματολόγιο σε λειτουργία, είναι περιττό να συνταχθεί τοπογραφικό διάγραμμα από ιδιώτη μηχανικό, διότι το κτηματολογικό φύλλο έχει και τοπογραφικό διάγραμμα, ενώ οι όροι δόμησης και τα λοιπά κρίσιμα στοιχεία για κτίρια προκύπτουν από την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου
13. Δυνατότητα για πληρωμή του φόρου κληρονομίας κατά τη μεταβίβαση του κληρονομιαίου ακινήτου. Σήμερα όσοι αδυνατούν να πληρώσουν τον φόρο κληρονομίας, δεν μπορούν να εκποιήσουν το ακίνητό τους. Με τη νέα ρύθμιση ο φόρος θα μπορεί να πληρώνεται από το τίμημα της μεταβίβασης.
14. Δυνατότητα της ΑΑΔΕ να απελευθερώνει οριστικά τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου. Η ΑΑΔΕ θα μπορεί να απελευθερώνει τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου, με την προϋπόθεση ότι ένα ποσοστό του τιμήματος (το οποίο θα ορίζει η ΑΑΔΕ με βάση το ποσό της οφειλής και το ποσό που εισπράττεται από τη μεταβίβαση) θα παρακρατείται και θα αποδίδεται από τον Συμβολαιογράφο στην ΑΑΔΕ.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
