Οι ειδικοί στα ασφαλιστικά ζητήματα προειδοποιούν ότι η επιλογή της χαμηλής ασφαλιστικής κατηγορίας μπορεί να έχει μακροχρόνιες συνέπειες: οι συντάξεις των επόμενων δεκαετιών θα είναι αισθητά χαμηλότερες, προειδοποιούν.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του υπουργείου Εργασίας, σχεδόν 9 στους 10 ελεύθερους επαγγελματίες επιλέγουν την πρώτη, χαμηλότερη ασφαλιστική κατηγορία. Δύο παράγοντες φαίνεται ότι οδηγούν σε αυτήν την επιλογή: η σημαντική αύξηση των εισφορών κατά 16,5% από το 2020 έως το 2025 και η πεποίθηση των νέων γενιών ότι το ασφαλιστικό σύστημα έχει «χρεοκοπήσει», με τον φόβο ότι δεν θα πάρουν ποτέ σύνταξη λόγω δημογραφικών και δημοσιονομικών προβλημάτων.
Όπως εξηγεί ο δρ Βασίλης Μπέτσης από το Πάντειο Πανεπιστήμιο, η ετήσια αναπροσαρμογή των εισφορών βασίζεται στον πληθωρισμό και όχι στην αύξηση των μισθών. Το 2025, οι εισφορές των μη μισθωτών αυξήθηκαν κατά 2,7% – όσο δηλαδή ο πληθωρισμός – ενώ αν ακολουθούνταν ο δείκτης μεταβολής των μισθών, η αύξηση θα ήταν σχεδόν διπλάσια, στο 7,2%.
Η επιλογή της ασφαλιστικής κατηγορίας επηρεάζει άμεσα το ύψος της σύνταξης. Ένας επαγγελματίας που παραμένει 40 χρόνια στην πρώτη κατηγορία θα λάβει σύνταξη περίπου 888 ευρώ σε σημερινές τιμές, ενώ στην 6η κατηγορία η σύνταξη φτάνει τα 1.893 ευρώ. Το παράδοξο είναι ότι όσο αυξάνεται η ασφαλιστική κατηγορία, μειώνεται ο συντελεστής αναπλήρωσης, λόγω της εθνικής σύνταξης που προστατεύει κυρίως τα χαμηλά εισοδήματα.
Σύμφωνα με την ανάλυση του κ. Μπέτση, η επιλογή υψηλότερης κατηγορίας δεν συμφέρει πάντα. Μέχρι την 4η κατηγορία, ο e-ΕΦΚΑ προσφέρει υψηλότερη αναπλήρωση σε σύγκριση με ένα ιδιωτικό αποταμιευτικό πρόγραμμα. Αντίθετα, στην 6η κατηγορία, η αποταμίευση σε ιδιωτικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα μπορεί να αποφέρει μεγαλύτερη σύνταξη από τον ΕΦΚΑ.
Με λίγα λόγια, η χαμηλή ασφαλιστική κατηγορία μπορεί να φαίνεται ελκυστική σήμερα λόγω των υψηλών εισφορών, αλλά η επιλογή της σημαίνει χαμηλές συντάξεις στο μέλλον. Οι ειδικοί συστήνουν στους ελεύθερους επαγγελματίες να σταθμίσουν προσεκτικά τα οικονομικά τους οφέλη και τους κινδύνους, εξετάζοντας ακόμη και συνδυαστικά λύσεις με ιδιωτική ασφάλιση.
