Είναι από εκείνες τις εκφράσεις που ακούγονται καθημερινά, ιδιαίτερα σε στιγμές πένθους, και θεωρούνται αυτονόητες. Κι όμως, σύμφωνα με τον διακεκριμένο γλωσσολόγο και ακαδημαϊκό Γιώργο Μπαμπινιώτη, η φράση «θερμά συλλυπητήρια» αποτελεί γλωσσικό λάθος.
Ο ίδιος έχει επισημάνει επανειλημμένα ότι τα συλλυπητήρια δεν μπορεί να είναι «θερμά», καθώς ο χαρακτηρισμός αυτός συνδέεται με συναισθήματα χαράς, ενθουσιασμού ή έντονης θετικότητας – στοιχεία που δεν ταιριάζουν με τη φύση της απώλειας. Αντίθετα, τα συλλυπητήρια εκφράζουν συμμετοχή στον πόνο, σεβασμό και συμπαράσταση. Για τον λόγο αυτό, η ενδεδειγμένη διατύπωση είναι: «Δεχθείτε τα ειλικρινή μας συλλυπητήρια».
Το θέμα είχε τεθεί και δημόσια, όταν τον Σεπτέμβριο του 2023, κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής του παρουσίας στην εκπομπή «Happy Day», ο Γιώργος Μπαμπινιώτης ρωτήθηκε για συχνά λάθη στον προφορικό και γραπτό λόγο. Η απάντησή του ήταν κατηγορηματική: «Δεν λέμε ποτέ “θερμά συλλυπητήρια”».
Με την ίδια αφορμή, ο γνωστός γλωσσολόγος στάθηκε και σε άλλες εκφράσεις που χρησιμοποιούνται λανθασμένα στην καθημερινότητα:
- «Καταρχάς» και «καταρχήν»: Το πρώτο σημαίνει «πρώτα απ’ όλα», ενώ το δεύτερο αναφέρεται σε ζήτημα αρχής.
- «Στο πλαίσιο» ή «στα πλαίσια»: Ο σωστός τύπος είναι ο ενικός, καθώς ο πληθυντικός θεωρείται ξενικός.
- «Επικεφαλής» ή «επί κεφαλής»: Πρόκειται για επίρρημα, με τον ίδιο να προτείνει τη γραφή σε δύο λέξεις για μεγαλύτερη σαφήνεια.
- «Υπ’ όψιν»: Αυτή είναι η προτιμότερη και ορθότερη γραφή, έναντι των συχνών παραλλαγών.
- «Καλή επιτυχία»: Η λέξη «επιτυχία» εμπεριέχει ήδη θετικό πρόσημο, άρα η προσθήκη του «καλή» θεωρείται πλεονασμός.
Κλείνοντας, ο Γιώργος Μπαμπινιώτης επανέλαβε την ανάγκη να αποφεύγονται τα greeklish, τονίζοντας πως η οπτική μορφή της λέξης αποκαλύπτει την ιστορία και την ετυμολογία της. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, «τη γλώσσα και τα μάτια σας» – μια φράση που συμπυκνώνει τη σημασία της προσεκτικής χρήσης της ελληνικής γλώσσας.
